mehnat to’g’risidagi fanning yuzaga kelishi va rivojlanishi

DOCX 21 pages 56.4 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 56.4 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

1-mavzu bo’yicha amaliy mashg’ulot mavzu: mehnat to’g’risidagi fanning yuzaga kelishi va rivojlanishi reja: 1.mehnat to’g’risidagifanniyuzaga kelishi va fanga asos solinishi. 2.mehnatto’g’risidagi nazariyalarni rivojlanishi 3.iqtisodiy siyosatda inson, uning manfaati va tinch hayot kechirish muammolari. mehnat to’g’risidagi fanning yuzaga kelishi va rivojlanishi insoniyat tarixiga bevosita ta’sir ko’rsatgan nazariyalar bilan bog’langan. qadimgi yunon faylasufi platon (aflotun) “davlat” va “qonunlar” asarlarida ideal davlat qanday bo‘lishi kerakligini ochib bermoqchi bo‘ldi. uningcha, bu davrda xususiy mulk va erkin xo‘jalik tashabbusiga o‘rin yo‘q. u aholini uch toifaga ajratgan: 1. faylasuflar - davlatni boshqaruvchilar. 2. harbiylar - davlatni boshqarish apparatining bir qismi bo‘lib, ular biror mulk egasi bo’lish huquqiga ega emas, iste’mol qilish esa ijtimoiy xususiyatga ega bo‘lishi kerak. 3. “qora” toifa - dehqon, hunarmand va savdogarlardan bo‘lib, ular mulk egasi bo‘lishi kerak. 1 platon (aflotun) (miloddan avvalgi 428 - 348- yillar). bu olimning mehnat taqsimoti, tovar, pul va savdogarlarning ajralib chiqishi o'rtasidagi aloqadorlik to‘g‘risidagi fikrini o‘sha davr …

2 / 21

vas qo ’ydi, tibbiy amaliyot unga shuhrat keltirdi. dvoryan unvoniga ega bo ’ldi va versal saroyiga (lyudovik xv saroyiga)o’tdi. 1744 yilda tibbiyot doktori ilmiy darajasigaerishdi. tabobat va biologiyaga oid ko’pgina asarlaryaratdi. eng muhimi shuki, u oltmish yoshidan boshlabiqtisodiyot muammolari bilan shug ’ullana boshladi. kenening iqtisodiy g’oyalari qirol saroyida - versalda yuzaga keldi. bu yyerda u umrining deyarli oxirigacha yashadi va ijod qildi. 1758 yilda uning asosiy va eng muhim asari - «iqtisodiy jadval» dunyoga keldi. u iqtisodiyotda takror ishlab chiqarish jarayonini va yalpi ijtimoiy mahsulot muomalasini butunicha ko ’rsatishga birinchi bo ’lib urindi. uo ’sha davr jamiyati fuqarolarini uch sinfga bo ’ladi: birinchisi – unumli sinf (fermerlar); ikkinchisi - mulkdorlar sinfi (pomeshchik, cherkov...) va uchinchisi - unumsiz sinf (hunarmand, ishchi va savdo xodimlari). bu jarayon sxematik ravishda «iqtisodiy jadval»da tasvirlangan. unda mamlakatda ishlab chiqarilgan tayyor mahsulotning aylanishi orqali qanday taqsimlanishi ko ’rsatilgan. kene jadvali iqtisodiyot tarixida birinchi marta natural, ya’ni …

3 / 21

ning tarixiy shart-sharoitlari, to’rtinchisida - merkantelizm va fiziokratlarning ta’limotiga munosabati, beshinchisida esa davlat moliya tizimi tadqiq etilgan. bu ajoyib asar a. smit tirikligidagi davrda to’rt marta, o’limdan asr oxirigacha uch marta takroran nashr etildi. iqtisodiyotining klassik jamiyatning iqtisodiy rivojlanishi va uning moddiy-turmush darajasini oshirish muammolari a. smit tadqiqotining mavzuini tashkil etadi. qanday shart-sharoitlar va qanday qilib insonlar yuqoriroq moddiy turmush darajasiga erisha oladilar degan fikr asarning asosiy g’oyasini aks ettiradi. iqtisodiy o’sishning pul shakli inkor etiladi va moddiy ne’matlar yaratish asosiy deb qaraladi. bular esa faqat ishlab chiqarish sohasida yuzaga keladi va shu sababli ustuvor deb hisoblanadi. ammo qaysi (sanoat, qishloq xo’jaligi) soha afzalligi aniq aytilmaydi. asarning 2-kitobida dehqonchilikka kapital qo’yish yaxshiroq samara beradi deb uqtiriladi. hozirgi davrda barchaga yaxshi ma’lum bo’lgan “ko’rinmas ko’l” iborasi bilan birga “iqtisodiy odam” tushunchasi ham kiritildi. “menga kerak narsani bersang, men senga kerak narsani beraman”, qabilida, ya’ni shaxsiy manfaatlarning talabini qondirish yo’li tutiladi, ya’ni …

4 / 21

, oddiy takror ishlab chiqarishda ham mehnat haqi mavjuddir. u oddiy ishlab chiqaruvchi bilan yollanma ishchining daromadlarini bir deb bildi. oddiy takror ishlab chiqarishda “ish haqi” ishchining butun mehnat mahsulotiga teng. eradi, chunki u mehnat unumdorligini oshirish uchun a. smitning mehnat unumdorligi to’g’risidagi ta’limoti ancha mukammal taxlil etilgan bo’lib, mehnat unumdorligi - qayta ishlanayotgan material qiymatining oshishiga olib keladigan mehnatdir, deb baholanadi. fiziokratlarda qiymatning manbai biror-bir muayyan mehnat shakllari emas, qaysi sohada bo’lishining farqi yo’q, balki umuman mehnat ekanligini ko’rsatib berdi. 4. d. rikardo iqtisodiy liberalizm - bozor erkinligi va davlatning iqtisodiyotga aralashmasligining izchil tarafdori ekanligini namoyon etdi. u har qanday qiymatning negizi faqat mehnat hisoblanishi to’g’risida gapirar ekan, quyidagilarni ta’kidlaydi: “...bundan, men mehnatning sifatidagi farqlar hamda sanoatning bir tarmog’idagi bir soatlik yoki bir kunlik mehnatning boshqa tarmoqdagi xuddi shuncha davom etadigan mehnat bilan taqqoslashning qiyinligini e’tibordan soqit qilyapman, degan ma’no chiqmaydi. turli sifatdagi mehnatning bahosi bozorda barcha amaliy maqsadlar …

5 / 21

oki narxning yagona manbai ekan, mehnat unumdorligi oshmagan holda ish haqining oshishi narxning o’zgarishiga ta’sir etmay, korxona egasi oladigan foydaning kamayishi va aksincha, kapitalistlar daromadining oshishi ish haqining pasayishiga olib keladi. d. rikardoning ushbu nazariyasi sinflar o’rtasidagi nifoq va adovat tizimi degan nom oldi. qiymatga oid mehnat nazariyasi xviii asrga kelib iqtisodchi olimlar tomonidan mantiqiy nihoyasiga etkazildi. mehnat to'g'risidagi nazariyaning ikkinchi boshlang’ich mulohazasi uning «ishchi kuchi» tushunchasining o ’ziga xos talqinini kiritganligidadir. ishchi kuchi yoki mehnat qobiliyati deganda biz inson organizmi, insonning tirik shaxsi ega bo’lgan va u har safar biron-bir iste’mol qiymatini ishlab chiqarayotganida ishga soladigan jismoniy va ruhiy qobiliyatlarining yig’indisini tushunamiz. 42 ishchi kuchi deganda odamlarning turli toifalari tushunilgan. hozirgi kunda ushbu ta’rifdan tashqari yana bir qancha ta’riflar mavjud. · ishchi kuchi deganda yoshi 16 dan oshgan va shu vaqtda ishlab turgan yoxud f'aui ravishda ish izlayotgan, yoxud ishdan bo’shaganidan keyin uning xizmatlariga yana murojaat qilishlarini kutadigan xodimlar …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat to’g’risidagi fanning yuzaga kelishi va rivojlanishi"

1-mavzu bo’yicha amaliy mashg’ulot mavzu: mehnat to’g’risidagi fanning yuzaga kelishi va rivojlanishi reja: 1.mehnat to’g’risidagifanniyuzaga kelishi va fanga asos solinishi. 2.mehnatto’g’risidagi nazariyalarni rivojlanishi 3.iqtisodiy siyosatda inson, uning manfaati va tinch hayot kechirish muammolari. mehnat to’g’risidagi fanning yuzaga kelishi va rivojlanishi insoniyat tarixiga bevosita ta’sir ko’rsatgan nazariyalar bilan bog’langan. qadimgi yunon faylasufi platon (aflotun) “davlat” va “qonunlar” asarlarida ideal davlat qanday bo‘lishi kerakligini ochib bermoqchi bo‘ldi. uningcha, bu davrda xususiy mulk va erkin xo‘jalik tashabbusiga o‘rin yo‘q. u aholini uch toifaga ajratgan: 1. faylasuflar - davlatni boshqaruvchilar. 2. harbiylar - davlatni boshqarish apparatining bir qismi bo‘lib, ul...

This file contains 21 pages in DOCX format (56.4 KB). To download "mehnat to’g’risidagi fanning yuzaga kelishi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat to’g’risidagi fanning yu… DOCX 21 pages Free download Telegram