buddavilik dini tarixi

DOCX 9 pages 28.9 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.9 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

buddaviylik dinining paydo bo lishi tarixi asosiy ta`limotlari reja: 1. buddizmning paydo bo’lishi. 2. buddizm asoschisi. 3. ta’limoti haqida. 4. buddizmning tarqalishi . siddxartxa (topshiriqni bajaruvchi) gautama shakya qabilasining pod- shohlaridan biri shuddxodananing o’g’li edi. uning saroyi himolay tog’lari etagida kapilavasti degan shaharda bo’lgan (hozirgi nepal hududida) . uning onasi – malika mayya. uning otasi shuddxodan hindistonning shimo- li – sharqiy qismida sakiylar sulolasi asos slogan kapi lavasta podsholi - ning hukmdori bo’lgan. manbalarda shuddxodan qonun podshosi, qonun bilan boshqaruvchi hukmdor deb qayd etilgan. sakiylar sulolasining biror-bir hukmdori shuddxodandek o’z fuqarosi orasida katta hurmatga sazovor bo’lmagan. u bunday katta hurmatga adolat posboni bo’lgani uchun erishgan. sakiylar xonadonida o’tmishda gotama nomli buyuk mutafakkir o’tgan. siddxartxa uning sharafiga gautama (gotama avlodi) deb atalgan. siddxartxa tug’ilgach, uning onasi mayya 7 kundan so’ng vafot etgan. yetim qolgan siddxartxani xolasi maxaprajpati tarbiyalaydi. siddxartxa barcha shahzodalarga xos ta’lim tarbiya olgan. podsho shuddxodan o’g’lining jamiyat hayotining salbiy …

2 / 9

yo lazzatlaridan voz kechib, tarkidunyochilik hayotini boshlaydi. ayni paytda, u odamlarni hayot azob- uqubatalridan qutqarish yo’llarini izlaydi. 7 yil davomida mavjud muqad -das kitoblarni o’rganadi. ular asosida mushohada yuritadi va nihoyat, najot yo’lini topadi. u bu yo’lni “hayot haqiqati” deb ataydi. bu din hindistonda keng tarqala boshlagan. chunki, u jamiyat turli tabaqa- larining manfaatiga javob berardi. u kshatriylar uchun brahmanlarning hukmron mavqeiga, imtiyozlariga, shuningdek, kastaviy kamsitishlariga arshi kurashda qurol bo’lib xizmat qilardi. oddiy mehnatkash xalq ommasiga esa bu din o’zlarining oqir ahvollaridan qutulish yo’llarini ko’rsatgandek bo’lgan. brahmanlik dini esa hatto aldanish ko’rinishida bo’lsa ham bunday yo’lni ko’rsarta olmagan. eng past, huquqsiz kasta a’zolari ham buddaviylarning monaxlik jamoasiga a’zo bo’lib kira olardilar. bu bilan ular jamoaning teng huquqli a’zosiga aylanardilar va ma’lum insoniylik huquqlariga ega bo’lar- dilar. bundan tashqari, bu din-og’ir qurbonliklar qilishni, murakkab marosim -larni bajarishni talab etmasdi. ayni paytda, bu din ta’limotidagi “kuch ishlatmaslik” to’g’risidagi qoida hukmron sulolalar manfaatiga …

3 / 9

ashhuri “budda” bo’lib, shundan ushbu dinga buddizm nomi berilgan. bizgacha buddaning biografiyalari yetib kelgan : “maxavostu”- milod - ning ii asrida yozilgan, “lalitavstara” – milodning ii – iii asrlarida yuzaga kelgan, “buddxacharita”- buddist faylasuflaridan biri ashvagxosha tomo- nidan milodning i- ii asrlarida yaratilgan, “nidanakatxa” – milodning i asrida yozilgan va “abnixishkramansutra”. mazkur biografiyalardan buddaning qaysi yillarda yashaganligi turlicha berilgan. ularda miloddan avvalgi ix – iii asrlar oralig’idagi har xil muddatlar ko’rsatilgan. rasmiy hisobga ko’ra, butama – budda miloddan avvalgi 623 yilda tug’ilb, 544 yilda vafot etgan. biroq ko’pchilk tadqiqot –chilar uning tavalludi miloddan avvalgi 564 yilda, vafoti esa 483 yilda deb hisoblaydilar. ba’zan 560 va 480 deb yaxlit sonlar bilan ko’rsatadilar. aytish joizki, yuqorida zikr qilingan biografiyalarda buddaning haqiqiy hayoti bilan uning haqidagi afsonalar o’zaro qorishib ketgan. siddxartxa (topshiriqni bajaruvchi) gautama shakya qabilasining pod- shohlaridan biri shuddxodananing o’g’li edi. uning saroyi himolay tog’lari etagida kapilavasti degan shaharda bo’lgan (hozirgi nepal …

4 / 9

ini ko’rmasdan yashashini istagan. shuning uchun ham unga shohona hayot yaratib bergan. u 16 yoshida uylantirib qo’yilgan. ko’p o’tmay siddxartxa o’g’illik bo’ladi. siddxartxa 22 yoshigacha ana shunday shohona hayot kechirgan. bir kuni siddxartxa sayr etgani ko’chaga chiqqanida hayot u o’ylagan- dek emasligini guvohi bo’lgan. u yo’lda butun tanasiga yara toshib ketgan bir qari cholni, kasal yotgan bir odamni, bir oz yurgach esa, o’lib yotgan odam jasadini ko’radi. bu hodisalar uning dunyoqarashini butunlay o’zgar -tirib yuboradi. shu tariqa, siddxartxa jonzodlarning muqarrar azob chekishini bilib oladi. endi uning xayolini hayotning mohiyati, mazmuni, mashaqqatlari haqidagi o’ylar egallaydi. u bu hayot behuda degan xulosaga keladi va bir kuni hech kimga bildirmay saroyni tark etadi. bu dunyo lazzatlaridan voz kechib, tarkidunyochilik hayotini boshlaydi. ayni paytda, u odamlarni hayot azob- uqubatalridan qutqarish yo’llarini izlaydi. 7 yil davomida mavjud muqad -das kitoblarni o’rganadi. ular asosida mushohada yuritadi va nihoyat, najot yo’lini topadi. u bu yo’lni “hayot haqiqati” …

5 / 9

esa – nurlangan daraxt ( botxa ) deb ataldi. budda o’zining birinchi da’vatini varanasi yaqinidagi rishipatana bog’i- da o’zining 5 rohib do’stlariga qildi va ular buddaning birinchi shogirdlari bo’ldilar. shu kundan boshlab budda o’z shogirdlari bilan qishloqma – qishloq yurib , o’ziga yangi izdoshlar orttiradi. budda 40 yil davomida hindiston- ning turli xil joylarida bo’ladi, odamlarga o’z g’oyalarini yetkazadi, singdi - radi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o’tadi. uning jasadi, hind udumiga ko’ra, kuydirilib, xoki 8 ta buddist jamoalariga bo’lib yuborildi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona ( stupa ) barpo etdi. buddaning hayoti haqida turli asotirlar paydo bo’ldi. ularda aytilishicha, budda ko’p yillar davomida yer yuzidagi turli mavjudotlar qiyofasida qayta tug’ilgan : 84 marta ruhoniy, 58 marta shoh , 24 marta rohib , 13 marta savdogar , 18 marta maymun, 12 marta tovuq , 8 marta g’oz , 6 marta fil , shuningdek , …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddavilik dini tarixi"

buddaviylik dinining paydo bo lishi tarixi asosiy ta`limotlari reja: 1. buddizmning paydo bo’lishi. 2. buddizm asoschisi. 3. ta’limoti haqida. 4. buddizmning tarqalishi . siddxartxa (topshiriqni bajaruvchi) gautama shakya qabilasining pod- shohlaridan biri shuddxodananing o’g’li edi. uning saroyi himolay tog’lari etagida kapilavasti degan shaharda bo’lgan (hozirgi nepal hududida) . uning onasi – malika mayya. uning otasi shuddxodan hindistonning shimo- li – sharqiy qismida sakiylar sulolasi asos slogan kapi lavasta podsholi - ning hukmdori bo’lgan. manbalarda shuddxodan qonun podshosi, qonun bilan boshqaruvchi hukmdor deb qayd etilgan. sakiylar sulolasining biror-bir hukmdori shuddxodandek o’z fuqarosi orasida katta hurmatga sazovor bo’lmagan. u bunday katta hurmatga adolat posboni bo’lgan...

This file contains 9 pages in DOCX format (28.9 KB). To download "buddavilik dini tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: buddavilik dini tarixi DOCX 9 pages Free download Telegram