sezgi tizimi

PPTX 75 pages 359.5 KB Free download

75 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 359.5 KB

File type PPTX

Pages 75

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 75

prezentatsiya powerpoint sezgi tizimi: tuzilishi,vazifasi,tekshirish usullari,patologiyasi va zararlanish sindromlari. toshkent shahridagi yodju texnika institutu kimyo va biologiya kafedrasi “defektologiyaning klinik asoslari" fani ma'ruzachi phd dosent abdullayev asilbek e-mail: a.abdullayev@ytit.uz 1 annotatsiya: talabalarda: koordinator tizim: tuzilishi,vazifasi,tekshirish usullari,patologiyasi va zararlanish sindromlari haqidagi bilimlarni shakllantirish. sezgi sistemasi. bosh miyaga tinimsiz ravishda nerv impulslari kelib,ular atrof-muhitda bo'laѐtgan hodisalar, taassurotlarning organizmga ta'siri, tana qismlarining fazodagi holati, hamda to'qimalarning ichki muhit va a'zolarning ish faoliyati haqidagi ma'lumotlarini etkazib turadi. bosh miyaga kelgan axborotlar odam tomonidan sezish holida qabul qilinadi va odam bu tashqi ѐki ichki taassurotni sezish qobiliyatiga ega bo'ladi. odamning reflektor apparatlari orqali ichki va tashqi taassurotlarni seza bilish qobiliyati – sezgi deb ataladi. sezgi turli xil bo'lib – og'riq, harorat, taktil sezgi turiga mansub. chuqur sezgini bo'g'in-mushak hissi passiv harakatlar, tana qismlari va oѐqlarning fazodagi joylashuvi hissi, vibrotsion sezgi tashkil qiladi. markazga intiluvchi yo'llar – yuzaki sezgi og'riq, harorat va taktil sezgi impulslari (og'riq …

2 / 75

o'xtaydi. chuqur va taktil sezish o'tkazgichlari (bo'g'im mushak, holatni sezish, bosim, vibratsiya) orqa miyaning ort ustunchalariga kiradi va uzunchoq miyaga o'tadi hamda goll burdax yadrolarida to'xtaydi. uzunchoq tolalari esa goll tutami hamda ustunchani medial bo'limiga kiradi. burdax lateral tutamida biroz kaltaroq tolalar joylashgan. burdax yadrosida chuqur va taktil sezuvchan ikkinchi neyron joylashgan. ikkinchi neyron aksonlari goll va burdax yadro hujayralarida yuqoriga ko'tarilib, yo'l yo'laqay medial xalqasimon bo'lib teskari tomonga, keyin esa ko'prikchaga, ustunchaga ichki kapsulaga kiradi. shu erda ikkinchi neyron to'xtaydi va uchinchi neyron yo'li boshlanadi. uchinchi neyron aksoni boshi suyak po'stlog'iga, markaziy burmaning orqasiga etib boradi va shu erda to'xtaydi. bel tolalari lateral ravishda, yuqorigi segment tolalari esa medial tartibda joylashganligi e'tiborga loyiqdir. orqa miyasi shikastlangan bemorni tekshirish va to'g'ri diagnoz qo'yishda buning ahamiyati bor. intromodulyar jaraѐnlar shikastlangan segmentlardan boshlab (qorin, sonlar) sirtqi sezuvchanlikni o'tkazib turuvchi o'tkazgichlar ishini buzadi. elektromodulyar jaraѐnlar, aksincha yuqoriga yo'llanadi, ya'ni sezgirlikni buzilishi tovondan tizagacha, …

3 / 75

turda sezuvchanlikni yo'qolishi anesteziya deyiladi. gipesteziya – u sezuvchanlikni pasayishi, intensiv his qilishning kamayishidir. gipesteziya hamma turdagi sezuvchanlikda ѐki alohida biror turida namoѐn bo'lishi mumkin. giperesteziya – bu har xil qitiqlovchi (ta'sir qiluvchi) sabablarga sezuvchanlikni oshishidir. harorat, og'riq va boshqa retseptorlarning uyg'onish nuqtasi juda past bo'lganda vujudga keladi. giperpatiya – bu buzuq sezuvchanlik. bunda sovuq ta'sir qilinganda issiqdek tuyuladi, biror eriga sal tegib ketilsa og'rib ketganday tuyuladi va hokazo. biror tashqi ta'sirsiz ham sezuvchanlik buzilishi mumkin. masalan: paresteziya bunda sovuqni his qilish, badaning ba'zi erlari uvishib qolishi, karaxt bo'lishi, sanchish, badanda xuddi chumolilar o'rmalab yurganday bo'lishi va hokazo. ushbu holat ko'pincha organizmda qon aylanishni buzilish har xil toksinlarning ta'sirida uzilish kanallarining shikastlanishi ѐki irrodiatsiya jaraѐnlari sabab bo'ladi. og'riqlar har xil bo'ladi: zirqiragan, to'mtoq, kesilaѐtgan, o'q otilaѐtganday va hokazo. tashqi ta'sirsiz ham hosil bo'ladigan og'riqlarga reaktiv og'riqlar ham kiradi. bunday og'riqlarni ma'lum bir ta'sir sirt suyakka yaqin joylashgan sohalaridagi nerv ustunchalari …

4 / 75

in, og'ir hollarda esa nutqning qo'pol to'liq rivojlanmasligiga olib keladi. tserebral falaji bolalarda eshitish qobiliyatining buzilishini erta aniqlash katta ahamiyatga ega, chunki bunday nuqsonni o'z vaqtida bartaraf etish nutq rivojlanishi kechikishiining oldini oladi. bosh miya po'stloq qismi faoliyatining buzilishi. atrof muhitni tasavvur qilishning buzilishi. atrof- muhitni qabul qilish (atrof – muhit gnozisi) turli analizatorlarning birgalikdagi natijasi sifatida qaraladi, ular orasida kinestetik-harakat muhim ahamiyatga ega. tserebral falaj bo'lgan bolalarda atrof-muhit gnozisi to'liq rivojlanmasligi muhim o'rin egallaydi, u ko'rish qobiliyatining buzilishi va bosh miya katta yarim sharlari tepa qismining shikastlanishi ѐki to'liq rivojlanmaganligi bilan bog'liq. ko'rish qobiliyati buzilishlari ko'rish funktsiyasining etishmovchiligi bilan konvergentsiya, ko'rish maydonining torayishi, ptoz, g'ilaylik, nistagm va ko'rish o'tkirligining pasayishi bilan bog'liq. ko'z olmasi harakatlanishining buzilishi, ko'z olmasini harakatlantiruvchi muskullar parezi oqibati hisoblanadi. atrof-muhit gnozisi shakllanishining buzilishida, shuningdek, eshitish qobiliyatining buzilishi ham katta hamiyatga ega. bunday sensor buzilishlar kelgusida diqqatning buzilishi va fikrni jamlay olmaslikning sababi bo'lib xizmat qiladi. …

5 / 75

a aniqlab, diagnostika qilish va davolashni iloji boricha ertaroq boshlash muhimdir. erta davolash bolalar tserebral falajini muvaffaqiyatli davolash garovidir. bolalar tserebral falajining davolashni to'g'ri tashkil qilish juda muhimdir. u quyidagi shartlarga asoslanishi kerak: erta boshlash bosqichlilik izchillilik kompleks davolash bolalar tserebral falajligini davolashdagi bosqichlilik turli bosqichdagi davolashni bildiradi: tug'ruqxona-shifoxona, bolalar uchun maxsus sanatoriy, maktabgacha ta'lim muassasasi, tserebral falaj va poliomielit asoratli bolalar uchun internatlar va maxsus maktablar. bu tashkilot o'rtasida izchil aloqa bo'lishi kerak, shunda davolash muvaffaqiyatli bo'ladi. kompleks davolash shuni bildiradiki, bunda turli tiklantiruvchi – korrektsion ishlar: harakatlar bilan davolash (davolash fizkulturasi), massaj, fizioterapevtik ta'sirlar, ortopedik va medikamentoz davolash, medika-pedagogik korrektsiya olib boriladi. bosh miya po'stlog'ining funktsiyasi va patologiyasi bosh miya po'stlog'ida sezish, ko'rish, eshitish, hidlov, ixtiѐriy harakat va boshka proektsion zonalar- markazlar joylashgan. bu zonalarda tashqi va ichki muhitdan qabul qilingan taassurotlar oliy darajada analiz va sintez qilinadi va bu taassurotlarga organizm tomonidan tegishli javob qaytariladi. bundan tashqari, …

Want to read more?

Download all 75 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi tizimi"

prezentatsiya powerpoint sezgi tizimi: tuzilishi,vazifasi,tekshirish usullari,patologiyasi va zararlanish sindromlari. toshkent shahridagi yodju texnika institutu kimyo va biologiya kafedrasi “defektologiyaning klinik asoslari" fani ma'ruzachi phd dosent abdullayev asilbek e-mail: a.abdullayev@ytit.uz 1 annotatsiya: talabalarda: koordinator tizim: tuzilishi,vazifasi,tekshirish usullari,patologiyasi va zararlanish sindromlari haqidagi bilimlarni shakllantirish. sezgi sistemasi. bosh miyaga tinimsiz ravishda nerv impulslari kelib,ular atrof-muhitda bo'laѐtgan hodisalar, taassurotlarning organizmga ta'siri, tana qismlarining fazodagi holati, hamda to'qimalarning ichki muhit va a'zolarning ish faoliyati haqidagi ma'lumotlarini etkazib turadi. bosh miyaga kelgan axborotlar odam tomonidan sezish...

This file contains 75 pages in PPTX format (359.5 KB). To download "sezgi tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi tizimi PPTX 75 pages Free download Telegram