atsetilen uglevodorodlarining ishlatish

DOCX 7 pages 97.9 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 97.9 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mavzu:alkinlar. gomologik qatori. nomlanishi. tuzilish izomeriyasi. olinishi va kimyoviy xossalari. kimyoviy texnologiyada atsetilen uglevodorodlarining ishlatilishi. reja: 1. alkinlarning gomologik qatori va nomlanishi. 2. alkinlarning tuzilishi va izomeriyasi. 3. olinish usullari. 4. fizikaviy va kimyoviy xossalari 5. atsetilen uglevodorodlarning ishlatilishi atsetilen uglevodorodlarining umumiy formulasi cnh2n-2 bo’lib, ularning tuzilishida – cc – bog’lanish mavjud bo’ladi. bunda uglerod-uglerod orasidagi bog’lanishga sarf bo’lgan elektronlar sp-gibridlangan holatda bo’ladilar. atsetilen uglevodorodlarining dastlabki vakili atsetilen chch dir. izomeriyasi va nomenklaturasi. atsetilen uglevodorodlarida struktura izomeriyasi c4h6 dan boshlanadi. atsetilen uglevodorodlari izomerlarining soni etilen uglevodorodlarinikiga nisbatan kam, to’yingan uglevodorodlarnikiga nisbatan esa ko’p. masalan, uglerodlari soni 8 ga teng bo’lgan to’yingan uglevodorodlar izomerlarining soni 18 ga, etilen uglevodorodlarinig soni 66 ga, atsetilen uglevodorodlari izomerlari soni esa 32 ga teng. buning sababi atsetilen uglevodorodlarida struktura izomeriyasi mavjud va ularda uchbog’ning joylashuviga nisbatan ham izomerlar hosil bo’ladi. shuning uchun ular izomerlarining soni teng uglerod saqlovchi to’yingan uglevodorodlarnikiga nisbatan ko’p. ammo ularda fazoviy …

2 / 7

bunda uchlamchi bog`ni ifodalovchi raqam so`z oxirida yoki so`z boshida ko`rsatilishi mumkin, ya`ni: nss–sn2–sn2–sn3 propin–1 yoki 1-propin olinish usullari. sanoatda atsetilen kalsiy karbidga suv ta’sir ettirib yoki metanni chala yondirib olinadi. kalsiy karbiddidan atsetilen quyidagicha olinadi: bunda kalsiy karbidini olish uchun katta energiya talab qilinadi. ammo kalsiy karbididan toza atsetilen olinadi. bir killogramm kalsiy karbiddan o’tracha 420 litr atsetilen olish mumkin. metandan atsetilen olish uchun metan 8000c da kam miqdordagi kislorod ishtirokida yondiriladi: bu jarayonni oksidlovchi ishtirokidagi piroliz qilish deb ataladi. respublikamizda bu jarayon «navoiazot» ishlab chiqarish birlashmasida joriy qilingan. laboratoriya sharoitida atsetilen va uning gamologlarini uglevodorodlarning ikki galogenli hosilalaridan galoid vodorodni tortib olish va atsetilenni alkillash orqali hosil qilinadi: atsetilenni alkillash natriy atsetilenidi yoki magniygalogenatsetilen orqali olib boriladi. birinchi holda atsetilenga suyuq ammiak ishtirokida natriy amidi bilan ta’sir ettiriladi. hosil bo’lgan natriy atsetilenidga galoid alkil bilan ta’sir ettirilganda atsetilenning gomologi hosil bo’ladi: ikkinchi holda esa atsetilenga efir yoki tetragidrofuran …

3 / 7

uglevodorodlarining fizik xossalari uchbog’ning joylashuviga bog’liq bo’ladi. atsetilen uglevodorodlarining zichligi hamda nur sindirish ko’rsatkichlari tegishli olefinlarga va parafinlarnikiga qaraganda katta. infraqizil spektrlarda 2100-2300 sm-1 oralig’ida uchbog’ning valent tebranishlari uchun xarakterli yutilish chiziqlari bo’ladi. kimyoviy xossalari. atsetilen uglevodorodlarida uglerod-uglerod orasidagi uchbog’ning uzunligi 0,120 nm yoki 1,2 a0 ga teng, ya’ni ular uchun asosan biriktirib olish reaksiyalari xarakterlidir. atsetilenning kislotali xossasi sirka kislotanikiga qaragnada 17 marta kichik, etilennikiga nisbatan esa 16 marta kattadir. shuning uchun ular nukleofil agentlar bilan reaksiyalarga (aminlar, alkogoloyatlar va boshqalar) olefinlarga nisbatan oson kirishadilar. asetilen qatoridagi uglevodorodlar birikish, almashinish, oksidlanish, polimerlanish va karbonil guruhli birikmalar bilan kondensatsiya reaksiyalariga kirishadilar. vodorodning birikishi. atsetilenga ni, pd, pt kabi metallar ishtirokida vodorod bilan ta’sir ettilganda, u bir molekula vodorodni biriktirib olib, etilenga aylanadi. bu jarayonning qimmatli xususiyati shundaki, reaksiyani etilen hosil bo’lish bosqichida to’xtatib qolish mumkin. shuning uchun bu jarayondan toza etilen olishda foydalaniladi: bunda atsetilen va vodorod katalizator bilan oraliq …

4 / 7

shma hosil qiladi. galoidvodorodlarning birikishi. atsetilen uglevodorodlariga galoid vodorodlar, asosan hci va hf, hgci2, cdf2 kabi katalizatorldar ishtirokida birika oladilar. hosil bo’lgan vinilxlorid sun’iy charm olish uchun xom ashyo hisoblanadi. uni polimerlab polivinilxlorid olinadi. u linoleum, dermantin kabi mahsulotlar sifatida ishlatiladi. vinil ftorid esa ftorli polimerlar olishda ishlatiladi. suvning birikishi. atsetilenga suvning birikishi natijasida sirka aldegid, uning gomologlariga suvning birikishi natijasida esa tegishli ketonlar hosil bo’ladi. atsetilenga suvning birikishi reaksiyasini kucherov kashf etgan bo’lib, bu reaksiya uning nomi bilan ataladi. bu reaksiyada katalizator bo’lib simob sulfatning kislotadagi eritmasi xizmat qiladi. hozirgi kunda kimyo korxonalarida bu reaksiya kadmiy va kalsiy fosfatlari ishtirokida 300-4290c haroratda olib borilmoqda: bunda hosil bo’ladigan orliq moddalar-vinil spirti va metil-vinil-spirtining beqarorlik sababini etekov qoidasi bilan tushuntiriladi. bu qoidaga ko’ra, qo’shbog’ tutgan uglerod atomi gidroksil guruhini ushlab tura olmaydi. buning natijasida qayta guruhlanish yuzaga keladi. vodorod sianidining birikishi. atsetilenga vodorod sianidning bir valentli mis tuzlari ishtirokida birikishi natijasida …

5 / 7

sirka kislota 2000c da rux atsetati ishtirokida atsetilen bilan birikib vinilatsetatni hosil qiladi: vinilatsetat yelimlar olishda, organik shisha tayyorlashda ishlatiladi. aldegid va ketonlarning birikishi. atsetilen aldegid va ketonlar bilan birikib, atsetilen qator spirtlarni hosil qiladi. reppe 1925 yilda sanoat miqyosida asetilenni mis atsetilenid katalizatorligida formaldegid bilam biriktirib, ikki xil birikma – propargil va butandiol spirtlarni sintez qildi: almashinish reaksiyalari. atsetilen uglevodorodlari, agar ular terminal tuzilishga (uchbog’ chekkadagi uglerod atomida joylashgan bo’lsa) ega bo’lsalar metallar, galogenlar va boshqalar bilan almashinish reaksiyalariga kirisha oladilar. agar atsetilenni kumush nitratning ammiakdagi eritmasidan o’tkazilsa oq cho’kma – kumush atsetilenidi hosil bo’ladi: o’zaro birikish. atsetilenni bir valentli mis tuzlari bo’lgan eritma (pyulend katalizatori) dan o’tkazilsa, uning ikki yoki uch molekulasi o’zaro birikib vinil yoki divinilatsetilenni hosil qiladi: agar atsetilen yuqori haroratda katalizatorlar ustidan o’tkazilsa, unda benzol hosil bo’ladi: atsetilen nikel yoki kobalt karbonillari ishtirokida o’zaro birikib, siklooktatetrayenni hosil qiladi: izomerlanishi: rus olimi a.e. favorskiy metil atsetilenni …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atsetilen uglevodorodlarining ishlatish"

mavzu:alkinlar. gomologik qatori. nomlanishi. tuzilish izomeriyasi. olinishi va kimyoviy xossalari. kimyoviy texnologiyada atsetilen uglevodorodlarining ishlatilishi. reja: 1. alkinlarning gomologik qatori va nomlanishi. 2. alkinlarning tuzilishi va izomeriyasi. 3. olinish usullari. 4. fizikaviy va kimyoviy xossalari 5. atsetilen uglevodorodlarning ishlatilishi atsetilen uglevodorodlarining umumiy formulasi cnh2n-2 bo’lib, ularning tuzilishida – cc – bog’lanish mavjud bo’ladi. bunda uglerod-uglerod orasidagi bog’lanishga sarf bo’lgan elektronlar sp-gibridlangan holatda bo’ladilar. atsetilen uglevodorodlarining dastlabki vakili atsetilen chch dir. izomeriyasi va nomenklaturasi. atsetilen uglevodorodlarida struktura izomeriyasi c4h6 dan boshlanadi. atsetilen uglevodorodlari izomerlarining so...

This file contains 7 pages in DOCX format (97.9 KB). To download "atsetilen uglevodorodlarining ishlatish", click the Telegram button on the left.

Tags: atsetilen uglevodorodlarining i… DOCX 7 pages Free download Telegram