avtomobillarning foydalanish ko’rsatkichlari

DOCX 31 pages 328.0 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 328.0 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

6-ma’ruza: avtomobillarning foydalanish ko’rsatkichlari reja 1. avtomobilni tormozlash hususiyatlari. 2. avtomobilga ta’sir etuvchi kuchlar. avtomobilning gabarit ko’rsatkichlariga uning uzunligi, kengligi, balandligi va bazasi, ya’ni oldin va orqa o’qlari orasidagi masofa kiradi. katta gabarit olchamli avtomobillar yo’llarning tor joylaridan, ko‘priklar osti va yo’l o’tkazgichlarda harakatlanishni qiyinlashtiradi. bundan tashqari, ular boshqa harakat ishtirokchilariga kolinishni cheklab qo’yadi. avtomobilning massasi qancha katta bo’lsa, uni boshqarish, unda murakkab harakatlani (yo‘nalishini o‘zgartirish) bajarish ham shuncha qiyin bo’ladi. bundan tashqari, massa oshishi bilan yo’lga tushadigan yuk oshadi, u esa, o‘z navbatida, yo’l qoplamasini buzadi. avtomobilning massasi, gabarit o’lchamlari, undagi yukni joylashtirish xarakteri va boshqa ishlatishlar uning foydalanish kolsatkichlariga ta’sir ko‘rsatadi. masalan, yuki baland joylashtirilgan avtomobilni, yo’lning burilishlari bor joylarda yoki keskin tormozlashda turg’inlikni oshirish uchun kamroq tezlik bilan boshqarishga to’gri keladi. avtomobilni tormozlash xususiyatlaii deganda, haydovchi xohishi bilan avtomobil harakatlanishi tezligini pasaytirish, zarur bo’lganda, tezda to’xtash va nishablik joylarida to’xtaganda to‘xtab turish xususiyatiga aytiladi. tormozlash xususiyatlari quyidagi …

2 / 31

$a avtomobilni sekinlatish va to‘xtatish uchun mo’ljallangan bo’ladi. kamaz avtomobillarida ehtiyot tormoz tizimi to‘xtab turish tormozi bilan konstruktiv birlashtirilgan. boshqarish dastasi yordamida prujinali energo akkumulatorlardan havo chiqishini sozlash va shu bilan tormozlanish kuchlarni va intensivligini sozlash mumkin. yordamchi tormoz tizimi uzoq muddatga kichik tormoz kuchlarnii hosil qilish uchun moijallangan. bunday tormoz tizimi bilan shaharlararo yo‘nalishda qatnashga mo’ljallangan ba’zi yuk avtomobillari va avtobuslar jihozlanadi. yordamchi tormoz tizimining ish prinsipi u ulanganda dvigatelda yonilg’i uzatish to‘xtatiladi va gazlami chiqarish quvurlarida to‘sgich (zaslonka) yopilib tirsakli valning aylanishiga to\sqinlikni vujudga keltirishga asoslangan. shunday qilib, bunday holatda dvigatel bilan tormozlash bo’ladi. odatda, yordamchi tormoz tizimidan surunkali nishabliklarda, ishchi tormoz mexanizmining qizishi va o‘yilishining oldini olish uchun foydalanadilar. yordamchi tormoz tizimi avtomobilni to‘satdan to‘xtatish imkonini bermaydi. to‘xtab turish tormoz tizimi to‘xtab turgan avtomobilning o’z- o’zidan yurib ketishining oldini olishga moijallangan. odatda, bu tizim ishchi tormoz mexanizmlariga ta’sir qiladi va mexanikaviy po’lat arqon yuritmali yoki prujinali energoakkumulyatorli …$

3 / 31

shqari, to’xtab turish tormozi bilan birga uzatmani ulab qo’yish ham dizel dvigatelli avtomobillarda qat’iyan taqiqlanadi. chunki biror sababga ko’ra avtomobil harakatlansa, dvigateli hech qanday to’siqsiz ishga tushadi, hamma rejimli regulator yoqilg’i berishni ko’paytiradi, to‘xtab turish tormozi ulangan bo'lishidan qat’inazar, avtomobil past tezlik bilan harakatlana boshlaydi va yo’1-transport hodisasini keltirib chiqarishi mumkin. tormoz tizimining pishiqligi harakatlanish xavfsizligiga bog’liq bo’ladi. shuning uchun yo’llarda harakatlanish qoidalari va davlat yo’l harakati xavfsizligi boshqarmasi bu tizimning ishonchli ishlashiga katta talablar qo’yadi. pishiq va sifatli tormoz tizimi kerakli harakatlanish xavfsizligini ta’minlaydi va haydovchiga avtomobilni boshqarishda o’zini ishonchli tutish imkonini beradi. tormoz deb avtomobilning kinetik energiyasini tormoz barabanlari (yoki disk) va tormoz kolodkalari friksion ustquymalari (nakladka), shuningdek shina bilan yo’l orasidagi ishqalanish jarayoniga aytiladi. hozirgi zamon avtomobil tormozlari yo’l bilan shina orasidagi tishlanish kuchlarnikidan ancha katta tormoz kuchlarni hosil qiladi. bunday vaziyatda avtomobil gildiraklari blokirovka (aylanmasdan) holatida harakatlanishi, bu esa gildiraklaming sirpanishiga va avtomobilning haydovchiga bo’ysunmagan holda …

4 / 31

joyga to‘xtatish uchun tormoz lashga aytiladi. tasodifan tormozlash deb kutilmaganda qatnov qismida paydo bo’lgan yoki kech aniqlangan to’siqni bosmaslik uchun yuqori intensivlik bilan tormozlashga aytiladi. tormozlash xususiyatlari bir necha ko’rsatkichlar bilan baholanadi. bulardan asosiysi eng katta sekinlashuv va to‘xtash yo’li hisoblanadi. tormoz hususiyati ko‘rsatkichlari ularni aniqlash sharoitiga bog’liq bo’ladi. masalan, sirpanchiq yo’lda quruq asfaltga qaraganda avtomobilning tormoz yo’li ko‘p bo’ladi. shuning uchun avtomobilning texnik tavsifnomasida u yoki bu tormoz xususiyati ko’rsatkichini ko'rsatganda aniqlangan sharoit ko’rsatiladi. odatda, avtomobilning tormoz yo’li uning yoqilgi tola qo‘yilgan, bitta yo’lovchisi bo’lganda qattiq qoplamali gorizontal yo’lda soatiga 60 yoki ‘0 km tezlikda aniqlanadi. avtomobilning tormozlashda sekinlashuvini aniqlash uchun maxsus pribor - dessalerometr qoilaniladi.tormoz yo‘li deb avtomobilning tormozlashni boshlagandan to u to’la to‘xtaguncha bosib o‘tgan masofasiga aytiladi. to‘xtash yo‘li deb to‘siqni ko‘rgandan to avtomobil to‘xtaguncha avtomobil bosib o‘tgan yo’lga aytiladi. tormozlaganda avtomobil g‘ildiraklariga tortish kuchlarnii emas, quyidagi rasmda ko‘rsatilganidek rti va rt2 tormozlash kuchlarnii ta’sir qiladi. bunda …

5 / 31

yuritmasi konstruksiyasiga bog‘liq bo’ladi. u gidravlik yuritmali avtomo- billarda 0,6-0,8 sek (daqiqa)ni tashkil qiladi. pnevmatik yuritmali avlopoyezdlar uchun bu vaqt 2-3 sek botishi mumkin. tpt vaqtida avtomobil tezligini pasaytirmasdan shu masofani bosib o‘tadi. trt vaqti tugashida tormoz tizimi to’la ulangan bo’ladi (s nuqta) va avtomobil tezligi kamaya boshlaydi. bunda sekinlashuv awaliga oshadi (sd qismi, tpt - tormoz kuchlarniini oshira borish vaqti). keyin taxminan doimiy bo’lib just ga teng bo’ladi (just vaqti, ed qism). tpt davrining davomiyligi transport vositasi massasi va yo’l qoplamasi holati hamda turiga bog’liq bo’ladi. avtomobil massasi va yo’l bilan shina orasidagi tishlanish koeffitsiyenti qancha ko’p bo’isa, tpt vaqti shuncha ko’p bo’ladi. bu vaqt qiymati 0,1-0,6 sek atrofida bo’ladi. avtomobil esa spt- masofaga siljiydi va uning tezligi bir muncha kamayadi. doimiy sekinlashuv bilan harakatlanganda (tust vaqti de qism) avtomobil tezligi har bir soniyada bir xil miqdorda kamaya boradi. tor- mozlanish oxirida u nolga tushadi (ye nuqta) va avtomobil …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "avtomobillarning foydalanish ko’rsatkichlari"

6-ma’ruza: avtomobillarning foydalanish ko’rsatkichlari reja 1. avtomobilni tormozlash hususiyatlari. 2. avtomobilga ta’sir etuvchi kuchlar. avtomobilning gabarit ko’rsatkichlariga uning uzunligi, kengligi, balandligi va bazasi, ya’ni oldin va orqa o’qlari orasidagi masofa kiradi. katta gabarit olchamli avtomobillar yo’llarning tor joylaridan, ko‘priklar osti va yo’l o’tkazgichlarda harakatlanishni qiyinlashtiradi. bundan tashqari, ular boshqa harakat ishtirokchilariga kolinishni cheklab qo’yadi. avtomobilning massasi qancha katta bo’lsa, uni boshqarish, unda murakkab harakatlani (yo‘nalishini o‘zgartirish) bajarish ham shuncha qiyin bo’ladi. bundan tashqari, massa oshishi bilan yo’lga tushadigan yuk oshadi, u esa, o‘z navbatida, yo’l qoplamasini buzadi. avtomobilning massasi, gabarit o’lc...

This file contains 31 pages in DOCX format (328.0 KB). To download "avtomobillarning foydalanish ko’rsatkichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: avtomobillarning foydalanish ko… DOCX 31 pages Free download Telegram