o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar

DOC 33 pages 355.5 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 355.5 KB

File type DOC

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

9 - mavzu 13- mavzu. o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar reja: 1. sovet va mustaqillik davrida o`zbekistonda dinga bo`lga munosabat 2. o‘zbekistonda vijdon erkinligini ta’minlanishi. 3. o‘zbekistonda davlat va diniy tashkilotlar o‘rtasidagi munosabatlar. tayanch tushunchalar: diniy tashkilotlar, diniy tashkilotlarning markaziy boshqaruv organlari, konfessiya, masjid, vijdon erkinligi, e’tiqod erkinligi, dahriy– ateist, dinning davlatdan ajratilish, sekulyarizm. 1. sovet va mustaqillik davrida o`zbekistonda dinga bo`lga munosabat sobiq ittifoq davrida milliy masalalar bilan birga diniy masala, diniy e’tiqod masalalari va sssrning maxsus idoralar tomonidan ta’zyiqqa olinishi uzoq yillar davomida chuqurlashib bordi, bulardan ko‘zlangan asosiy maqsad esa milliy va diniy qadriyatlarning yo‘q qilinishi bilan bog‘liq siyosat edi. biroq xalqimizning milliy va diniy e’tiqod va urf-odatlarga milliy qadriyatlarga chuqur hurmat bilan munosabatda bo‘lishni mustabid tuzum siyosatining natija berishiga yo‘l qo‘ymadi. mustaqillik yillarida mazkur soxalarda davlatimiz va hukumatimiz tomonidan amalga oshirib borilgan islohotlar va vijdon erkinligi borasida qabul qilingan qator qonunlar, milliy ma’daniy markazlarning tashkil etilishi va …

2 / 33

amlash davridayoq bolsheviklar mahalliy aholining diniy tuyg‘ularini poymol qildilar. yevropa millatiga mansub ming-minglab qizil askarlarning turkiston o’lkasiga safarbar etilishi oqibatida masjid va madrasalar vayron qilindi. mahalliy aholining urf-odatlaridan xabarsiz bo‘lgan «qizil bosqinchilar» diniy muassasa va tashkilotlarni otxonalarga, qurol-yarog‘, oziq-ovqat omborlariga, harbiy qismlarning kazarmalariga aylantirdilar. oxir-oqibatda diniy tuyg’ulari poy-mol qilingan xalqning sovet hokimiyatiga bo’lgan umidlari va ishonchi so’ndi. dastlabki yillardayoq dindor kishilar va ruhoniylar sovet hokimiyatining dushmani sifatida ta’qib ostiga olindi. 1917-1920 yillarda sovet hokimiyatining dinga munosabati daxriylikdan iborat bo’lgan edi. biroq, turkiston o‘lkasidagi iqtisodiy va siyosiy vaziyat sovet hokimiyati organlariga bu masalada ehtiyotkorlik bilan ish tutish zarurligini ko‘rsatdi. hozirda davlat bilan din (diniy tashkilotlar) o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga solishning turli shakllari mavjud bo‘lib, ular bugunga kelib quyidagi uchta asosiy turkumga ajratiladi: avvalo, imon-e’tiqodi oyoq osti qilingan musulmon aholi sovet hukumatiga qarshi ayovsiz qurolli kurash maydoniga kirdi. ikkinchidan, tinimsiz davom etgan qurolli to’qnashuvlar o’lkada ocharchilikni keltirib chiqardi va xo’jalikni butunlay izdan chiqardi. …

3 / 33

ldi. shu sababli 1922-1923 yillarda vaqflar diniy muassasa va tashkilotlarga qaytarildi va ular faoliyatiga ruxsat berilgandi. sovet hokimiyati rossiya imperiyasining mustamlakachilik va buyuk davlatchilikdan iborat siyosatini davom ettirib, turkiston ulkasi aholisining milliydiniy tuyg’ulari bilan hisoblashmadi. turkiston assr davrida sovet hokimiyatining diniy siyosati bolshevikcha tartiblarni o‘rnatish, musulmon diniy muassasa va tashkilotlarni oyok osti kilish, dindor va ulamolarni sinfiy dushman sifatida qirg‘in qilish orqali amalga oshirildi. turkiston assr, bxsr, xxsrda sovet tuzumiga qarshi milliy ozodlik uchun olib borilgan qurolli harakatlar, o‘lkadagi og‘ir siyosiy-iqtisodiy vaziyat, musulmon ulamolari va ruxoniylarining jamiyatdagi mavqei kabi omillar tufayli markaz ayrim hollarda diniy siyosatini o‘zgartirishga, bu masalada «yumshoqroq” yo‘l tutishga majbur buldi. sssr tarkibida sovet respublikalari, jumladan o‘zbekiston ssrning tashkil topishi, bolshevikcha tartiblar mustahkamlanishi, “sotsializm rivojlanib borgan sari sinfiy kurash keskinlashadi” degan stalincha qoida kabilardan kelib chiqib, dindorlarga qarshi ochiq kurash boshlandi. bu kurash o’n yillardan ortiq davom etib, sovet hokimiyatining daxriylikdan iborat siyosiy yo’lining pardalangan qiyofasini haqqoniy …

4 / 33

ni sssr ikkinchi jaxon urushiga tortilguniga kadar uzluksiz davom etib turdi. mamlakat bo’ylab «xudosizlik uchun kurash» harakati boshlandi. sssr respublikalarida daxriylikni targib qiladigan, har qanday dinni yangilik va islohotlar dushmani, eskilik sarqiti sifatida qoralaydigan matbuot organlariga asos solindi. o‘zbekistonda xam «xudosizlar» jurnali, «kurashchan xudosizlar» tashkiloti kabilar orqali islom diniga qarshi ayovsiz tashviqot va targ’ibot ishlari olib borildi. o‘zbekiston hududida faoliyat olib borgan masjid va madrasalar yopildi, dindor aholi islom farzlarini bajarish imkoniyatidan mahrum qilindi, diniy ulamolar qat’iy ta’qib ostiga olindi. 1927-1938 yillarda saqlanib qolgan ayrim masjidlarda imomlik qilayotgan va diniy marosimlarni o’tkazib qatag’onlardan omon qolgan oz sonli ulamolarga ham katta miqdorda soliq solindi. asossiz ravishda yirik miqdordagi soliqqa tortilgan mulla va eshonlar soliq to’lash qobiliyatiga ega emasdilar. oxir-oqibatda ularni sudga tortish, jinoyatchi sifatida tutkinlikka mahkum etish avj oldi. 1927-1941 yillar davomida musulmon diniy muassasa va tashkilotlar bilan birga, xalqimiz o’zining diniy ilmdan mukammal xabardor bo’lgan ulamolaridan ham ajralib qoldi. bu …

5 / 33

gatilishi, ruhoniylarning shafqatsiz qatag’on qilinish davri hisoblanib, jamiyatning ma’naviy asoslariga dindorlar va ulamolarga uzoq davrgacha o‘zlarini tiklay olmaslik zarbasini berdi. 1941 yilda boshlangan urush tufayli tarixiy vaziyatning o‘zgarishi, dindorlarga bir qadar huquqiy erkinliklar berilishi, diniy tashkilot va muassasalarni davlat tomonidan to‘la nazorat ostiga olish bilan bog‘lik maxsus tashkilotlar tuzilishi jarayoni kechdi.ikkinchi jaxon urushi yillarida sovet hokimiyatining diniy siyosatida «yumshoqlik» bosqichiga o’tildi. front ortini mustahkamlash, butun kuch-qudrat va imkoniyatlarni fashizm ustidan qozonilajak g‘alabaga safarbar qilish zarurati daxriy hukumatdan shunday yo‘l tutishni taqozo qildi. bu o‘rinda xalqning moddiy jixatdan ahvoli og’irligi, diniy ulamolar va ruxoniylarning jamiyat a’zolarini jipslashtira olishdagi mavqei kabi omillar xisobga olindi. aholining diniy tuyg‘ulari bilan hisoblashish, istak-umidlarining amalga oshuviga ozgina bo‘lsa-da imkoniyat yaratish, xalqning yagona maqsadga, fashizmga qarshi kurashda jipslashuviga xizmat qildi. sovet davrida birinchidan, sovet hukumatining islom diniga munosabatining moxiyatini ochib berish; sovet hukumati va bolsheviklar tomonidan dinga nisbatan olib borilgan ta’ziyq va taqiblar natijasida dinni cheklashga, har …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar"

9 - mavzu 13- mavzu. o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar reja: 1. sovet va mustaqillik davrida o`zbekistonda dinga bo`lga munosabat 2. o‘zbekistonda vijdon erkinligini ta’minlanishi. 3. o‘zbekistonda davlat va diniy tashkilotlar o‘rtasidagi munosabatlar. tayanch tushunchalar: diniy tashkilotlar, diniy tashkilotlarning markaziy boshqaruv organlari, konfessiya, masjid, vijdon erkinligi, e’tiqod erkinligi, dahriy– ateist, dinning davlatdan ajratilish, sekulyarizm. 1. sovet va mustaqillik davrida o`zbekistonda dinga bo`lga munosabat sobiq ittifoq davrida milliy masalalar bilan birga diniy masala, diniy e’tiqod masalalari va sssrning maxsus idoralar tomonidan ta’zyiqqa olinishi uzoq yillar davomida chuqurlashib bordi, bulardan ko‘zlangan asosiy maqsad esa milliy va diniy qadriy...

This file contains 33 pages in DOC format (355.5 KB). To download "o‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonda faoliyat yurituvc… DOC 33 pages Free download Telegram