chekli ayirmali tenglamalar

PPTX 11 pages 598.4 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 598.4 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

prezentatsiya powerpoint image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.png birinchi tartibli chekli ayirmali tenglamalar reja 33.1. chekli ayirmali tenglama haqida umumiy tushunchalar. 33.2. chekli ayirmali va differensial tenglamalar orasidagi bog'lanish. 33.3. birinchi tartibli chiziqli chekli ayirmali tenglama 33.4. ba'zi iqtisodiy jarayonlar va ulanning tahlili. cobveb modeli. 33.1. chekli ayirmali tenglama haqida umumiy tushunchalar. iqtisodiy jaroyonlarni modellashtirishda dinamik o'zgaruvchi vaqt ¢ uzluksiz o'zgaruvchi sifatida yoki diskret o'zgaruvchi sifatida qaralishi mumkin. agar ¢ uzluksiz o'zgaruvchi sifatida qaralsa, dinamikasi o'rganilayotgan miqdor y vaqtning uzluksiz funksiyasi y(¢) sifatida ifodalanadi va dinamika odatda differensial tenglama yoki differensial tenglamalar sistemasi yordamida modellashtiriladi. differensial tenglamalar haqidagi tushunchalar va ular orqali ifodalanadigan ba'zi modellar oldingi ma'ruzalarda keltirib o'tildi. bu ma'ruzada vaqt diskret o'zgaruvchi sifatida qaraladigan diskret tenglamalar bilan tanishamiz. ¢ vaqt diskret bo'lganda u 0,1,2,3,... butun qiymatlarni ifodalaydi. ¢ odatda yillarda, oylarda, kunlarda yoki ba'zi holatlarda soat, minut yoki sekundlarda ham …

2 / 11

ri 0, =1% ga oshib boradi. u holda y, =100, vu — y, =9,01y, + 100 yoki vou =10ly, +100 a) munosabatni hosil gilamiz. (1) tenglik 1-tartibli chekli ayirmali tenglamadir. 33.2. chekli ayirmali va differensial tenglamalar orasidagi bog'lanish. quyidagi vise =f vv viev) (2) shakldagi munosabat -tartibli chekli ayirmali tenglama deb ataymiz. agar bu tenglamaning o'ng tomonidagi f funksiya ¢ erkli o'zgaruvchiga bo'g'liq bo'lmasa, bu tenglama avtonom chekli ayirmali tenglama deymiz, agar f funksiya vedare-veax4 o'zgaruvehilaming chiziqli funksiyasi bo'lsa, (2) tenglama chekli ayirmali chiziqli tenglama deyiladi. izoh. chekli ayirmali tenglamalar diskret tenglamalar ham deb atalishi mumkin. (2) tenglikni qanoatlantiruvchi {y,}¢, ketma-ketlik (2) chekli ayirmali tenglamaning yechimi deb ataladi chekli ayirma deb odatda ay, = y,,,—y, ifodaga aytiladi. chekli ayirmali tenglama ham differensial tenglama kabi miqdorning vagt bo'yicha o'zgarishini ifodalaydi. differensial tenglamada hosila vaqt bo'yicha o'zgarish tezligini ifodalasa, chekli ayirma bu miqdoming qancha miqdorda o'zgarishini ifodalaydi hosilaning ta'rifiga asosan y(t) = …

3 / 11

i chekli ayirmali tenglama deyiladi. bu ko'rinishdagi tenglamaning aniq yechimini topish uchun y, miqdorning 1 =0 dagi qiymatini bilish talab qilinadi. ya'ni, biz y, =a shakldagi boshlang'ich shartni_ berishimiz zarur. chekli ayirmali tenglamani ketma-ket yaqinlashish usulida yechish mumkin. yani (3) tenglikda 1=0 deb olib, y, ni topamiz. ikkinchi qadamda (3) tenglikka ¢=1 qiymatini qo'yib, oldingi qadamdan topilgan y, ning qiymati yordamida y, ni topamiz va hakozo. shu usul bilan ¢ ning bizga zarur bo'lgan ixtiyoriy qiymati uchun y, miqdorni aniqlashimiz mumkin chiziqli birinchi tartibli chekli ayirmali avtonom tenglama quyidagi ko'rinishda bo'ladi. yan = ay, +b. (4) yo ma'lum deb qaraymiz. u holda ¢=0 da y= borb ¢=1 deb olsak, ay, +bh=alay, +bh)+b=ay, +(atlb. t=2 da y, =a), +b=ala’y, +(a+1)b)+b= =a y,+(a +a+l)b. bundan ko'rinib turibdiki, shu jarayonni ixtiyoriy ¢ gacha davom ettirsak, d'yy+bl+ata +...+a'") yoki | a'y,+ oe 2 agar a#1 bollsa, -a vy + bt, agar a=1 bo'lsa yechimni …

4 / 11

=f +gp,, bu tenglikni soddalashtirib gfe pate chekli ayirmali tenglamani hosil qilamiz. bu tenglamaning turg'un yechimi a-f g-b ga teng. (4) bilan taqqoslasak, ¢ ni ¢+1 ga almashtirish lozimligi, g a==, b ekanligi hosil qilamiz. demak, tenglamaning umumiy yechimi _(gy _ p.=(%- pf) +2. bundan ko'rish mumkinki, narx o'zining turg'un qiymatiga -1«$.1 shartni qanoatlantirgandagina yaqinlashadi. aks holda, narx turg’un bo'lmaydi va vaqt o'tishi bilan ortib boradi va ¢ —> «0 da narx cheksiz ortadi. /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 11

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chekli ayirmali tenglamalar"

prezentatsiya powerpoint image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.png birinchi tartibli chekli ayirmali tenglamalar reja 33.1. chekli ayirmali tenglama haqida umumiy tushunchalar. 33.2. chekli ayirmali va differensial tenglamalar orasidagi bog'lanish. 33.3. birinchi tartibli chiziqli chekli ayirmali tenglama 33.4. ba'zi iqtisodiy jarayonlar va ulanning tahlili. cobveb modeli. 33.1. chekli ayirmali tenglama haqida umumiy tushunchalar. iqtisodiy jaroyonlarni modellashtirishda dinamik o'zgaruvchi vaqt ¢ uzluksiz o'zgaruvchi sifatida yoki diskret o'zgaruvchi sifatida qaralishi mumkin. agar ¢ uzluksiz o'zgaruvchi sifatida qaralsa, dinamikasi o'rganilayotgan miqdor y vaq...

This file contains 11 pages in PPTX format (598.4 KB). To download "chekli ayirmali tenglamalar", click the Telegram button on the left.

Tags: chekli ayirmali tenglamalar PPTX 11 pages Free download Telegram