o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar

DOCX 1 page 115.5 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 115.5 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

rels14mbk dinshunoslik muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti hisob 9-mavzu o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar nazariy bilimlar tayanch tushunchalar: diniy tashkilotlar, diniy tashkilotlarning markaziy boshqaruv organlari, konfessiya, masjid, vijdon erkinligi, e’tiqod erkinligi, dahriy – ateist, dinning davlatdan ajratilish, sekulyarizm. 9.1 davlat va din o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga solishning tiplari rivojlangan demokratik yo‘ldan ketayotgan davlatlarning hozirgi zamonda dinga munosabati asosan vijdon erkinligini ta’minlash va diniy bag’rikenglikka asoslangan. shunga qaramay, bugungi kunda davlat va din o‘rtasidagi munosabatlar o‘z mazmuni, mohiyati, shakllari va usullariga ko‘ra turli davlatlarda o‘ziga xoslikka ega hamdir. shu munosabat bilan din va davlat o‘rtasidagi munosabatning tiplari, modellari haqida fikr yuritish mumkin. hozirda davlat bilan din (diniy tashkilotlar) o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga solishning turli shakllari mavjud bo‘lib, ular bugunga kelib quyidagi uchta asosiy turkumga ajratiladi: 1. davlat cherkovi modeli – identifikatsion model. bunday modelni biz, misol uchun, daniya, angliya, gretsiya, shvetsiya, finlyandiya, norvegiyada(ya’ni yevropa ittifoqining deyarli uchdan bir qismida) kuzatishimiz mumkin. …

2 / 1

adir. parlament monarxiyasi yagona konstitutsiyaviy hujjatga ega bo‘lmasa-da, mamlakatda diniy tashkilotning o‘rni-mavqei bir qator parlament qonunlari hamda davlat bilan diniy tashkilot o‘rtasidagi kelishuv-bitimlari bilan belgilanadi. shunday hujjatlardan muhimi – 1534-yili qabul qilingan “suprematiya (ustuvorlik) to‘g’risidagi akt”dir. unga binoan qirol anglikan cherkovi rahbari bo‘lib hisoblanadi. monarx hukumat vakili tavsiyasiga binoan yepiskoplarni tayinlaydi. bunday yepiskoplarning aksariyat qismi lordlar palatasining a’zolaridir. barcha din xizmatchilaridan san (diniy unvon)ga bag’ishlash jarayonida qirolga itoatkorlik to‘g’risida qasamyod qilishi talab etiladi. barcha diniy tashkilot hujjatlari, shuningdek anglikan cherkovining bosh sinodi qarorlari, qonuniy kuchga kirishidan avval, parlament tomonidan tasdiqlanishi va qirol tomonidan ma’qullanishi lozim. anglikan cherkovi xizmatchilari tomonidan rasmiylashtirilgan nikohlar yuridik kuchga ega. diniy tashkilot o‘zining barcha mablag’larini bevosita emas, balki “cherkov vakolatdorlari” nomli davlat moliyaviy tashkiloti orqali tasarruf etadi. bu tashkilot qo‘lida angliya cherkoviga rasmiy tegishli bo‘lgan barcha moliya-mablag’lar to‘planadi. shvetsiya, daniya va norvegiyada diniy tashkilotning maqomi boshqa mamlakatlarda bo‘lgan maqomidan jiddiy farq qiladi. skandinaviya mamlakatlarining xarakterli belgisi …

3 / 1

larning mavjudligini nazarda tutuvchi, jafariya mazmunidagi islom dini davlat dini sifatida e’tirof etilgan bo‘lib, bu qoida abadiy o‘zgarmas bo‘lib qoladi” (12-modda). barcha fuqarolik, moliyaviy, iqtisodiy, ma’muriy, madaniy, harbiy, siyosiy va boshqa qonunlar va qoidalar islom normalari asosida belgilanishi lozim (4-modda). qirol bir vaqtning o‘zida hukumat rahbari, oliy bosh qo‘mondon va diniy rahbar sifatida namoyon bo‘ladigan, mutlaq teokratik monarxiyaga misol qilib saudiya arabistonini keltirsa bo‘ladi. bu mamlakatda konstitutsiya mavjud bo‘lmay, uning o‘rnini qirollik dekretlari chiqariladi. saudiya arabistonida islomdan boshqa dinga itoat qiladigan mahalliy aholi yo‘q. musulmonlar qur’on ko‘rsatmalariga qat’iy amal qilishlari lozim: allohning yagona xudoligini, muhammad (alayhis-salom) allohning payg’ambari ekanligini e’tirof etishlari, besh vaqt namozni kanda qilmasliklari, zakot solig’ini to‘lab borishlari, ramazon oyida o‘ttiz kunlik ro‘za tutishlari hamda muqaddas shaharlar – makka va madinaga hijrat (haj) qilishlari farz, ya’ni shartdir. saudiya arabistonida sud hokimiyati asosan shariat sudlari tomonidan qur’on ko‘rsatmalariga amal qilgan holda amalga oshiriladi. isroilda esa iudaizm davlat dini bo‘lib, …

4 / 1

uni “erkin jamiyatda erkin e’tiqod” degan ibora bilan izohlasa bo‘ladi. tarixining boshlanishidan ko‘p konfessiyali davlat bo‘lmish aqshda, bir-birining ishlariga ikki tomonlama aralashmaslik, diniy jamoalarning erkinligi, barcha konfessiyalarga nisbatan davlatning aralashmasligi nazarda tutilgan diniy tashkilotning davlatdan qat’iy ajratilishi prinsipi keng yoyilgan. diniy tashkilotning davlatdan ajratilishi prinsipi boshqa shaklda ham namoyon bo‘lishi mumkin. yevropada bunday tizim diniy tashkilotga qarshi kurash jarayonlari natijasi sifatida shakllandi. xix asr davomida fransiyada davlat-din munosabatlari hamkorlikdan butunlay uzilishga qadar o‘zgarib, 1905-yildan cherkov davlatdan rasmiy ravishda ajratiladi. shunga bog’liq ravishda 1905-yili qabul qilingan qonun quyidagilarni tan oladi: 1. vijdon va e’tiqod erkinligi; 1. diniy tashkilotlar yoki ularning moliyaviy qo‘llab-quvvatlanishini davlat tomonidan tan olinishining taqiqlanishi; 1. barcha dinlarga, hech bir istisnosiz teng munosabatda bo‘lish. fransiyaning dinning davlatdan ajratilishi to‘g’risidagi qonuni diniy marosimlarni va odatlarni bajo keltirish jamoat tartibini muhofaza qiluvchi hokimiyatlar ruxsati va nazorati bilan amalga oshirilishini belgilab qo‘ydi. kooperatsion, ya’ni neytralitet modeli gfrda yaqqol namoyon bo‘lgan. davlat bilan …

5 / 1

a solinadi. o‘z navbatida konstitutsiyaning mazkur moddasi 1919-yilgi veymar konstitutsiyasining 136-139, 141- moddalaridan tashkil topgan. bu boradagi asosiy qoida 137-moddada o‘z aksini topgan bo‘lib, unga binoan davlat cherkovi umuman mavjud emas. gfrda diniy mashg’ulotlar davlat bilan cherkov o‘rtasidagi o‘zaro munosabatning o‘ziga xos ifodasi bo‘lib, diniy mashg’ulotlar davlat bilan cherkovning umumiy ishi sifatida e’tirof etiladi. gfr konstitutsiyasining 7-moddasiga binoan, ommaviy maktablarda diniy ta’lim, nokonfessional maktablardan tashqari, majburiy predmet bo‘lib hisoblanadi. ko‘rib chiqilayotgan model doirasida 1920-yilgi avstriya konstitutsiyasi ham muayyan qiziqish kasb etadi. unda ham vijdon va e’tiqod erkinligi to‘la e’tirof etiladi. avstriyada ham, gfrda bo‘lgani kabi, cherkov davlatdan ajratilmagan. katolik cherkovi umumdavlat maqomiga ega bo‘lmasa-da, diniy sohada hukmronlik qiladi va mafkuraviy hayotning turli jabhalariga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. e’tiqod qiluvchilarning tahminan 90 foizini katoliklar tashkil etadi. xorijiy mamlakatlarda diniy tashkilotlarning huquqiy maqomini, davlatning dinga, vijdon va e’tiqod erkinligiga bo‘lgan munosabatini tartibga soluvchi konstitutsiyaviy va qonunchilik normalari nihoyatda turli-tumandir. konstitutsiyalar odatda, diniy tashkilot …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar"

rels14mbk dinshunoslik muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti hisob 9-mavzu o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar nazariy bilimlar tayanch tushunchalar: diniy tashkilotlar, diniy tashkilotlarning markaziy boshqaruv organlari, konfessiya, masjid, vijdon erkinligi, e’tiqod erkinligi, dahriy – ateist, dinning davlatdan ajratilish, sekulyarizm. 9.1 davlat va din o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga solishning tiplari rivojlangan demokratik yo‘ldan ketayotgan davlatlarning hozirgi zamonda dinga munosabati asosan vijdon erkinligini ta’minlash va diniy bag’rikenglikka asoslangan. shunga qaramay, bugungi kunda davlat va din o‘rtasidagi munosabatlar o‘z mazmuni, mohiyati, shakllari va usullariga ko‘ra turli davlatlarda o‘ziga xoslikka ega hamdir. s...

This file contains 1 page in DOCX format (115.5 KB). To download "o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonda faoliyat yurituvc… DOCX 1 page Free download Telegram