silikatmateriallar va ularning xalq xo'jaligidagi ahamiyati

PPTX 28 pages 724.0 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 724.0 KB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

mavzu: silikat materiallar va ularning xalq xo`jaligidagi ahamiyati. silikat sanoati. shishalar, ularning tarkibi, tuzulishi va turlari. mavzu: silikat materiallar va ularning xalq xo`jaligidagi ahamiyati. silikat sanoati. shishalar, ularning tarkibi, tuzulishi va turlari. reja: silikatli material va ularning klassifikatsiyasi va ishlatilishi keramika buyumlar va ularning tarkibi. shishalar, ularning tarkibi, tuzulishi va turlari silikat sanoatining rivojlanishi to’g’risida ma’lumot va uning zamonaviy holati 1. silikatli material va ularning klassifikatsiyasi va ishlatilishi silikatlar, yarimsilikatlar, alyumosilikatlar aralashmasi yoki suyuqlanmalaridan tashkil topgan materiallarga silikatlar deb, ularning ishlab chiqaruvchi sanoat tarmog'iga silikatlar sanoati deb ataladi. silikatli materiallar kimyoviy tarkibi, olinish sharoiti xossalari va ishlatilish sohalariga qarab uch guruhga: keramika, bog'lovchi materiallar va shishaga bo'linadi. keramika yunoncha «keramikos» so'zidan olingan bo'lib, giltuproq degan ma'noni anglatadi. keramik materiallar va buyumlar asosan turli xildagi giltuproqlardan hamda ba'zi bir oksidlardan (sio2, mgo, a12o3, fe2o3, feo, cao va boshqalar) tayyorlanadi. sopol materiallar va buyumlarni tayyorlashdagi umumiylik, pishirish jarayonida xomashyo yumshab, zarrachalarning bir-biriga …

2 / 28

s va boshqalar) kiradi. ikkinchi guruhga: chinni, kimyo sanoati uchun kislotalarga chidarnli buyumlar, yo'lka va qoplama plitalar va boshqalar kiradi . sopol buyumlar sirtining holatiga qarab sirlangan (glazurlangan) va sirlanmagan buyumlarga bo'linadi. sirlangan buyurnlarning sirti shishasimon yalthoq sir bilan qoplangan bo'ladi. silikatlar aralashmasini to'liq suyuqlanguncha qizdirib, so'ngra suyuq massani sovitilsa, turli navdagi shish alar hosil bo'ladi. kukunsimon silikatlar va alyumosilikatlarni hamda boshqa mineral moddalarni quydirilsa bog'lovchi xossaga ega bo'lgan birikmalarga aylanadi. hozirgi zamonda silikatli materiallar ishlatilmaydigan sohani ko'rsatish qiyin. silikatli materiallar ayniqsa, qurilishda, masalan, qurilish g'ishtlari, cherepitsalar, qoplama materiallar, o'tga chidarnli va kimyoviy buyumlar, elektr issiqlik va shovqinni izolyatsiyalovchi (o'tkazmaydigan) materiallar qurilish va bezak ishlari tayyorlashda keramik quvurlar olishda, elektrotexnika va radiotexnika sanoatida turli xildagi chinni izolyatorlar, isitish asboblari uchun har xii keramik qismlar, sanitariya-gigiyena (ozodalik) texnikasi narsalari va hokazolar tayyorlashda ishlatiladi. sopol materialariga qiziqish shunchaiik oshdiki, xxi asrni ba'zan keramika asri deb ham atalmoqda. hozirning o'zida noyob mexanik, magnit, …

3 / 28

ng oksidlari va boshqa aralashmaiardan iborat bo'ladi. g'isht aralashmalardan iborat bo'ladi. xalq xo'jaligining turli-tuman sohalarida ishlatiladigan keramik materiallar g'isht kuydirilganda temir birikmalari oksidlanib g'ishtga qizil rang beradi. agar tuproq tarkibida qum kam bo'lsa, unday tuproqdan tayyorlangan materiallar pishirilganda “o'tiradi”, ya'ni hajmi kichrayib yoriladi, nuqsonli bo'ladi. shuning uchun ham g'isht tayyorlash uchun tuproqqa ko'pincha qum qo'shiladi. keramik buyumlami tayyorlash uchun avval tarkibida barcha zarur elementlari bo'lgan xomashyodan loy tayyorlanadi. olingan loyga biror-bir shakl beriladi. loyga shakl berish ikki usulda amalga oshiriladi: plastik usul va yarim quruq usul. plastik usulda shakl berib g'isht olish uchun tuproq qum bilan aralashtirilib 18-25% gacha suv solinib, loy tayyorlanadi. bu jarayon turli xildagi araiashtirgichlarda amalga oshiriladi. shakl berish lentali presslash mashinasida olib boriladi (1- rasm). 1-rasm. lentali press apparati. 1 - ortish qadog'i; 2 - valslar - yoyuvchi; 3 - shnek; 4 – press mundshtugi; 5 - ho'llagich; 6 - lenta(tasma) ko'rinishidagi loy massasi; 7 - …

4 / 28

·2sio2, 3(al2o3·2sio2) = 3al2o3·2sio2+4sio2 mullit bu reaksiyada ajralib chiqqan sio2 xomashyo tarkibidagi begona aralashmalar bilan birga qo'shilib suyuqlanadi va mullit zarrachalarini bir-biriga bog'laydi, yopishtiradi. bunday shomot g'ishtlari 1600-1750°c gacha o'z mustahkamligini saqlaydi. u kislotali va asosli shlaklarga hamda suyuq shishaga chidamli bo'ladi. binolarning old tomoni devorini bezash uchun ishlatiladigan g'ishtlar va plitachalar xom shomotli materiallarga kiradi. glinozyomli materiallar ham shomotli materiallardek tayyorlanadi. bunda xomashyo sifatida sillimonit va kianit (a12o3·sio2) minerallari yoki o'tga chidamli tuproqqa glinazyom (a12o3) qo'shib foydalaniladi. bunday g'ishtlar 1750-1950°c gacha chidamli bo'ladi. glinozyomli g'ishtlar asosan elektropechlar, shish a suyuqlantirish pechlari va tunnel pechlarini qurishda ishlatiladi. keng tarqalgan o'tga chidamli material1ardan yana biri dinasdir. dinas tarkibida 93 %dan kam kvars (sio2) saqlamaydi. kuydirilganda boshqa minerallarga (tridimit va kristobalitga) aylanadi. dinas xomashyosi kvarsit bo'lib, u kuydirib, maydalanib va elanib olingach bog'lovchi materiallar: aluminiy oksidi, temir oksidi va boshqalar qo'shiladi, so'ngra suv qo'shilib loy qoriladi va mexanik presslash mashinalarida shakl berilgach …

5 / 28

un ishlatiladi. yumshoq chinni mustahkamligi biroz past, ammo yaltiroq, tiniq bo'ladi. undan asosan xo'jalik idishlari choynak, piyola, kosa, tavoq va hokazolar) hamda san'at buyumlari tayyorlanadi. qattiq chinnini tayyorlash uchun 45-55% tuproq minerallari (30-40 % kaolin, keramik massaga yetarlicha plastiklik berish uchun 10-15 % o'tga chidamli giltuproq) 25-30 % kvars yoki toza oq qum va 15-20 % dala shpati olinadi, aralashtirib loy qoriladi va shakl berilib, 1350-1450°c haroratda kuydiriladi. yumshoq chinni uchun shixta tarkibi 25-40 % giltuproq minerallaridan (kaolin) 20-45 % kvars, 30-35 % dala shipatidan iborat bo'ladi va 1300-1350°c da kuydiriladi fayans ham ikki xil qattiq va yumshoq bo'ladi. qattiq fayans sanitariya texnik buyumlari (rakovinalar, vannalar va boshqalar) devorlarning sirtini qoplash uchun glazuriangan plitalar tayyorlash uchun ishlatiladi. yumshoq fayansdan esa chinnidan ancha arzon bo'lgan xo'jalik buyumlari tayyorlanadi. qattiq fayans shixtasi tarkibida 25-30 % kaolin va giltuproq, 25-30 % kvars va 10 % dala shipati kiradi. yumshoq fayans 30-35% kaolin va …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "silikatmateriallar va ularning xalq xo'jaligidagi ahamiyati"

mavzu: silikat materiallar va ularning xalq xo`jaligidagi ahamiyati. silikat sanoati. shishalar, ularning tarkibi, tuzulishi va turlari. mavzu: silikat materiallar va ularning xalq xo`jaligidagi ahamiyati. silikat sanoati. shishalar, ularning tarkibi, tuzulishi va turlari. reja: silikatli material va ularning klassifikatsiyasi va ishlatilishi keramika buyumlar va ularning tarkibi. shishalar, ularning tarkibi, tuzulishi va turlari silikat sanoatining rivojlanishi to’g’risida ma’lumot va uning zamonaviy holati 1. silikatli material va ularning klassifikatsiyasi va ishlatilishi silikatlar, yarimsilikatlar, alyumosilikatlar aralashmasi yoki suyuqlanmalaridan tashkil topgan materiallarga silikatlar deb, ularning ishlab chiqaruvchi sanoat tarmog'iga silikatlar sanoati deb ataladi. silikatli mate...

This file contains 28 pages in PPTX format (724.0 KB). To download "silikatmateriallar va ularning xalq xo'jaligidagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: silikatmateriallar va ularning … PPTX 28 pages Free download Telegram