aristotel ve forobiyva kant ontologiyasi

PPTX 10 pages 1.2 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

egamberdiyeva gulzoda falsafa fanidan tayyorlagan slaydi aristotel, forobiy va kant ontologiyasida kategoriyalar tasnifi reja: aristotel ontologiyasining tasnifi forobiy va i.kant ontologiyasi kategoriyalari aristotel ontologiyasining tasnifi falsafa - bu ampirik ma'lumotlarning kombinatsiyasining natijasidir va ularni kattaroq, ya'ni epistemalardir. shunday qilib aristotel da'vo qildi. ularning umumiy muhokamasi uchun taqdim etilgan ontologiya butun dunyoda mashhur bo'lib, asrlar osha o'z ismini ulug'lashi mumkin edi. u mantiqning ota-onasi, dualizm asoschisi, eng yaxshi talaba va platonning shafqatsiz raqibi. ontologiya ontologiya falsafiy ilm-fanning bir bo'lagi bo'lib, unda mavjud bo'lish tamoyillari, tuzilishi, rivojlanish naqshlari va yakuniy davlatning varianti tasvirlanadi. u zamonning talablariga va inson bilimlari darajasiga, shuningdek, turli falsafiy maktablarning ta'siri ostida o'zgarishi mumkin. bu esa, har bir falsafiy tizimning boshqalardan farqli o'laroq, o'z ontologiyasiga ega ekanligini va ushbu tizimning rivojlanishi bilan birga o'zgarishlarga olib borishini tushuntiradi. bundan tashqari, aristotelning ontologiyasi ham bor edi. uning mazmuni, idrok tizimidagi ahamiyati muallifning bir nechta masalalarni munozara uchun ochib qo'yganligi bilan …

2 / 10

lidir, lekin u ham o'zgarishi mumkin, bir imkoniyatdan boshqasiga o'tish. ammo kechiktiriladi yoki kechki o'zgarishning yakuniy bosqichi keladi. va imkoniyat, ya'ni modda, aniq shaklda amalga oshiriladi. o'zgarishsabablari aristotelning ontologiya va epistemologiyasi dunyodagi o'zgaruvchanlikning to'rtta sababini ko'rsatmoqda: o'tkazish rejasini bajarish uchun zarur bo'lgan rasmiy sabab. materiallar, ya'ni substratning o'zi. aktyorlik substratni o'zgartiruvchi kuchdir. maqsad, bu narsa harakat qiladigan o'zgarishlarning yakuniy natijasidir. gnozologiya bu bilimlarning toriumlari, tanqidlari, rivojlanishi va dalillari bilan shug'ullanadigan falsafaning bir qismi. bu falsafiy bilimlarni haqiqiy dunyoda qo'llash mumkin yoki faqat natija sifatida qoladigan bunday tartib. ma'lumki, bilim manbai tajriba. tadqiqotchi o'zi haqida tajribaga ega bo'lgan bilimlarni juda qadrlaydi. bilim muammolari o'sha davrda faylasuflarga juda yaqin edi va ontologiyada bilim olish jarayoni haqidagi tushunchani o'z ichiga olgan arastu, uning nazariyasini ishlab chiqardi. boshlanish nuqtasi uchun, tadqiqotchining mavzusidan tashqari, uning xohish-irodasiga bog'liq bo'lmagan haqiqat hali ham borligini aniqlashga qaror qilishdi. u, hislar beradigan bilimlar biz chiqargan narsalarga tenglashishini ta'kidlaydi. va …

3 / 10

rtibni saqlash, boshqalarni boshqarish va hokazolarga xos xususiyatlar mavjud. ideal holda har bir kishi o'z o'rnida va idil hukmronlik qiladi. epistemologiya bu falsafaning bilim nazariyasi, uni tanqid qilish, rivojlantirish va isbotlash bilan shug'ullanadigan qismidir. falsafiy bilimlarni real hayotda qo'llash mumkinmi yoki faqat xulosalar bo'lib qoladimi-yo'qligini tahlil qiladigan ushbu fan. bilimning manbai, o'zingiz bilganingizdek, tajriba. tadqiqotchining o'zi his qilgan bilimlari alohida ahamiyatga ega. o'sha paytda bilish muammosi faylasuflarga yaqin edi va chetda qolmasdan, ontologiyaga bilim olish jarayonini tushunishni o'z ichiga olgan aristotel o'z nazariyasini ishlab chiqdi. farobiy (taxallusi; to'liq ismi abu nasr muhammad ibn muhammad ibn uzlug' tarxon forobiy) (873—950) o'rta osiyoning ulug' mutafakkiri va qomusiy olimi forobiy yunon falsafasini chuqur bilgani, unga sharhlar bitganligi va jahonga targ'ib qilgani hamda zamonasining ilmlarini puxta o'zlashtirib, fanlar rivojiga ulkan hissa qo'shgani uchun "al-muallim as-soniy" ("ikkinchi muallim", aristoteldan keyin), "sharq arastusi" nomlariga sazovor bo'ldi. forobiy sirdaryo sohilidagi forob (o'tror) degan shaharda turkiy qabilaga mansub …

4 / 10

harhlar), "inson a'zolari haqida risola", "bo'shliq haqida maqola", "donolik asoslari", "falsafaning ma'nosi va kelib chiqishi", "hayvon a'zolari, funksiyasi va potensiyasi", "mantiq to'g'risidagi risolaga muqaddima", "mantiq ilmiga kirish", "ilmlarning kelib chiqishi haqida", "musiqa haqida katta kitob", "baxt-saodatga erishuv haqida", "masalalar mohiyati", "buyuk kishilarning naqllari", "ilmlar hisobi", "hikmat ma'nolari", "aql to'g'risida", "ilmlar va san'atlar fazilati", "qonunlar haqida kitob", "substansiya haqida so'z", "falak harakatining doimiyligi haqida", "she'r va qofiyalar haqida so'z", "ritorika haqida kitob", "hajm va miqdor haqida so'z", "musiqa haqida so'z", "fizika usullari haqida kitob", "fazilatli xulqlar", "fozil shahar aholisining fikrlari", "jismlar va aksidensiyalarning ibtidosi haqida", "aristotel "metafizika" kitobining maqsadi to'g'risida" va boshqalar forobiyning asosiy asarlari: "falsafani o'rganishdan oldin nimani bilish kerakligi to'g'risida", "falsafiy savollar va ularga javoblar", "ensiklopediyadan mantiq bo'limining bir qismi", "ta'liqot" (sharhlar), "inson a'zolari haqida risola", "bo'shliq haqida maqola", "donolik asoslari", "falsafaning ma'nosi va kelib chiqishi", "hayvon a'zolari, funksiyasi va potensiyasi", "mantiq to'g'risidagi risolaga muqaddima", "mantiq ilmiga kirish", "ilmlarning …

5 / 10

ammosini "vujudi vojib" va "vujudi mumkin ta'limotidan kelib chiqqan holda tushuntiradi. uningcha, "vujudi vojib" barcha mavjud yoki paydo bo'lishi mumkin bo'lgan narsa, jism va moddalarning birinchi sababchisidir. forobiy allohga birinchi sabab, birinchi mohiyat, deb ta'rif beradi. alloh birinchi sabab sifatida boshqa sabab va turtkiga muhtoj emas. u yaratadi, lekin boshqa narsalar tomonidan yaratilmaydi. "vujudi mumkin" esa barcha yaratilgan, mavjud bo'lgan va yaratilajak narsa va ashyolarni anglatadi. forobiy tabiat, ashyo va jismlarning turli shakllari muayyan izchillik va zaruriyat bo'yicha yuz beradigan tadrijiy jarayonlar asosida paydo bo'ladi, deb hisoblaydi. butun mavjudotni sabab-oqibat nuqtai nazaridan 6 daraja (sabab)ga bo'ladi: alloh — birinchi sabab, ikkinchi sabab esa osmon jismlari, so'ng faol aql, jon (an-nafs), shakl (as-surat), podda yoki ashyolar (al-modda). alloh—vojibul vujud, ya'ni zaruriy mavjudlik bo'lsa, qolganlari — vujudi mumkin, ya'ni jmkoniy mavjud narsalardir. bular bir-biri bilan sababiy bog'langan. alloh, ya'ni "vujudi vojib" birinchi bo'lib aqli faolni yaratadi. aql esa har bir sayyoraga xos …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aristotel ve forobiyva kant ontologiyasi"

egamberdiyeva gulzoda falsafa fanidan tayyorlagan slaydi aristotel, forobiy va kant ontologiyasida kategoriyalar tasnifi reja: aristotel ontologiyasining tasnifi forobiy va i.kant ontologiyasi kategoriyalari aristotel ontologiyasining tasnifi falsafa - bu ampirik ma'lumotlarning kombinatsiyasining natijasidir va ularni kattaroq, ya'ni epistemalardir. shunday qilib aristotel da'vo qildi. ularning umumiy muhokamasi uchun taqdim etilgan ontologiya butun dunyoda mashhur bo'lib, asrlar osha o'z ismini ulug'lashi mumkin edi. u mantiqning ota-onasi, dualizm asoschisi, eng yaxshi talaba va platonning shafqatsiz raqibi. ontologiya ontologiya falsafiy ilm-fanning bir bo'lagi bo'lib, unda mavjud bo'lish tamoyillari, tuzilishi, rivojlanish naqshlari va yakuniy davlatning varianti tasvirlanadi. u zamon...

This file contains 10 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "aristotel ve forobiyva kant ontologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: aristotel ve forobiyva kant ont… PPTX 10 pages Free download Telegram