arxeologiyada tabiiy ilmiy usullar

PPTX 21 pages 1.6 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi samarqand davlat universiteti tarix arxeologiya 204-guruh taqdimot mavzu: arxeologiyada tabiiy ilmiy usullar (radiokarbon, denroxronologiya, konservatsiya,restavratsiya) tayyorladi: bexruz omonmurodov 1. arxeologiyada tabiiy-ilmiy usullar: asoslar va qo'llanilishi 2. arxeologik topilmalarni konservatsiya qilish va restavratsiya qilish 3. usullarning cheklovlari, muammolari va rivojlanish istiqbollari reja: kirish arxeologiyada radiouglerod (c-14) dating taxminan 50,000 yilgacha boʻlgan organik materiallarning yoshini aniqlash uchun qoʻllaniladi, izotopning parchalanish tezligiga asoslanib. dendroxronologiya daraxt halqalarining oʻsish namunalarini oʻrganib, mintaqaviy xronologiyalarni yaratadi, bu esa yogʻoch artefaktlarni aniq sanalash va iqlim oʻzgarishini oʻrganish imkonini beradi. radiouglerod dating asoslari radio uglerod dating c-14 izotopining parchalanish tezligiga asoslanadi. taxminan 5730 yilda c-14 ning yarim umri bor, bu organik materialning yoshini aniqlash uchun muhimdir. atmosferada kosmik nurlar bilan o'zaro ta'sir natijasida doimiy ravishda c-14 hosil bo'ladi. tirik organizmlar o'lgandan keyin c-14 olishni to'xtatadilar va u parchalanishni boshlaydi. dendroxronologiya asoslari dendroxronologiya daraxt halqalarining kengligini o'rganish orqali yilning aniq …

2 / 21

masalan, yog'och) konservatsiya qilish uchun peg 400 dan foydalanish keng tarqalgan. polietilen glikol (peg) materialning hujayra tuzilishini mustahkamlaydi va uning 70-85% gacha yo'qolishiga yo'l qo'ymaydi. artefaktlarni restavratsiya qilish usullari artefaktlarni restavratsiya qilishda fizikaviy tozalash usullari, masalan, quruq cho'tka bilan tozalash yoki ultratovush tozalash, asl materialga zarar bermaslik uchun ehtiyotkorlik bilan qo'llaniladi. kimyoviy restavratsiya usullari, jumladan stabilizatorlar va konservantlarni qo'llash artefaktning buzilishini sekinlashtiradi va uning kelajakdagi saqlanishini ta'minlaydi. radiouglerod datingning qo'llanilishi radiouglerod dating eramizdan avvalgi 50 000 yilgacha bo'lgan organik materiallarni aniqlashda muhim ahamiyatga ega, chunki 14c izotopining yarim yemirilish davri 5730 yilni tashkil etadi. arxeologik saytlarda topilgan suyaklar, yog'och ko'mir va matolarning yoshini aniqlashda radiouglerod dating qazilma topilmalarning xronologik tartibini tuzish imkonini beradi. dendroxronologiyaning qo'llanilishi dendroxronologiya binolarning qurilish sanasini aniqlash uchun ishlatiladi, masalan, 1500-yillardagi yog'och konstruksiyalari, daraxt halqalarining naqshlarini mintaqaviy xronologiyalar bilan solishtirish orqali aniqlanadi. dendroxronologiya, shuningdek, iqlim o'zgarishini o'rganishda muhim rol o'ynaydi, bunda daraxt halqalari kengligi harorat va yog'ingarchilikning …

3 / 21

ankamonning oltin niqobini restavratsiya qilishda 2015-yilda niqobdan soqolini ajratib olib, epoksi yelimi bilan qayta yopishtirish uchun ishlatilgan, bu esa bahsli konservatsiya usuli hisoblanadi. mary rose kemasini konservatsiya qilish 1982-yilda suvdan ko'tarilgandan so'ng, uni asta-sekinlik bilan polietilen glikol (peg) bilan to'ldirish orqali amalga oshirildi va bu 30 yildan ortiq davom etdi. radiouglerod dating cheklovlari va muammolari radiouglerod dating usuli faqat organik materiallar (suyak, yog'och, mato) uchun 50,000 yilgacha bo'lgan davrni aniqlashda ishlatiladi, bundan eski namunalar uchun karbon-14 miqdori juda kam bo'lib qoladi. atmosferadagi karbon-14 miqdori vaqt o'tishi bilan o'zgarib turgan, shuning uchun natijalarni kalibrlash zarur, ammo kalibrlash egri chiziqlari aniqlik darajasini cheklashi mumkin, ayniqsa ba'zi davrlarda. dendroxronologiya cheklovlari va muammolari dendroxronologiya faqat yaxshi saqlangan yog'och namunalariga tatbiq etiladi, ular kamida 50-100 ta daraxt halqasiga ega bo'lishi kerak, bu esa qazishmalar joylaridagi materiallarning qo'llanilishini cheklaydi. hududiy daraxt halqalarining ketma-ketligi mavjud bo'lmagan joylarda dendroxronologiya yaroqsiz bo'ladi, bu esa mintaqaviy halqalarning xronologiyasini yaratish va …

4 / 21

oslantiruvchi moddalarni olib tashlash, 50,000 yilgacha bo'lgan sanalarning ishonchliligini oshiradi va xatolik chegaralarini kamaytiradi. dendroxronologiya kelajakdagi rivojlanish istiqbollari dendroxronologiya yuqori aniqlikdagi iqlim o'zgarishlarini 10,000 yildan ortiq vaqt davomida o'rganish uchun izotop tahlili bilan birlashtiriladi, bu esa paleoklimatologiyani rivojlantiradi. uzoq hududlardagi qadimiy daraxtlarni tahlil qilish uchun masofadan zondlash va sun'iy yo'ldosh tasvirlaridan foydalanish dendroxronologiya uchun yangi geografik imkoniyatlar yaratadi. konservatsiya va restavratsiya kelajakdagi rivojlanish istiqbollari kelajakda nanomateriallar yordamida konservatsiya ishlari olib boriladi, bu esa artefaktlar mustahkamligini oshirib, degradatsiyani 50% ga kamaytiradi va ularning saqlanish muddatini uzaytiradi. 3d bosib chiqarish orqali artefaktlarning aniq nusxalarini yaratish imkoniyati konservatsiyani rivojlantiradi. original buyumlar saqlanadi, nusxalari esa ta'lim va tadqiqot uchun 75% gacha foydalanishga beriladi. xulosa radiokarbon va dendroxronologiya kabi usullar arxeologik topilmalarning aniq sanasini belgilashda muhim rol o'ynaydi, lekin 14c dating 50,000 yil bilan chegaralanganligini unutmaslik kerak. konservatsiya materiallarning degradatsiyasini sekinlashtiradi, restavratsiya esa artefaktlarning ko'rinishini yaxshilaydi; har bir usulning muvaffaqiyati materialning holati va tadqiqotning aniqligiga …

5 / 21

arxeologiyada tabiiy ilmiy usullar - Page 5

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arxeologiyada tabiiy ilmiy usullar"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi samarqand davlat universiteti tarix arxeologiya 204-guruh taqdimot mavzu: arxeologiyada tabiiy ilmiy usullar (radiokarbon, denroxronologiya, konservatsiya,restavratsiya) tayyorladi: bexruz omonmurodov 1. arxeologiyada tabiiy-ilmiy usullar: asoslar va qo'llanilishi 2. arxeologik topilmalarni konservatsiya qilish va restavratsiya qilish 3. usullarning cheklovlari, muammolari va rivojlanish istiqbollari reja: kirish arxeologiyada radiouglerod (c-14) dating taxminan 50,000 yilgacha boʻlgan organik materiallarning yoshini aniqlash uchun qoʻllaniladi, izotopning parchalanish tezligiga asoslanib. dendroxronologiya daraxt halqalarining oʻsish namunalarini oʻrganib, mintaqaviy xronologiyalarni yaratadi, bu...

This file contains 21 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "arxeologiyada tabiiy ilmiy usullar", click the Telegram button on the left.

Tags: arxeologiyada tabiiy ilmiy usul… PPTX 21 pages Free download Telegram