transaktsion xarajatlar

PPT 25 pages 178.5 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 178.5 KB

File type PPT

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

17- mavzu. tashqi samara va davlat 13- mavzu. korxonalar faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish 1. transaktsion xarajatlar 2. tashqi samaralar 3. tashqi ta'sirlar va davlat 4. atrof-muhitni muhofaza qilish siyosati 1. transaktsion xarajatlar transaktsion yoki operatsiyalar xarajati - bu tovarlar almashuvi sohasidagi xarajatlardir. ushbu xarajat ronald kouz tomonidan 1930 yillarning boshlarida kiritilgan. transaktsion xarajatlar quyidagi besh ko'rinishda bo'ladi: axborot qidirish xarajati; muzokara olib borish va shartnoma tuzish xarajati; o'lchash xarajatlari; mulk egasi huquqini himoya qilish va spetsifikatsiya xarajatlari; opportunistlik harakat xarajatlari. axborot qidirish xarajati bozordagi axborotning asimmetrik holati bilan bog'liq. xaridorlarni, sotuvchilarni qidirib topish ma'lum xarajat bilan bog'liq. axborotlarni aniq va to'liq bo'lmasligi ortiqcha xarajatlarga olib keladi, ya'ni tovar muvozanat narxdan yuqori yoki past narxda sotib olinadi. muzokara olib borish va shartnoma tuzish xarajatlari, ushbu shartnomalarni tuzish uchun ketgan vaqt, resurslar, savdo-sotiqni huquqiy rasmiylashtirish bilan bog'liq xarajatlar. o'lchash bilan bog'liq xarajatlar, asosan o'lchash asboblari uchun hamda o'lchash uchun sarflangan xarajatlr …

2 / 25

n olinadigan, lekin narxda o'z ifodasini topmagan xarajat yoki foyda. ular muayyan operatsiyada qatnashadigan bozor sub'ektlari bilan bir qatorda uchinchi tomon bilan bog'liq bo'lgani uchun ham «tashqi» deb qabul qilinadi. ushbu xarajatlar yoki yutuqlar (foyda) tovarlar va xizmatlarni ham ishalb chiqarishda, ham iste'mol qilishda vujudga keladi. tashqi samara musbat (ijobiy) va manfiy (salbiy) samaralarga bo'linadi. manfiy samara xarajatlar bilan bog'liq bo'lsa, musbat samara uchinchi tomonning yutug'i bilan bog'liqdir. shunday qilib, tashqi samara ijtimoiy xarajatlar (yutuqlar) va xususiy xarajatlar (yutuqlar) o'rtasidagi farqni ko'rsatadi. (1) bu erda - ijtimoiy chekli xarajat; - xususiy chekli xarajat; - tashqi chekli xarajat (marginal external cost). masalan, ximiya zavodi foydalanilgan suvni etarli darajada tozalamasdan daryoga oqizmoqda, deylik. chiqindi suv hajmi zavod ishlab chiqarish hajmiga proportsional bo'lsa, zavod qancha ko'p mahsulot ishlab chiqarsa, u atrof muhitni shuncha ko'p ifloslantiradi. ximiya zavodi maxsus suv tozalash inshooti qurmaganligi uchun, chiqindi suv to'liq tozalanmaydi, demak zavodning xususiy chekli xarajati ijtimoiy …

3 / 25

avodning ichki xarajatiga aylantirilsa, samarali ishlab chiqarish hajmi q1 dan q2ga qisqargan bo'ladi. mahsulot narxi p1 dan p2 ga ko'tariladi va nuqtada chekli ijtimoiy yutuq chekli ijtimoiy xarajat bilan tenglashardi, ya'ni . e1e2f - uchburchakning yuzi xususiy chekli xarajatni ijtimoiy chekli xarajatdan past bo'lishi bilan bog'liq bo'lgandagi yo'qotilgan samarani ko'rsatadi. shunday qilib, salbiy tashqi samara mavjud bo'lganda iqtisodiy ne'mat samarali hajmdan ko'proq hajmda sotiladi va sotib olinadi, aniqroq qilib aytadigan bo'lsak salbiy tashqi samaraga ega bo'lgan tovarlar va xizmatlar keragidan ortiqcha ishlab chiqariladi. musbat (ijobiy) tashqi samara biror iqtisodiy sub'ektning faoliyati boshqa sub'ektlarga yutuq keltirganda vujudga keladi. msb=mpb+meb (1) bu erda, msb – ijtimoiy chekli yutuq; mpb – xususiy chekli yutuq; meb – tashqi chekli yutuq. ijobiy tashqi samaraga maorifni va ilmiy izlanishlarni keltirish mumkin. maorif yaxshi yo'lga qo'yilsa, bundan jamiyatning har bir a'zosi yutadi. xuddi shunday ilmiy izlanishlardagi kashfiyotlardan ham jamiyat va uning a'zolari yutadi. har bir shaxs ta'lim …

4 / 25

bu muammoni echish uchun soliqlardan va subsidiyalardan foydalanish a.s.pigu tomonidan taklif qilingan. tartiblashtiradigan soliq - bu salbiy tashqi samaraga ega bo'lgan iqtisodiy ne'matlarni ishlab chiqarishga qo'yiladigan va xususiy chekli xarajatni ijtimoiy chekli xarajatgacha ko'taradigan soliq. demak, yuqoridagi misolda soliq t - tashqi chekli xarajatga teng bo'lsa, ya'ni t = mec bo'lsa, bozor muvozanatini samarali muvozanatga yaqinlashtiradi: msb=msc. tartiblashtiruvchi subsidiya - bu ijobiy tashqi samaraga ega bo'lgan iqtisodiy ne'matlarni ishlab chiqaruvchilarga va iste'mol qiluvchilarga beriladigan subsidiya bo'lib, u xususiy chekli yutuqni ijtimoiy chekli yutuqqa yaqinlashtiradi. agar tashqi chekli yutuqga teng bo'lgan subsidiya (s=meb) talabalarga yoki ilmiy xodimlargi berilganda edi, u talabalarning ta'lim xizmatiga talabini va ilmiy izlanuvchilarni ilmiy izlanishga talabini msb=msc tenglikni ta'minlaydigan darajagacha oshirgan bo'lar edi. lekin, tariblashtiruvchi soliqlar va subsidiyalar tashqi samara bilan bog'liq muammolarni to'liq echishga yordam bera olmaydi, nima uchun deganda, amaliyotda chekli yutuq va chekli xarajatlarni aniq hisoblash juda qiyin bo'lsa, ikkinchidan, ular etkazadigan zarar miqdorini …

5 / 25

siga ko'ra, agar barcha tomonlarning mulkiy huquqlari yaxshi aniqlangan bo'lsa, transaktsion xarajatlar nolga teng bo'lsa, pirovard natija (ishlab chiqarish qiymatini maksimallashtiruvchi) mulkchilik huquqini taqsimlashdagi o'zgarishlarga bog'liq emas (agar daromad samarasi e'tiborga olinmaganda). teoremadagi asosiy mazmun dj.stigler fikriga ko'ra quyidagicha «mukammalashgan raqobat bozorda xususiy va ijtimoiy xarajatlar bir-biriga teng». kouz tashqi samara bilan bog'liq yo'qotishlarni hisobga olish mas'uliyatini o'z ichiga oluvchi narx belgilash tizimi bilan ushbu mas'uliyatni e'tiborga olmaydigan narx belgilash tizimini bir-biri bilan taqqoslab, quyidagi fikrga keladi, ya'ni, agar qatnashuvchilar tashqi samara muammosini xarajatlarsiz birgalikda kelishib olsa (kelishish bilan bog'liq transakion xarajatlar nolga teng bo'lsa), u holda raqobatlashgan bozor sharoitida ishlab chiqarish qiymatini maksimallashtiradigan mumkin bo'lgan maksimal natijaga erishish mumkin. kouz quyidagi misolni keltiradi. bir-biri bilan qo'shni bug'doy etishtiruvchi va qoramollarni boquvchi fermerlar joylashgan. mol boquvchi fermer vaqti-vaqti bilan mollarini qo'shni fermer erlariga qo'yib yuborib, uning bug'doylarini payhon qilib turadi. ko'rinib turibdiki, bu erda tashqi samara (eksternal samara) mavjud. kouz …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "transaktsion xarajatlar"

17- mavzu. tashqi samara va davlat 13- mavzu. korxonalar faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish 1. transaktsion xarajatlar 2. tashqi samaralar 3. tashqi ta'sirlar va davlat 4. atrof-muhitni muhofaza qilish siyosati 1. transaktsion xarajatlar transaktsion yoki operatsiyalar xarajati - bu tovarlar almashuvi sohasidagi xarajatlardir. ushbu xarajat ronald kouz tomonidan 1930 yillarning boshlarida kiritilgan. transaktsion xarajatlar quyidagi besh ko'rinishda bo'ladi: axborot qidirish xarajati; muzokara olib borish va shartnoma tuzish xarajati; o'lchash xarajatlari; mulk egasi huquqini himoya qilish va spetsifikatsiya xarajatlari; opportunistlik harakat xarajatlari. axborot qidirish xarajati bozordagi axborotning asimmetrik holati bilan bog'liq. xaridorlarni, sotuvchilarni qidirib topish m...

This file contains 25 pages in PPT format (178.5 KB). To download "transaktsion xarajatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: transaktsion xarajatlar PPT 25 pages Free download Telegram