xarajatlarni boshqarish

PPTX 13 pages 3.1 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

sirojev bekzodbek mavzu: xarajatlarni boshqarish reja: 1. xarajatlarni boshqarish va ularning turkumlanishi 2. texnologik jarayonga qarab ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga olish 3. xarajatlarni to‘g‘ri taqsimlash masalalari xarajat deganda, iste’mol qilingan resurslar tushuniladi. bundan tashqari tovarlar va xizmatlar uchun to‘lanishi lozim bo‘lgan pul mablag‘lari ham xarajat hisoblanadi. xarajatlar aniq maqsadlarda foydalanilgan resurslarning pul mablag‘lari ko‘rinishidagi o‘lchovidir. odatda, ishlab chiqarish xarajatlari mahsulot ishlab chiqarishni tayyorlashdan boshlab, uni tayyor mahsulot holida omborga qabul qilingungacha bo‘lgan xarajatlar yig‘indisidan iborat bo‘ladi va ular mahsulot ishlab chiqarish texnologiyasi va ishlab chiqarishning xususiyatiga qarab har xil bo‘ladi. ishlab chiqarish xarajatlarini to‘g‘ri hisobga olish boshqaruv – buxgalteriya hisobi oldidagi muhim vazifalardan biri hisoblanadi. xarajatlarning salmog‘i ishlab chiqarilgan mahsulot tannarxiga, tannarx esa korxonaning daromadiga ta’sir qiladi. shu sababli ularni to‘g‘ri hisobga olish muhim ahamiyatga ega. shu maqsadda xarajatlarning tarkibi va turlarini bilish zarur. asosiy materiallar – xomashyo va materiallar tayyor mahsulotning qismiga aylanadi. ularning qiymati bevosita va tejamli ravishda …

2 / 13

masalan, qo‘shimcha materiallar, qo‘shimcha ishchilar mehnati, ishlab chiqarish binolari va uskunalarning amortizatsiyasi, kommunal xizmatlar, ishlab chiqarish binolarini ijaraga olishga doir xarajatlar jamlamasi). davr xarajatlariga ular paydo bo‘lgan davrda qilingan, lekin zaxiralar qiymatiga kiritilmaidigan sarflar kiradi. davr xarajatlari o‘z ichiga sotish xarajatlari va ma’muriy xarajatlarni oladi. sotish xarajatlari korxona mahsulotini sotish va uni mahsulot bozorida savdoga tayyorlash bilan bog‘liq bo‘lgan barcha xarajatlaridir. ma’muriy xarajatlar korxonaning umumiy faoliyati bilan bog‘liq (masalan, ma’muriy xodimlarning ish haqi, ma’muriy bino va ofis anjomlari amortizatsiyasi va shu kabilar); xarajatlar ishlab chiqarilgan mahsulot tannarxiga kiritilishi usuliga ko‘ra 2 ga bo’linadi: bilvosita bevosita bevosita xarajatlar mahsulotning aniq turi talabidan hosil bo‘ladi. ularni birlamchi hujjatlar ma’lumotlariga asoslanib, xarajat sodir etilgan paytda ishlab chiqilgan mahsulotning ma’lum turiga hech bir qiyinchiliksiz qo‘shish mumkin. bunga xomashyo sarfi, materiallar, ishlab chiqarish bilan band ishchilarning ish haqi, ya’ni birlamchi xarajatlar kiradi. bilvosita xarajatlar mahsulotning bir necha turi bo‘yicha hosil bo‘ladi. odatda bilvosita xarajatga ishlab …

3 / 13

ot ishlab chiqarish hajmi o‘zgarishi bilan o‘zgarmaydigan xarajatlar kiradi. unga boshqaruv xodimlarining ish haqi, boshqaruv binolarini saqlash xarajatlari va shu kabilarni misol qilib keltirish mumkin. egri xarajatlarga esa mahsulot ishlab chiqarish bilan bevosita bog‘liq bo‘lmagan xarajatlar, masalan, boshqaruv xarajatlari, asbob- uskunalarni saqlash va foydalanish xarajatlari va shu kabilar kiradi. texnologik jarayonga qarab ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga olish iqtisodiyotni modernizatsiyalash sharoitida ishlab chiqarish samaradorligini oshirishda xarajatlar alohida o‘rin tutadi. xarajatlar mahsulotlarni ishlab chiqarish, tovarlar sotish, ishlar bajarish va xizmatlar ko‘rsatish bilan bog‘liq bo‘lgan sarflarning puldagi ifodasidir. xarajatlarga milliy standartlarda quyidagicha ta’rif beriladi: “xarajatlar aktivlarning qisqarishi yoki sarflanishi natijasida iqtisodiy resurslarning kamayishi, shuningdek, daromadlarni olishga oid xo‘jalik subyektining odatiy faoliyati natijasida majburiyatlarning paydo bo‘lishidir”. xarajatlarni kalkulatsiya moddalari bo‘yicha hisobga olish, u yoki bu xarajat turi qanday maqsadlarga sarflanayotganligini bilish, mahsulotning ayrim turlari tannarxini kalkulatsiya qilish imkonini beradi. texnologik jarayonga qarab qaror qabul qilish uchun xarajatlarni tasniflash: umumiy xarajat – butun korxona yoki …

4 / 13

h haqi, bilvosita xarajatlarning o‘zgaruvchan qismi. umumiy o’rtacha 8 yarim o‘zgaruvchan xarajatlar – bir vaqtning o‘zida ularda o‘zgaruvchan va doimiy komponentlar bo‘ladi. bu xarajatlarning bir qismi ishlab chiqarish hajmi o‘zgargan taqdirda o‘zgaradi, bir qismi esa davr davomida o‘zgarmay qoladi, faoliyat hajmiga bog‘liq bo‘lmaydi. masalan, telefon uchun oylik haq abonent to‘lovining doimiy summasi va o‘zgaruvchan qismidan iborat bo‘ladi, o‘zgaruvchan qism shaharlararo va xalqaro telefon orqali gaplashish soni va vaqtiga bog‘liq bo‘ladi. yarim o‘zgaruvchan xarjatlar aralash xarajatlar deb ham yuritiladi. yarim o‘zgaruvchan xarajatlar xarajatlarni to‘g‘ri taqsimlash masalalari agar korxona to‘liq quvvat bilan ishlamasa, qo‘yilgan maqsadga qanday erishish mumkin? ishsiz turib qolishlar 70%ga etganda ishlab chiqarish bilan to‘liq ta’minlanmagan holda xarajatlarni qanday qilib maqbullashtirish kerak? ushbu savollar amalda ishlab chiqarish kompaniyasining har bir mulkdorini tashvishlantiradi. avvalo mazkur masalalarni hal etish uchun e’tiborni xarajatlarni to‘g‘ri rejalashtirish va boshqarishga qaratish lozim. ishni tannarxni shakllantirishni tartibga soladigan me’yoriy-huquqiy hujjatlarni tanlashdan boshlash kerak. 5-son bhms «asosiy vositalar»da …

5 / 13

n imtiyozlar berilgan, biroq ba’zi korxonalar o‘zlariga tegishli preferensiyalardan foydalanmaydilar. bu ham mahsulot tannarxi va kompaniyaning moliyaviy ahvoliga ta’sir ko‘rsatadi. xarajatlarni taqsimlash uchun asos qilib turli bazalar olinadi. xarajatlar yiriklaridan maydalariga qarab taqsimlanadi: avval sexlar o‘rtasida, so‘ngra har bir sexda – buyurtmalar o‘rtasida, keyin har bir buyurtmada – mahsulotlar o‘rtasida. xarajatlar mahsulot birligiga taqsimlanganda ular tarkibini aniqlash zarur: o‘zgaruvchi-to‘g‘ridan to‘g‘ri, o‘zgaruvchi-bilvosita, doimiy- bilvosita xarajatlar. xulosa sifatida shuni aytish mumkinki, korxonalarning boshqaruvchilari bozor iqtisodiyoti sharoitida xarajatlar va ularning maqsadi haqida aniq ma’lumotlarga ega bo‘lishlari kerak. faqat ma’lumotlar asosidagina mahsulot (ish, xizmat)ni sotishdan oladigan foyda to‘g‘ri hisoblanishi, rentabellik to‘g‘ri aniqlanishi, sotilayotgan mahsulot bahosining asosli ekanligi tahlil qilinishi, umuman tanlangan xo‘jalik siyosatining to‘g‘ri ekanligi baholanishi mumkin. e’tiboringiz uchun rahmat image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image1.png y=a+bx 7 yoox o‘zgaruvchi y=a doimiy element i ds he yai ze, wl ‘ /docprops/thumbnail.jpeg mavzu: naja bosbaaish

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xarajatlarni boshqarish"

sirojev bekzodbek mavzu: xarajatlarni boshqarish reja: 1. xarajatlarni boshqarish va ularning turkumlanishi 2. texnologik jarayonga qarab ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga olish 3. xarajatlarni to‘g‘ri taqsimlash masalalari xarajat deganda, iste’mol qilingan resurslar tushuniladi. bundan tashqari tovarlar va xizmatlar uchun to‘lanishi lozim bo‘lgan pul mablag‘lari ham xarajat hisoblanadi. xarajatlar aniq maqsadlarda foydalanilgan resurslarning pul mablag‘lari ko‘rinishidagi o‘lchovidir. odatda, ishlab chiqarish xarajatlari mahsulot ishlab chiqarishni tayyorlashdan boshlab, uni tayyor mahsulot holida omborga qabul qilingungacha bo‘lgan xarajatlar yig‘indisidan iborat bo‘ladi va ular mahsulot ishlab chiqarish texnologiyasi va ishlab chiqarishning xususiyatiga qarab har xil bo‘ladi. ishl...

This file contains 13 pages in PPTX format (3.1 MB). To download "xarajatlarni boshqarish", click the Telegram button on the left.

Tags: xarajatlarni boshqarish PPTX 13 pages Free download Telegram