islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar

DOCX 25 pages 39.0 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.0 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar reja: 1. islom dini shakllanishidagi tarixiy sharoit. muhammad payg‘ambar (a.s.) hayoti va faoliyati. 2. vahiyning nozil bo‘la boshlashi. madinaga xijrat. makkaning fatx etilishi. 3. xalifalik. islomda mazhablarning paydo bo‘lishi, ilk ixtiloflar. 4. islom dinining o‘rta osiyoga kirib kelishi. qur'on islom dinining muqaddas kitobi. xadislar. 1. islom dini shakllanishidagi tarixiy sharoit. muhammad payg‘ambar (a.s.) hayoti va faoliyati. 1. islom dini shakllanishidagi tarixiy sharoit. muhammad payg‘ambar (a.s.) hayoti va faoliyati. islom dini dunyoda keng tarqalgan monoteistik dinlardan biridir. afrika qit'asidagi marokash, jazoir, tunis, liviya, misr, somali mamlakatlarining xalqlari, xabashiston, g‘arbiy sudanda yashovchilarning bir qismi, osiyo qit'asidagi arabiston yarim oroli, iordaniya, suriya, iroq, eron, turkiya, afg‘oniston, xitoy hamda filippin aholisining bir qismi, evropa qismida bo‘lsa, bolqon yarim orolida yashaydigan halqlarning bir qismi islom diniga etiqod qiladi. aholisining ko‘pchiligi mutlaq musulmonlardan iborat 39 mamlakat, hatto aholisining yarmini musulmonlar tashkil etgan ba'zilari ham (misr, malayziya) o‘zlarini musulmon …

2 / 25

a bo‘lgan e'tiborni oshirib yubordi. islom jahondagi ayniqsa osiyo va afrika qit'asi madaniyatining umumiy qiyofasida muhim iz qoldirdi. bunga, eng avvalo, bu hududlarda arab tili va arab yozuvining keng tarqalganligi, islom mafkurasi zaminida ishlab chiqilgan muayyan turmush tarzining hukmronligi musulmonlar ijtimoiy hayotining turli sohalari shariat tomonidan idora etilganligiga imkon berdi. shunga qaramay, mahalliy madaniy an'analar yo‘qolmay, yangi islom yo‘nalishida rivojlangan va u ko‘pincha qadimiy musulmon an'analari sifatida qabul qilingan. musulmonlar madaniy merosi milliy ozodlik harakati va rivojlanayotgan mamlakatlarning mustaqillik uchun kurashi jarayonida asosiy masalalardan biriga aylandi va ijobiy ahamiyat kasb etdi. islomning paydo bo‘lishini tahlil etish davrining xususiyatlari arab qabilalari o‘rtasida xukmron bo‘lgan ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning va ularning diniy –g‘oyaviy hayoti bilan qisqacha tanishib chiqishni taqozo etadi. arabiston yarim oroli noqulay iqlim sharoitiga ega bo‘lgan qum sahrolaridan va tog‘lardan iborat bo‘lib, uning aholisi v-vi asrlarda ko‘chmanchi chorvachilik bilan shug‘ullanar edi. yarim orolning cheksiz sahrolarida yashovchi ko‘chmanchi chorvachilik bilan shug‘ullanuvchi arab qabilalari …

3 / 25

ar, yo‘l ustida joylashgan makka, madina, toyif shaharlari vi asrda ancha rivojlangan. bular, shuningdek, ko‘chmanchi arab qabilalarining savdo munosabatlariga jalb etuvchi markazlar sifatida ham xizmat qilar edilar. makka diniy markaz va savdo markazi sifatida arab qabilalari orasida etiborlisi edi. makka markazida joylashgan ka'ba islomda eng ―muqaddas‖ hisoblangan va ―ollohning uyi‖ (baytulloh) sajdagoh hisoblangan. undagi qoratosh (hajar al-asvad) va uch yuz oltmish sanam arab qabilalari uchun e'tiqod manbaiga aylangan. ziyoratga kelish oylari muqaddas hisoblanib, bu vaqtlar ichida qabilalarda urush va janjallar to‘xtatilar edi. makka savdo markazi sifatida katta ahamiyatga ega bo‘lib, atrofdagi qabilalarga boshqalarga nisbatan kuchliroq ta'sir ko‘rsatar edi. makkada ukaz nomli katta bozor joylashgan edi. arab qabilalari o‘rtasida makkaning diniy markaz sifatida roli ham ancha oshgan edi. makkada ka'batulloh ibodatxonasi turli arab qabilalarining 360 xudosining sanam, ya'ni butchalari mavjud bo‘lgani tufayli, bu shahar o‘z atrofida yashovchi ko‘p qabilalar uchun e'tiqod markazi-ziyoratgohga aylangan edi. arablarda ham tijorat, ham ziyorat deb bejiz …

4 / 25

zi orqali hindistonga boradigan yo‘l tez rivojlana boshlagan va shu munosabat bilan hijoz orqali o‘tgan karvon yo‘li inqirozga uchragan. bu hol faqat hijoz shaharlarigagina emas, balki barcha arab qabilalari hayotiga ham jiddiy ta'sir ko‘rsatgan va arabistonda ijtimoiy-iqtisodiy inqirozning boshlanishiga sabab bo‘lgan. savdodan keladigan daromad kamayib ketishi natijasida quraysh zodagonlari o‘rtasida sudxo‘rlik avjga chiqqan; qullar, kambag‘allarni ezish kuchaygan makka va hijozning boshqa shaharlarida mazlumlar bilan zolimlar orasidagi qarama-qarshiliklar keskinlashgan. bir tomondan, qul egalari bilan qullar o‘rtasida, ikkinchi tomondan, qabila zodagonlari bilan oddiy mexnatkashlar o‘rtasida sinfiy qarama-qarshiliklar kuchaygan. qabilalarning yuqori tabaqalari, ayniqsa, makka zodagonlari qo‘shni mamlakatlarni bosib olib katta boylik, o‘ljani qo‘lga kiritish va shu orqali hokimiyatni mustahkamlash, iqtisodiy inqirozdan qutulish haqida tez-tez o‘ylay boshlaganlar. ammo tarqoqlik va kelishmovchiliklarga barham berish, barcha arab qabilalarini, ularning iqtisodiy va harbiy imkoniyatlarini yagona davlatga birlashtirish zarur edi. arab xalqi hayotida vi asr oxiri vii asr boshlarida yuz bergan jiddiy tarixiy voqelar arab qabilalarini ijtimoiy hayot …

5 / 25

ayyor shaytonlar to‘g‘risidagi tasavvurlar keng tarqalgan edi. har bir qabila o‘z xudosining sanamiga sig‘inar, topinar edi. bu hol dinshunoslikda ko‘p xudolilikning arablarga xos ko‘rinishi deb tavsiflangan. qur'onda bunday e'tiqod shirk deb nom olgan. bundan tashqari, arab qabilalari o‘rtasida quyosh va oyga topinish ham mavjud edi. v-vi asrlarda arab qabilalari urug‘-qabilachilik tuzumi emirila boshlagan, ibtidoiy diniy tasavvurlar tanazzulga yuz tutgan edi. qabilalar o‘rtasida markazlashishga bo‘lgan intilishning g‘oyaviy in'ikosi sifatida yakka xudolikka xos diniy aqidalarning kurtaklari shakllana boshlagan. yakka xudolilik to‘g‘risidagi bunday diniy ta'limot islomdagina emas, balki u paydo bo‘lmasdan birmuncha vaqt ilgari arabistonning ayrim joylarida targ‘ib qilina boshlagan edi. islom esa ana shu targ‘ibotlarning galdagi shakllanishi va tarkib topishining natijasi sifatida vujudga kelgan. islomdan ilgari arab qabilalari orasida yakka xudolilik to‘g‘risida targ‘ibot yuritgan, o‘zini payg‘ambar deb e'lon qilgan shaxslar tarixiy manbalarda ―xaniflar‖, ya'ni haq-haqiqat izlovchilar nomi bilan ma'lumdir. islomning paydo bo‘lishi arab qabilalari o‘rtasidagi ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotning muayyan bosqichi bilan bog‘liq bo‘lgan. …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar"

islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar reja: 1. islom dini shakllanishidagi tarixiy sharoit. muhammad payg‘ambar (a.s.) hayoti va faoliyati. 2. vahiyning nozil bo‘la boshlashi. madinaga xijrat. makkaning fatx etilishi. 3. xalifalik. islomda mazhablarning paydo bo‘lishi, ilk ixtiloflar. 4. islom dinining o‘rta osiyoga kirib kelishi. qur'on islom dinining muqaddas kitobi. xadislar. 1. islom dini shakllanishidagi tarixiy sharoit. muhammad payg‘ambar (a.s.) hayoti va faoliyati. 1. islom dini shakllanishidagi tarixiy sharoit. muhammad payg‘ambar (a.s.) hayoti va faoliyati. islom dini dunyoda keng tarqalgan monoteistik dinlardan biridir. afrika qit'asidagi marokash, jazoir, tunis, liviya, misr, somali mamlakatlarining xalqlari, xabashiston, g‘arbiy sudanda yasho...

This file contains 25 pages in DOCX format (39.0 KB). To download "islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dinining paydo bo‘lishida… DOCX 25 pages Free download Telegram