islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar

DOCX 18 pages 583.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 583.0 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar reja kirish 1. arabiston yarim orolining ijtimoiy-siyosiy holati 2. madaniy-ma’naviy va diniy muhit 3. islomning paydo bo‘lishiga olib kelgan omillar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish islom dini insoniyat tarixidagi eng muhim diniy va madaniy hodisalardan biridir. u vii asrda arabiston yarim orolida paydo bo‘lib, qisqa vaqt ichida keng hududlarga yoyildi va dunyo tsivilizatsiyasiga katta ta’sir ko‘rsatdi.islomning paydo bo‘lishi o‘sha davr arabistonidagi ijtimoiy, siyosiy va madaniy sharoitlar bilan chambarchas bog‘liq edi. arab jamiyatida qabila tuzumi hukm surar, boylik bir necha oilalar qo‘lida to‘plangan, kambag‘allar va qullar esa ezilgan holda yashar edi. adolat va tenglik yo‘qligi jamiyatda norozilik kayfiyatini kuchaytirgan.shuningdek, diniy sohada ham inqiroz kuzatilgan. arablar orasida butparastlik keng tarqalgan, ammo yahudiylik va nasroniylik kabi boshqa dinlar ham mavjud bo‘lib, diniy fikrlar va e’tiqodlar o‘rtasida ziddiyatlar yuzaga kelgan. shu muhitda yangi, yagona xudoga e’tiqodga asoslangan islom dini vujudga keldi.mazkur referatda islom dinining paydo bo‘lishiga zamin …

2 / 18

a qabila asosida qurilgan bo'lib, har bir shaxs o'z qabilasiga mansublik hissi orqali himoya va ijtimoiy maqom topardi. qabilalar o'zaro savdo va urushlar orqali o'zaro bog'langan bo'lsa-da, markaziy hokimiyatning mavjud emasligi sababli, ularning hayoti murakkab va qarama-qarshi voqealar to'ldirilgan edi. ushbu bobda biz arabiston yarim orolining ijtimoiy-siyosiy holatini batafsil ko'rib chiqamiz, xususan, qabila tuzumining xususiyatlari, makkadagi iqtisodiy hayot va siyosiy parchalanish masalalariga e'tibor qaratamiz. bu tahlil jahiliya jamiyatining ichki dinamikasini ochib beradi va keyingi davrlar uchun asos yaratadi. qabila tuzumining xususiyatlari va ijtimoiy tabaqalanish jahiliya davridagi arabiston yarim orolida ijtimoiy hayotning asosiy poydevori qabila tuzumi bo'lgan. qabila – bu umumiy ajdodga nisbatan bog'langan oilaviy guruhlar ittifoqi bo'lib, har bir shaxs o'z shaxsiy identifikatsiyasini qabilasi orqali belgilardi. qabilalar haqiqiy yoki afsonaviy umumiy ajdodga asoslangan bo'lib, genetik tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, ba'zi qabilalarda, masalan, sinoydagi ikki arab qabilasida, erkaklarning 65 dan 67 nafari bir xil genetik belgilarga ega edi, bu qabilaviy qarindoshlikning haqiqatini …

3 / 18

mo shayx (oqsoqollar) – shaxsiy fazilatlar, masalan, urushdagi qahramonligi yoki tinchlikka hissa qo'shganligi orqali tanlangan rahbar – paydo bo'lardi. shayxlar primus inter pares (eng birinchisi tenglar orasida) tamoyiliga asoslanib ishlagan, ya'ni ularni majburlab bo'lmasdi. merosxo'rlik qarindoshlar orasidagi katta yoshga ko'ra (qudūd tamoyili) amalga oshirilardi, unda urushdagi hissa, tinchlikka yordam, boylik yoki yosh hisobga olinardi. masalan, taghlib qabilasining shayxi kulaybning o'limi haqida shoir abu layla al-muhalhil she'rida uning kambag'allarga yordam berganligi, reydlarga boshchilik qilganligi va qon pulini yig'ganligini ta'kidlaydi.arab jamiyati ko'chmanchi (badū) va o'rnatilgan (mustaqra') guruhlarga bo'lingan. taxminan to'rtidan uch qismi o'rnatilgan aholi bo'lib, yaman, hadramaut, ummon, iroq va suriya kabi hududlarda deyarli butunlay o'rnatilgan edi. biroq, ko'chmanchi madaniyat ustunlik qilgan, chunki ko'plab aholi punktlarida ko'chmanchi qabilalarning klanlari yashagan. ko'chmanchi hayot cho'l sharoitlariga moslashgan bo'lib, kunlik ehtiyojlar uchun 15-20 chodirlik kichik guruhlar, xavfsizlik uchun 500 chodirgacha bo'lgan kattaroq birliklarga birlashgan. ko'chmanchilar va o'rnatilgan aholi o'zaro doimiy aloqada bo'lib, arab birligini mustahkamlagan, …

4 / 18

tgan, ular faqat qabila yig'ilishlarida konsensus orqali o'zgartirilardi. oddiy aholi turli kasblarda ishlagan, ammo hunarmandchilik ierarxik baholangan; qo'l mehnati eng past darajali hisoblangan, shoir ḥassān bin thābit dushmanlarini demirchilik bilan haqoratlagan. kasblar ko'pincha yahudiylar, forslar yoki qullarga yuklatilgan.qullar (ʿabd) urushda qo'lga olingan yoki sotib olingan bo'lib, ozod qilinganda qabilaga qo'shilishi mumkin edi, ammo ko'plari tug'ilgan qabilasini afzal ko'rgan; payg'ambar muhammad zayd bin hārithni o'g'li deb atagan. ayollar murū'ah ostida hurmatga sazovor edi, ammo ularning roli cheklangan: nikoh, farzand tarbiyasi va ijtimoiy odatlarda ishtirok etgan. ko'chmanchi hayotda ayollar harakatdagi hayot kechirgan, she'riyat va afsonalarda ularning faolligi aks etgan, masalan, ḥātim al-ṭāʾī mehmondo'stligida ayollar ishtiroki. qonunlar qabila yig'ilishlarida hal qilinardi: qasos tamoyili (talion) – "bizning o'ldirilganimiz uchun o'ldirish, asir uchun asir, mol uchun mol" – qo'llanilgan, qon puli (100 tuya) haqoratli hisoblangan. o'g'irlik uchun qo'l kesish, zino uchun tosh o'ldirish kabi jazolarda qo'llanilgan. she'riyat qabilaning siyosiy ovozi bo'lib, har qabilda shoir laureat …

5 / 18

iy landshaftini belgilagan. makkadagi iqtisodiy hayot, savdo va quraysh qabilasining mavqei makka shahri jahiliya davrida arabiston yarim orolining iqtisodiy markazi bo'lib, uning hayoti savdo-sotiq va ziyoratga asoslangan edi. makka cho'l o'rtasida joylashgan bo'lsa-da, ka'aba masjidi ziyoratchilarni jalb qilish orqali shaharni tirik qilgan. iqtisodiy faoliyat asosan ko'chmanchi chorvachilik, qishloq xo'jaligi va savdo bo'lib, ammo makka savdo orqali gullagan. shahar atrofidagi vohalar, masalan, tayf va yamama, xurmo, bug'doy, arpa, mevalar va asal ishlab chiqargan. xaybar vohasi yiliga 80 ming barrel xurmo berardi. suv va yer mulki shaxsiy bo'lib, suv yerdan qimmatroq edi. fors va qullar mehnat qilgan, masalan, yamamadagi bitta fermada 40 ming qul ishlagan.makkadagi savdo xalqaro va ichki tarmoqlarga bo'lingan. ichki savdo chorvachilik mahsulotlari (sut, yog', jun, teri) va qishloq xo'jaligi mahsulotlarini (don, yog', kiyim, vino, qurol) almashish orqali amalga oshirilgan. yillik bozorlar (suq) – muhim savdo markazlari bo'lib, muqaddas oylar va kuchli qabilalar himoyasi ostida xavfsiz edi. masalan, 'ukaz bozori …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar"

islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar reja kirish 1. arabiston yarim orolining ijtimoiy-siyosiy holati 2. madaniy-ma’naviy va diniy muhit 3. islomning paydo bo‘lishiga olib kelgan omillar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish islom dini insoniyat tarixidagi eng muhim diniy va madaniy hodisalardan biridir. u vii asrda arabiston yarim orolida paydo bo‘lib, qisqa vaqt ichida keng hududlarga yoyildi va dunyo tsivilizatsiyasiga katta ta’sir ko‘rsatdi.islomning paydo bo‘lishi o‘sha davr arabistonidagi ijtimoiy, siyosiy va madaniy sharoitlar bilan chambarchas bog‘liq edi. arab jamiyatida qabila tuzumi hukm surar, boylik bir necha oilalar qo‘lida to‘plangan, kambag‘allar va qullar esa ezilgan holda yashar edi. adolat va tenglik yo‘qligi jamiyatda norozilik kayf...

This file contains 18 pages in DOCX format (583.0 KB). To download "islom dinining paydo bo‘lishidagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy sharoitlar", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dinining paydo bo‘lishida… DOCX 18 pages Free download Telegram