jamiyatfalsafasi va inson borlig’i

PPT 34 pages 605.5 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 605.5 KB

File type PPT

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

slayd 1 alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o`zbek tili va adabiyoti universiteti ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi mavzu: jamiyat falsafasi va inson borlig’i ma'ruzachi: a. bo’ronov mavzu rejasi: jamiyat va tarix o‘zgaruvchanligining falsafiy jihatlari. tarix falsafasining predmeti va funksiyalari. tarixga formatsion va sivilizatsion yondashuvlar. tarixiy taraqqiyot va unda shaxsning roli. jamiyat rivojlanuvchi tizim sifatida. ijtimoiy hayot sferalari: iqtisodiy, ma’naviy, ijtimoiy va siyosiy kichik tizimlar. jamiyatning siyosiy hayotida davlatning o‘rni va roli. sivilizatsiya tushunchasining tahlili va turli yondashuvlar tasnifi. sivilizatsiya rivojining asosiy bosqichlari. “madaniyat” tushunchasi, uning mohiyati, strukturasi va funksiyalari. jahon sivilizatsiyasi tarixida sharq madaniyatining o‘rni va uni o‘rganishning ahamiyati. qadriyat tushunchasining tavsifi va mohiyati. qadriyatlarning turlari. olamning moddiy birligi tamoyiliga ko‘ra jamiyat borliqning, ob’ektiv reallikning ko‘rinishlaridan biri, uning kichik tizimidir. jamiyat hayoti va rivojlanishining eng umumiy qonunlari to‘g‘risidagi falsafiy fan sohasi ijtimoiy falsafadir. jamiyat – kishilar uyushmasining maxsus shakli, kishilar o‘rtasida amal qiladigan juda ko‘plab munosabatlar yig‘indisi; tabiatning bir qismi; ijtimoiy borliq. …

2 / 34

iy organizm (tizim) bo‘lib, kishilar faoliyati jarayonida ular o‘rtasida amal qiladigan axloqiy, diniy, siyosiy, iqtisodiy, huquqiy, mafkuraviy va hokazo munosabatlarning, tarixan tarkib topgan oila, din, davlat, axloq, siyosat, huquq va shu kabi ijtimoiy institutlarning majmuidir. juda qadim zamonlardanoq ulug‘ mutafakkirlar jamiyat mohiyatini bilishga harakat qilganlar. turli tarixiy davrlarda mifologik, diniy, ilmiy va falsafiy qarashlar jamiyatning kelib chiqishi va rivojlanishi to‘g‘risida muayyan bilim, tasavvurlar hosil qilishga imkon bergan. davlat va jamiyat, ijtimoiy munosabatlar haqidagi dastlabki tasavvurlar qadimgi bobil, misr, hindiston, markaziy osiyoda vujudga kela boshlagan. jamiyat muammosi qadimgi yunon faylasuflari qarashlarida markaziy o‘rin tutadi. platon va aristotel ta’limotida jamiyat, davlat masalalari muhim o‘rin tutadi. platon jamiyatga tizim sifatida yondoshib, uning tarkibi, davlat boshqaruvi haqida qimmatli fikrlar bildirgan. aristotel jamiyatni o‘rganuvchi fanlar orasida siyosatga alohida o‘rin bergan. uning fikricha, jamiyat siyosiy mavjudotlardan tashkil topgan. jamiyat to‘g‘risidagi izchil ilmiy-falsafiy qarashlarning rivojlanishiga markaziy osiyo mutafakkirlari, qomusiy bilim egalari: farobiy, abu rayhon beruniy, ibn sino …

3 / 34

i o‘rniga ko‘ra 3 guruhga bo‘ladi: a) davlat idoralarida xizmat qiluvchi va jamiyatni boshqarish ishi bilan shug‘ullanuvchilar; b) xom-ashyo va zaruriy mahsulotlarni ishlab chiqaruvchilar; v) davlatni qo‘riqlash, uni turli tashqi xujumlardan saqlashni ta’minlaydigan xarbiylar. abu rayhon beruniy birinchilardan bo‘lib sivilizatsiyalarning paydo bo‘lishida tabiiy-geografiy muhitning tutgan o‘rnini asoslashga uringan. u jamiyatni idora qilish va boshqarishning mohiyati aziyat chekkanlarning huquqlarini himoya qilish, birovlarning tinchligi yo‘lida o‘z tinchligini yo‘qotishidan iborat, deb bilgan. foma akvinskiy va uning izdoshlari inson va jamiyatning paydo bo‘lishini xudoning irodasi bilan bog‘laganlar. gegel (1770-1831) jamiyatning paydo bo‘lish sabablaritsi mutlaq ruh taraqqiyotining qonuniyatli natijasi sifatida izohladi. o. kont (1758-1820) esa jamiyatning paydo bo‘lishi va rivojlanishini insoniyatning ma’naviy taraqqiyoti mahsuli sifatida talqin etdi. i.kant (1724-1774) kishilik jamiyatining paydo bo‘lishi ahloqiy ongning rivojlanishi, oilaning vujudga kelishi bilan bog‘ladi. uning fikricha, dunyoda insonparvarlik tamoyiliga asoslangan ijtimoiy tuzumni tashkil etish uchun insoniyat beshta muhim vazifani ado etishi zarur. 1. erkinlikni mustahkamlash, undan kelib chiqadigan …

4 / 34

redmeti, kategoriyalar apparati va metodologik yondashuvlariga ega. ilk bor «tarix falsafasi» tushunchasini volter qo‘llagan. iogann gotfrid gerder (1744-1803) o‘zining «insoniyat tarixi falsafasiga doir g‘oyalar» (1784) asarida ilk bor barcha xalqlarni o‘z ichiga qamrab olgan yagona umuminsoniy kelajakka olib keluvchi tarixiy jarayonning birligi g‘oyasini ilgari surdi. jahon tarixiy jarayonini aynan shu tarzda anglashni u tarix falsafasining predmeti sifatida qaragan. hozirgi davr istoriosofik bilimlar tizimida uchta asosiy yo‘nalish ajratib ko‘rsatilmoqda. bular: a) tarixiy jarayonni umumlashtirish (alohida «tarixlarni» yagona jahon tarixiga jamlash); b) tarixning ma’nosini axtarib topish va v) tarixiy bilish metodologiyasini yaratishdan iborat. tarix falsafasining predmeti, tuzilishi va funksiyalari. «tarix falsafasi» nima va uning predmeti nimadan iborat? «tarix falsafasi – falsafaning tarixiy jarayonni va tarixiy bilishni talqin qilish bilan bog‘liq bo‘lgan bo‘limi». tarix falsafasi falsafaning tarkibiy qismi hisoblanadi. tarix falsafasining predmeti esa tarixiy jarayon va tarixiy bilishni talqin qilish, ularning mazmunini yoritib berishdan iborat. ammo bu tarix falsafasini tavsiflashga nisbatan birdan-bir yondashuv …

5 / 34

nish, tahlil qilish va tushuntirish, tarixiy bilimning o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlash, shuningdek tarixiy bilishda haqiqatning tagiga yetishga qaratadi. tarix falsafasi tarixi tarix falsafasining vujudga kelishi va rivojlanishi, tarix falsafasi predmetining shakllanishi muammolarini, tarix falsafasining turli yo‘nalishlar va oqimlar vujudga kelishiga sabab bo‘lgan ichki differensiatsiyalanish jarayonini o‘rganadi. tarix falsafasi antropologiyasi insonning tarixiy jarayondagi o‘rnini, bu jarayonda tarix sub’ektlarining rolini aniqlaydi va «tarixni kim harakatga keltiradi?», degan savolga javob beradi. praksiologiya (yunon. praktikos – faol) – falsafaning inson faoliyatini o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘limlaridan biri. faoliyat tushunchasi inson borlig‘ining tabiati va mohiyatini, uning shaxsiy imkoniyatlari, ijtimoiy aloqalari va munosabatlarini, inson ma’naviy dunyosi va moddiy amaliyot jabhasini teranroq tushunish imkonini beradi. faoliyat tushunchasining mazmuni. falsafada faoliyat insonga xos bo‘lgan va tashqi dunyoni oqilona o‘zgartirishga qaratilgan faollikning alohida shakli sifatida tavsiflanadi. ijtimoiy falsafada faoliyat ijtimoiy jarayonlarni amalga oshirish, insonning o‘z imkoniyatlarini ro‘yobga chiqarish, o‘zini qurshagan dunyo bilan aloqaga kirishish usuli sifatida qaraladi tarix falsafasining dunyoqarashga doir …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jamiyatfalsafasi va inson borlig’i"

slayd 1 alisher navoiy nomidagi toshkent davlat o`zbek tili va adabiyoti universiteti ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi mavzu: jamiyat falsafasi va inson borlig’i ma'ruzachi: a. bo’ronov mavzu rejasi: jamiyat va tarix o‘zgaruvchanligining falsafiy jihatlari. tarix falsafasining predmeti va funksiyalari. tarixga formatsion va sivilizatsion yondashuvlar. tarixiy taraqqiyot va unda shaxsning roli. jamiyat rivojlanuvchi tizim sifatida. ijtimoiy hayot sferalari: iqtisodiy, ma’naviy, ijtimoiy va siyosiy kichik tizimlar. jamiyatning siyosiy hayotida davlatning o‘rni va roli. sivilizatsiya tushunchasining tahlili va turli yondashuvlar tasnifi. sivilizatsiya rivojining asosiy bosqichlari. “madaniyat” tushunchasi, uning mohiyati, strukturasi va funksiyalari. jahon sivilizatsiyasi tarixida sharq ma...

This file contains 34 pages in PPT format (605.5 KB). To download "jamiyatfalsafasi va inson borlig’i", click the Telegram button on the left.

Tags: jamiyatfalsafasi va inson borli… PPT 34 pages Free download Telegram