psixik jarayonlarni rivojlantirish

PPT 24 pages 364.7 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 364.7 KB

File type PPT

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

maktabgacha yoshdagi bolalarda psixik jarayonlarni rivojlantirish maktabgacha yoshdagi bolalarda psixik jarayonlarni rivojlantirish reja: 1. maktabgacha davrda xarakatning aktivlashuvi, jismoniy o'sish. 2. maktabgacha davrda etakchi faoliyat. 3. maktabgacha davrda bilish jarayonlarining faollashuvi. inqiroz davrida bolaning kattalarga qarshilik ko'rsatishi ham turli ko'rinishlarga ega bo'lib, ular o'tkinchi psixologik holat va hodisaga o'xshaydi. lekin oila va bog'chada qiynchiliklarni engish jarayonida bolaning shaxsiga uning o'ziga xos xususiyatlarin hisobga olgan holda to'g'ri va oqilona yondashish uni inqirozdan ruhan mutlaqo sog'lom olib chiqish imkonini yaratadi. quyida ana shu qarshiliklarning ayrim ko'rinishlari haqida qisqacha to'xtalamiz. ko'pchilik psixologlarning taqiqotlaridan va o'zimizning kuzatishlarimizdan ma'lumki, bolalar mazkur inqiroz davrida bir necha ko'rinishdagi qaysarlik yoshini bosib o'tadilar. ana shu ko'rinishlarning bittasi biz nazarda tutgan davrga, ya'ni bolaning 3 yoshiga to'g'ri keladi. ayni shu 3 yoshda bolada o'z irodasiga ishonch xissi tug'iladi, u o'zligini anglay boshlaydi. o'zligini anglash qarama-qarshiliklarlarni, ziddiyatlarni engish bilan amalga oshadi. mazkur yoshdagi bola ba'zan o'ziga aytilgan so'zlarning mohiyatini tushunmasligi, …

2 / 24

ysarlikning belgilarni yaqqol namoyon eta boshlaydi. u har qanday taklifni, buyruqni, hatto, iltimosni ham rad qiladi, o'ziga berilgan barcha savollarga bir maromda “yo'q”, “kerakmas”, “bermayman”, “bilmayman” deb javob qaytaveradi. kattalar bilan bola o'rtasidagi munosabatning buzilishi tufayli uning xatti-harakatida o'jarlik illati payd bo'ladi. buning asosiy sababi bolada o'zining ichki kechinmalari, his-tuyg'ulariga bog'liq harakatlarni mustaqil bajarish istagi tug'ilishi, “men” bilan bog'liq butunlay yangi nuqtai nazarning vujudga kelishidir. mazkur davrni inson shaxsini shakllantirishda eng murakkab davr desak, xato qilmagan bo'lamiz. shunga ko'ra katta yoshdagi odamlar, ota-onalar, bog'cha tarbiyachilari shu davrda bolaga undagi o'zgarishlarni, murakkab ichki kechinmalarlarning mohiyatini psixologik inqirozini inobatga olagn holda munosabatda bo'lsalar, nur ustiga nur bo'ladi. yuqorida aytganimizdek, bu davrda bolaning irodasi, irodaviy sifati takomillasha bolaydi, shaxsning murakkab fazilatlari, xarakter xislatlari barkamollashadi. bola o'zligini anglashining tashqi va ichki belgilari yaqqol ko'zga tashlanadi. “o'zim” bilan bog'liq ezgu niyat mutaqillikka intilish tuyg'usini vujudga keltiradi, binobarin, ularning ta'siri tufayli unda o'z xulq-atvori, “yurish-turishi” bilan …

3 / 24

, o'ziga va o'zgalarga, atrof-muhit munosabatini yaqqol voqelik tarzida ijro etish uchun turli o'yinchoqlardan,shuningdek, ularning vazifasini o'tovchi narsalardan ham, foydalanadilar. ammo shuni alohida ta'kidlash lozimki, ijtimoiy va maishiy voqelikning barcha jabhalarini qamrab oladigan rolli o'yin ularda birdaniga emas, balki turmush tajribasining ortishi, tasavvur obrozlarining kengayishi natijasida vujudgakeladi va mohisti va mazmuni jihatdan oddiydan murakkabga qarab takomillashib boradi. yirik psixologlar a.vallon, j.piaje, l.s.vigotskiy, s.l.rubinshteyn, a.n.leontev, b.g.ananev, d.b.elkonin va boshqalarning fikricha, go'daklik davrida bolaning predmetli faoliyati negizida rolli vyin uchun eng zarur sharoitlar asta-sekin vujudga kela boshlaydi. mazkur olimlar va ularning shogirdlari to'plagan ma'lumotlarga asoslanib rolli o'yinni vujudga keltiruvchi muhim omillar qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin: 1) go'daklik davridagi predmet bilan uni harakatlantirish orasidagi bog'liqlik o'z ahamiyatini yo'qota boradi, natijada predmet bilan harakat alohida hukm surish imkoniyati tug'iladi va bola ularni alohida umumlashgan tarzda aks ettira boshlaydi; 2) bola haqiqiy o'yinchoqlar o'rniga ularning asl mohiyatini to'la aks ettirolmaydigan yasama va beo'xshov nusxalaridan keng …

4 / 24

ni bajarishga) urinishadi o'yin faoliyatini takomillashtiradigan sharoitlarni tadqiq qilgan n.m.aksarinaning ta'kidlashicha, o'yin o'zidan-o'zi vujudga kelmaydi, buning uchun kamida uchta sharoit mavjud bo'lishi kerak; a) bolaning ongida uni qurshab turgan voqelik to'g'risidagi xilma-xil taasurotlar tarkib topishi; v) bolaning kattalar bilan tez-tez muomala va muloqotga kirishuvi. bunda kattalarning bolaga bevosita ta'sir ko'rsatish uslubi hal qiluvchi rol o'ynaydi. b) har xil ko'rinishdagi o'yinchoqlar va tarbiyaviy ta'sir vositalarining muxayyoligi; shunday qilib, psixolog adabiyotlar tahliliga tayanib maktabgacha yoshdagi bolalarning o'ziga xos xususiyatlari qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin: 1) bola odamlarning faoliyati, ularning predmetlarga munosabati va o'zaro muomalasiga qiziqadi; 2) bolalar rolli o'yinda atrofdagi voqelikning eng tashqi ifodali, jo'shqin xis-tuyg'uli jihatlarini aks ettiradilar; 3) rolli o'yinda bola kattalar bilan bir xil sharoitda, yagona zaminda yashayotganini his etgan holda o'z istagini amaliyotga tadbiq qiladi; 4) kattalar hayoti va faoliyatiga kirish bolaning tasavvuri timsollari tariqasida namoyon bo'lsa ham, umuman uning chinakam shaxsiy hayotida o'chmas iz qoldiradi. maktabgacha yosh davrida …

5 / 24

'jaligi, qurilish, kasb-hunarga oid o'yinlar; 3 2) maishiy va ijtimoiy siyosatga ro'zg'or: bog'chaga, maktabga, kundalik turmushga oid o'yinlar; 3) harbiy : urush-urush o'yinlari; 4) drammalashtirilgan: kino, spektakl va boshqalarga oid o'yinlar. biz shu tasnif haqida l.s.vigotskiy, a.n.leontev, d.b.elkonin singari psixologlarning tanqidiy mulohazalariga to'la qo'shilamiz, chunki harbiy va drammalashtirilagn o'yinlarni ham ijtimoiy-siyosiy guruhga kiritish mumkin. bizningcha, d.b.elkoninning tasnifi ma'quldir. u maktabgacha yoshdagi bolalarga xos rolli o'yinlarning syujetiga ko'ra uchta guruhga ajratishni tavsiya qiladi: 1) maishiy mavzu syujetiga oid o'yinlar; 2) ishlab chiqarish syujetiga maaluqli o'yinlar; 3) ijtimoiy-siyosiy syujetli o'yinlar. muallif ayrim o'yin turlari maktabgacha yoshdagi bolalarning barcha bo'g'inlariga mosligini, syujetlar maishiydan ishlab chiqarishag qarab va undan ijtimoiy-siyosiy voqealarni aks ettirishga qarab rivojlanishini alohida uqtiradi. uning fikricha, o'yin syujetidagi bunday izchillik bolaning bilim saviyasi, turmush tajribasi kengayishi, uning katta yoshdagi odamlar turmushiga chuqurroq kirib borishi bilan bog'liqdir. darxaqiqat, o'yin syujetining o'sishi turmushning tobora yangi qirralarini aks ettirish bilan cheklanib qolmay, muayyan syujetning …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixik jarayonlarni rivojlantirish"

maktabgacha yoshdagi bolalarda psixik jarayonlarni rivojlantirish maktabgacha yoshdagi bolalarda psixik jarayonlarni rivojlantirish reja: 1. maktabgacha davrda xarakatning aktivlashuvi, jismoniy o'sish. 2. maktabgacha davrda etakchi faoliyat. 3. maktabgacha davrda bilish jarayonlarining faollashuvi. inqiroz davrida bolaning kattalarga qarshilik ko'rsatishi ham turli ko'rinishlarga ega bo'lib, ular o'tkinchi psixologik holat va hodisaga o'xshaydi. lekin oila va bog'chada qiynchiliklarni engish jarayonida bolaning shaxsiga uning o'ziga xos xususiyatlarin hisobga olgan holda to'g'ri va oqilona yondashish uni inqirozdan ruhan mutlaqo sog'lom olib chiqish imkonini yaratadi. quyida ana shu qarshiliklarning ayrim ko'rinishlari haqida qisqacha to'xtalamiz. ko'pchilik psixologlarning taqiqotlaridan...

This file contains 24 pages in PPT format (364.7 KB). To download "psixik jarayonlarni rivojlantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: psixik jarayonlarni rivojlantir… PPT 24 pages Free download Telegram