buddaviylik dini tarixi

PPTX 16 pages 3.0 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: buddaviylik dini tarixi mavzu: buddaviylik dini tarixi reja: 1. buddaviylikning vujudga kelishi, asosiy ta’limotlari. 2. buddaviylikning yo‘nalishlari va manbalari. 3. o‘rta osiyoda buddaviylik madaniyati 4. hozirgi davrda buddaviylikning rivojlanishi. buddaviylikning vujudga kelishi, asosiy ta’limotlari. buddaviylik (budda nomidan olingan) –diniy-falsafiy ta’limot, vujudga kelishi jihatidan birinchi jahon dini. budda asoschisi hindiston shimolidagi qabilaning shahzodasi siddxartha gautama (mil.av. 567-488) asos solgan bu diniy-falsafiy ta’limotdir. hindistonda vujudga kelgan bo‘lsa-da, buddaviylik bu mamlakatda keyinchalik o‘z mavqeini yo‘qotib, boshqa hududlarda tarqala boshladi. kushon imperiyasi davrida turkistonda tarqalib, davlat dini maqomiga ega bo‘lgan. buddaviylik bu davr xaykaltarolik san’atida muhrlandi… budda o‘zining birinchi da’vatini varanasi yaqinidagi rishipatana bog‘ida o‘zining besh rohib do‘stlariga qildi va ular buddaning birinchi shogirdlari bo‘ldilar. shu kundan boshlab budda o‘z shogirdlari bilan qishloqma-qishloq yurib, o‘ziga yangi izdoshlar orttiradi. budda 40 yil mobaynida hindistonning turli joylarida bo‘ladi, odamlarga o‘z g‘oyalarini yetkazadi, singdiradi va 80 yoshida kushtnagara degan joyda dunyodan o‘tadi. uning jasadi, hind udumiga …

2 / 16

» – milodning i asrida yozilgan «abnixishkramansutra». 5 buddaviylik ta'limoti: buddaning ilk da'vati mujassamlashgan 4 haqiqatda o‘z ifodasini topgan: «azobuqubat mavjuddir» - har bir tirikjon boshidan kechiradi, shuning uchun har qanday hayot - qiynoq, azob-uqubatdir. «qiynoqlarning sabablari mavjuddir » - inson moddiy narsalar yoki ma'naviy qadriyatlardan foydalanib, ularni haqiqiy va doimiy deb hisoblaydi va doimo ularga ega bo‘lishga intiladi. «qiynoqlarni tugatish mumkin» -yaxshi yoki yomon niyatlar, intilishlardan butunlay uzilish nirvana (ruhning oliy maqomga erishishi) holatiga to‘g‘ri keladi. « qiynoqlardan qutilish yo‘li mavjuddir» - bu yo‘l «sakkizta narsaga amal qilish, taqvodorlik e’tiqodi, taqvodorlik qat’iyati, taqvodorlik so‘zi, taqvodorlik ishi, taqvodorlik turmush tarzi, taqvodorlikka intilish, taqvodorlikni orzu qilish, taqvodorlik xayoli bilash yashash. bu aqidalar sakkiz spitsali g‘ildirak tarzida ifodalangan va tasviriy san’atda keng ifodalangan. xususan, kushon arxeologik qazilmalari orasida ham ramziy sakkiz spitsali g‘ildirak tasviri uchraydi. buddaviylikning yo‘nalishlari va manbalari: buddaviylik 2 oqim – hinayana (“kichik arava”, yoki najotning tor yo‘li ma’nasida) hamda …

3 / 16

bo‘lishgan. agar hinayanada bu dunyoning azoblaridan faqatgina rohib qutuladi deb hisoblansa, mahayanada xudoga iltijo qilib, rohiblarga in’om beruvchi har qanday kishi najot topishi mumkin, deb ishontiriladi. undan tashqari mahayanada jannat haqidagi ta’limot ham qo‘shilgan. buddaviylik ta’limoti, asosan, uch qismdan iborat: 1) axloq; 2) meditatsiya; 3) donolik. 1.axloq normalari – «pancha shila» (buddaning besh nasihati): qotillikdan saqlanish,o‘g‘rilikdan saqlanish,gumrohlikdan saqlanish,yolg‘on, qalbaki narsalardan saqlanish, mast qiluvchi narsalardan saqlanish. 2.meditatsiya -to‘g‘ri tushunish (to‘g‘ri e’tiqod qilish),to‘g‘ri niyat qilish ,o‘zini to‘g‘ri tutish ,to‘g‘ri harakat qilish, to‘g‘ri hayot kechirish, to‘g‘ri fikr yuritish,to‘g‘ri gapirish 3.donishmandlik – bu buddaviylikning asosiy maqsadi bo‘lib, narsalar tabiatini to‘g‘ri tushunishdan iborat. meditatsiya(fikrlash) to`g’ri tushunish (to`g’ri e`tiqod qilish) – buddaning birinchi da`vatida so`z yuritilgan to`rt haqiqatni bilish va unga ishonish; to`g’ri niyat qilish – dunyoviy lazzat-halovatlardan xalos bo`lishga, keraksiz fikrlar va boshqalarga zarar etkazib qo`yishdan saqlanishga intilish; o`zini to`g’ri tutish – o`ziniki bo`lmagan narsaga ko`z olaytirmaslik, ortiqcha hissiyotga berilmaslik; to`g’ri anglash – o`z tanasi …

4 / 16

ng lug’aviy ma`nosi – «o`chish, so`nish». o‘rta osiyoda buddaviylik madaniyati buddaviylik dini bilan bog‘liq yodgorliklar o‘zbekiston hududida termiz, xorazm, surhondaryodan, bolaliktepa, quva kabi joylardan topilgan. buddaviylik dini bilan bog‘liq haykallar, o‘sha davr madaniyati va ruhiyati haqida ma’lumot beruvchi rasm va devoriy suratlar bu yodgorliklarda uchraydi. o‘rta osiyoda budda dinini davlat dini sifatida qabul qilgan kushon shohlari bu din ta’limoti va ibodatini tarqatish uchun turli joylarda ibodatxonalar qurdirganlar. ibodatxonalarda budda va bodhisatvalarning haykallari qo‘yilgan.shu tarzda diniy g‘oyalarni yoyishda haykaltaroshlik san’atining rivojlanish jarayoni boshlangan. buddaviylik manzilgohlari. bahodir turg‘unov tadqiqotlariga ko‘ra, dalvarzintepadan ikkita ehrom topilgan bo‘lib, unda budda, bodhisatva va boshqa mahalliy hukmdorlarning ham xaykallari topilgan. mahalliy hukmdorlar buddaga tuhfa keltirayotgan yoki sajda qilayotgan qiyofada aks ettirilgan. fayoztepada o‘tirgan budda uning chap va o‘ng tomonlarida tik turgan rohiblar aks ettirilgan. bunda ham yuqoridagi an’anaga asoslanilgan. muqaddas botha daraxti tasviri rohiblar bilan birga fayoztepadan topilgan budda haykali fonida tasvirlangan. budda tasviri tushirilgan bo‘rtma rasm …

5 / 16

naya-pitaka -rahboniylik ahloqi va xonaqohlar nizomlariga bag‘ishlangan vinaya matnlari; abxidxarma-pitaka -buddaviylikning falsafiy va psixologik muammolarini bayon qilib berishga bag‘ishlangan abxidxarma matnlaridan iborat. hozirgi davrda buddaviylikning rivojlanishi. hozirgi kunda buddizm shri lanka, myanma (birma), tailand, laos, kambodja, vyetnam, tibet, butan va yaponiya kabi davlatlarning asosiy dinidir. 507 million aholi bu dinga e’tiqod qiladi. xitoy xalq respublikasi — 254.7 million aholi. tailand — 66.1 million aholi myanmar — 41.44 million aholi e`tibor uchun rahmat. image1.jpg image2.jpeg image3.png image4.png image5.png image6.jpeg image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.jpeg image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddaviylik dini tarixi"

mavzu: buddaviylik dini tarixi mavzu: buddaviylik dini tarixi reja: 1. buddaviylikning vujudga kelishi, asosiy ta’limotlari. 2. buddaviylikning yo‘nalishlari va manbalari. 3. o‘rta osiyoda buddaviylik madaniyati 4. hozirgi davrda buddaviylikning rivojlanishi. buddaviylikning vujudga kelishi, asosiy ta’limotlari. buddaviylik (budda nomidan olingan) –diniy-falsafiy ta’limot, vujudga kelishi jihatidan birinchi jahon dini. budda asoschisi hindiston shimolidagi qabilaning shahzodasi siddxartha gautama (mil.av. 567-488) asos solgan bu diniy-falsafiy ta’limotdir. hindistonda vujudga kelgan bo‘lsa-da, buddaviylik bu mamlakatda keyinchalik o‘z mavqeini yo‘qotib, boshqa hududlarda tarqala boshladi. kushon imperiyasi davrida turkistonda tarqalib, davlat dini maqomiga ega bo‘lgan. buddaviylik bu davr ...

This file contains 16 pages in PPTX format (3.0 MB). To download "buddaviylik dini tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: buddaviylik dini tarixi PPTX 16 pages Free download Telegram