sivilizatsiya va davlatchilikni, ijtimoiy tizimning rekonstruksiyasi

DOCX 7 pages 25.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.0 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

sivilizatsiya va davlatchilikni, ijtimoiy tizimning rekonstruksiyasi mavzusiga oid manbalar tahlili va adabiyotlar sharhi yil muallif asar nomi qisqa tavsif turi ~m. av. 350 aristotel politika (the politics) davlat shakllari va ijtimoiy tuzumning ideal modellari haqida klassik nazariya; sivilizatsiya va fuqarolik jamiyati asoslari. asosiy 1532 nikolo makkiavelli egemen (the prince) davlatçilik va hokimiyatni saqlash strategiyalari; ijtimoiy tizimning amaliy rekonstruksiyasi. asosiy 1651 tomas xobbs leviatan (leviathan) ijtimoiy shartnoma nazariyasi orqali davlatning paydo bo’lishi va ijtimoiy tartibni tiklash. asosiy 1848 karl marks va fridrix engels kommunistik partiya manifesti (communist manifesto) sivilizatsiya va davlatning sinfiy asoslari; ijtimoiy tizimning kapitalistik rekonstruksiyasi. asosiy 1908 frans oppengeymer davlat (the state) davlat shakllanishining sotsiologik tarixi; ijtimoiy zo’ravonlik va sivilizatsiya jarayonlari. asosiy 1919 maks veber siyosat kasbi sifatida (politics as a vocation) davlatning monopoliyasi va ijtimoiy tizimning byurokratik rekonstruksiyasi; klassik ta’rif. asosiy 1939 norbert elias sivilizatsiya jarayoni (the civilizing process) sivilizatsiya va davlatçilikning psixososial evolyutsiyasi; ijtimoiy xulq-atvor rekonstruksiyasi. qo’shimcha …

2 / 7

european states) yevropa davlatlarining iqtisodiy va harbiy rekonstruksiyasi; global sivilizatsiya ta’siri. qo’shimcha 1996 samuel xantington sivilizatsiyalar to’qnashuvi (clash of civilizations) zamonaviy davlatçilik va sivilizatsiyalar o’rtasidagi ziddiyatlar; ijtimoiy tizimlarning global rekonstruksiyasi. qo’shimcha norbert eliasning "sivilizatsiya jarayoni" asari: batafsil tahlil norbert elias (1897–1990), nemis-britaniyalik sotsiolog, o’zining "über den prozeß der zivilisation" (sivilizatsiya jarayoni) asari bilan mashhur bo’lgan. ushbu asar 1939-yilda nemis tilida nashr etilgan bo’lib, ingliz tilida 1978 va 1982-yillarda ikki jild sifatida chiqqan (birinchi jild: "odatlar tarixi", ikkinchi jild: "davlat shakllanishi va sivilizatsiya"). asar yevropa jamiyatidagi uzoq muddatli ijtimoiy va psixologik o’zgarishlarni tahlil qiladi, sivilizatsiya jarayonini sotsiogenetik (ijtimoiy tuzum o’zgarishlari) va psixogenetik (psixologik o’zgarishlar) nuqtai nazardan ko’rib chiqadi. eliasning maqsadi – yevropaliklarning o’zlarini o’tmishdagilar va boshqa jamiyatlardan "ustun" deb his qilishlarining sabablarini tushuntirish. asar figuratsion sotsiologiyaning asosiy asari hisoblanadi va maks veberning ratsionalizatsiya nazariyasini kengaytiradi. asarning strukturasi asar ikki jilddan iborat bo’lib, yevropa tarixini taxminan 800–1900-yillarga qamrab oladi: 1. birinchi jild: …

3 / 7

tishi bilan bu harakatlar sharmandalik va nafrat tuyg’ularini uyg’otgan. elias bu o’zgarishlarni "uyat va nafrat chegaralari"ning ko’tarilishi deb ta’riflaydi, ular saroy etiketidan boshlanib, butun jamiyatga tarqalgan. 2. ikkinchi jild: davlat shakllanishi va sivilizatsiya (state formation and civilization) bu qismda elias davlatning shakllanishini va uning ijtimoiy-psixologik oqibatlarini tahlil qiladi. u davlatni zo’ravonlik va soliqlar monopoliyasi sifatida ko’rib chiqadi, bu jarayonning ikki tomonini – siyosiy va psixologik – ta’kidlaydi. davlat shakllanishining bosqichlari: - xi–xiii asrlar: uyushmagan raqobat, feodal tuzumda hokimiyatni saqlash uchun kurash. - xiv–xvi asrlar: saroylar shakllanishi, vassallar kuchli hukmdorlar atrofida to’planishi. - xvi asrdan keyin: qirollik uyi hokimiyat monopoliyasiga erishishi, markaziy boshqaruv va institutlar paydo bo’lishi (masalan, fransiyada lui xiv saroyi). elias bu jarayonni "monopol mexanizmi" va "qirollik mexanizmi" deb ataydi: soliqlar orqali armiyani moliyalashtirish va armiya orqali soliq yig’ish tsikli. natijada, jamiyatdagi o’zaro bog’liqlik kuchayib, odamlarning xatti-harakatlari nazorat ostiga olinadi. asar "figurations" (o’zaro bog’liq shaxslar tarmoqlari) tushunchasini joriy etadi, …

4 / 7

va transport rivoji) xatti-harakatlarning barqarorligini talab qiladi. bu "attunement" (o’zaro moslashish) ni shakllantiradi, odamlar boshqalarga nisbatan sezgir bo’lib qoladi. - shaxsiy va jamoaviy o’zgarishlar: o’rta asrlardagi "jangchi" odamdan zamonaviy "sivil" shaxsga o’tish. tana funktsiyalari (jinsiy aloqa, ovqatlanish, o’lim) jamoatdan shaxsiy soha (intimlik) ga o’tkaziladi. misol: o’rta asrlarda jamoat joyida hojat qilish odatiy bo’lgan, ammo keyin bu sharmandalik uyg’otgan. - sivilizatsiya va ustunlik kompleksi: yevropaliklarning "ustunlik" tuyg’usi saroy etiketidan boshlanib, butun jamiyatga tarqalgan. bu jarayon ratsionalizatsiya (veberga o’xshash) ni o’z ichiga oladi, ammo elias uni kengroq – emotsional va ijtimoiy – ko’rib chiqadi. - zo’ravonlik va emotsiyalar: zo’ravonlik monopoliyasi qatl va qiynoqlar kabi amaliyotlarni kamaytiradi, ammo u jamiyatdagi sharmandalik va nafratni kuchaytiradi. elias bu jarayonni chiziqli emas, balki o’zgaruvchan deb ko’rsatadi. tarixiy kontekst asar 1939-yilda, ikkinchi jahon urushi boshlanishidan oldin nashr etilgan, ammo urush tufayli e’tiborga olinmagan. 1969-yilda qayta nashr etilgach, mashhur bo’lgan. eliasning o’zi yahudiy bo’lib, natsistlar germaniyasidan qochgan, bu …

5 / 7

tanqidlar: hans peter duerr (1988–2002) eliasni "sivilizatsiya mifi" deb atab, ijtimoiy cheklovlarning o’rta asrlardan oldin ham mavjudligini ta’kidlaydi. elias tarafdorlari bunga javob berib, asar g’arbiy jamiyatdagi o’zgarishlarni faqat ta’kidlaganini aytadi, ularni noyob deb ko’rmagan. shuningdek, asar g’arb-markazli deb tanqid qilinadi, ammo eliasning keyingi ishlarida (masalan, xitoy misollari) kengaytirilgan. ba’zilar uni mexanistik deb hisoblaydi, ammo elias reja qilinmagan dinamikani ta’kidlaydi.

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sivilizatsiya va davlatchilikni, ijtimoiy tizimning rekonstruksiyasi"

sivilizatsiya va davlatchilikni, ijtimoiy tizimning rekonstruksiyasi mavzusiga oid manbalar tahlili va adabiyotlar sharhi yil muallif asar nomi qisqa tavsif turi ~m. av. 350 aristotel politika (the politics) davlat shakllari va ijtimoiy tuzumning ideal modellari haqida klassik nazariya; sivilizatsiya va fuqarolik jamiyati asoslari. asosiy 1532 nikolo makkiavelli egemen (the prince) davlatçilik va hokimiyatni saqlash strategiyalari; ijtimoiy tizimning amaliy rekonstruksiyasi. asosiy 1651 tomas xobbs leviatan (leviathan) ijtimoiy shartnoma nazariyasi orqali davlatning paydo bo’lishi va ijtimoiy tartibni tiklash. asosiy 1848 karl marks va fridrix engels kommunistik partiya manifesti (communist manifesto) sivilizatsiya va davlatning sinfiy asoslari; ijtimoiy tizimning kapitalistik rekonstruksi...

This file contains 7 pages in DOCX format (25.0 KB). To download "sivilizatsiya va davlatchilikni, ijtimoiy tizimning rekonstruksiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sivilizatsiya va davlatchilikni… DOCX 7 pages Free download Telegram