xorazm viloyati tarixi

PPTX 15 pages 6.3 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.3 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

o’rta osiyo shaharlarining paydo bo’lishi va rivojlanishi reja: 1.xorazm vohasida shaharlarining paydo bo’lishi va rivojlanish tarixi. 2.zarafshon vohasi qadimiy shaharlari. 3.qashqadaryo va surxondaryo shaharlari tarixi. 4.toshkent va farg’ona vodiysi shaharlari paydo bo’lish tarixi. o`zbekiston shaharlarining paydo bo`lishi va rivojlanishi xorazm o'rta osiyodagi eng qadimgi madaniyat markazi serunum vohalardan biri. u hozir paxtachilik sohasidagi erishgan yutuqlari tufayli mash'al viloyatga aylandi. uning tarixi zardushtiylarning muqaddas kitobi «avesto»da miloddan avvalgi ix — x asrlarda qayd etilgan.bu viloyat tarixi va uning toponimikasi haqida fikr yuritilganda o'quvchilarga, avvalo, «xorazm» so'zining etimologiyasi haqida batafsil ma'lumot berish zarur.o'qituvchi bir qator viloyatlar tarixi va uning rayon, qishloq va ovullari nomlarining kelib chiqish manbalari ustida to'xtalar ekan, xorazm viloyati rayonlari, qishloq va ovullarining nomlari toponimikasiga ham batafsil to'xtalishi lozim. masalan «xii —xiii asrlarda xorazm davlatining kuchayishi» mavzusi quyidagi mavzuchalarga bo'lib o'rganilsa maqsadga muvofiq bo'ladi. hazorasp — shu nomli rayon markazi. hazorasp so'zining ma'nosi quyidagi cha: hazor degani fors-tojik tilida …

2 / 15

0 – 14-asrlarda xorazm davlatining poytaxti boʻlib, xorazm va movarounnahrda eng katta shaharlardan biri edi. asl nomi gurganj, arab geograflari asarlarida jurjoniya deb tilga olinadi. miloddan avval 1-asr xitoy solnomasida yuye-gan yoki yuye-szyan shaklida qayd qilingan. 10-asrning 2-yarmida markazi gurganjda boʻlgan mustaqil amirlik vujudga kelib, u kat shahridagi xorazmshohlar bilan raqobat qila boshladi. 995 yilda gurganj amiri maʼmun ibn muhammad katdagi xorazmshohlar sulolasini tugatib, oʻzini xorazmshoh deb eʼlon qildi (995–997). oʻsha vaqtdan gurganj xorazm davlatining yagona poytaxti boʻlib qoldi va 11 – 12-asrlarda bu yerda madaniyat va sanʼat ravnaq topdi. xiva o‘z tarixida gullab yashnashni ham, qulashni ham boshdan kechirdi. shahar ahamoniylar davlati tomonidan bosib olingan. 305-yildan 995-yilgacha xiva xorazm davlating tarkibiga kirgan.ix-xi asrlar davomida xivani bir qancha qudratli sulolalar boshqargan. shahar madaniyat va ma’rifat markazi bo‘lgan. bu yerda astronomiya, matematika, kimyo va boshqa sohalarda ko‘plab o‘quv muassasalari va yirik ilmiy markazlar mavjud edi.latining tarkibiga kirgan. buxoro — qadimiy, tarixiy, …

3 / 15

. a. livshitsning fikricha, vixara so'zi so'g'd tilida parxar shaklida kirgan. hofizi tanish buxoriyning yozishicha, «buxoro» so'zi buxor so'zidan kelib chiqqan bo'lib,o'tparastlar tilida «ilm makoni» demakdir. bu talaffuz uyg'ur va xitoy butparastlarining tiliga yaqindir, chunki (ularda) sig'inish joylari bo'lgan ma'budalarni «buxor» deb ataydilar. buxoro shaxrining nomi aslida lumijkat bo'lgan (hofizi tanish buxoriy, «abdullanoma», buxorotoponimi yolg'iz emas. xi — xii asrlarda balx shahri atrofida navbahor ibodatxonasi bo'lgan. navbaxor «erta bahor» emas, balki «yangi ibodatxona» demakdir. buxoro shahri etimologiyasi bilan hindistondagi bixar shtatining etimologiyasi birdir (v. a. nikonov). v. v. shostakovich sibirdagi buxoro nomli daryoni tilga oladi. afrosiyob — samarqand shaxrining dastlabki nomi. hozir arxeologiyaga oid kurikxona shu tepalikdan topilgan arxeologiyaga oid topilmalar samarqandning yoshini aniqlashda asos bo'lib xizmat qiladi. sug'dcha par siyov (par siyoh ob) — qora suv tepaligi degan ma'noni bildiradi. ya. g'. g'ulomovning fikricha, solor, kaykovus, zolariq va afrosiyob nomlari «shohnoma» kitobi ta'siri ostida maydonga kelgan bo'lsa kerak. so'g'd, …

4 / 15

loyatining ma'muriy markazi. qarshi o'zbekistonning eng ko'hna shaharlaridan biri. u grek — baqtriya davlati davridan beri mavjud. shahar xiv asrgacha naxshab deb atalgan. arablar bu maxdlliy nomni buzib nasaf deb ishlatgan bo'lsa kerak. hozirgi qarshi xiv asrning birinchi yarmida voha o'rtasida samarqand, buxoro, afg'oniston, hindiston va sharqdagi boshqa qo'shni mamlakatlardan keladigan yo'llar ustida qurilgan. chig'atoy naslidan bo'lgan kepakxon (1309 —1326) qashqadaryo vodiysiga o'rnashgan eski naxshabdan ikki farsax narida o'ziga saroy qurgan. saroy mo'g'ul tilida qarshi deb ataladi. qarshi «shoh qal'asi» degan ma'noni ham bildiradi, deyishadi. termiz — grek — baqtriya davlati davrida termiz «tarimita» nomi bilan, makedonskiyning istilochilik davrida «aleksandriya» deb atalgan. somoniylar davrida «shaxri somoniy» deb ham atalgan. x asrning oxirida shaxar yana termiz deb ataladi. termiz nomi «avesto» yozuvlarida tilga olinadi. termiz shahri tarixi xaqida ayrim afsonalar mavjud. aytishlariga qaraganda, grek askarlari shaharni bir necha kun qamal qilib turgan. shaxar mustaxkam baland devor bilan o'ralganligi tufayli shaharni ololmay, …

5 / 15

asos solgan kishining nomi, ikkinchi— «jon» qismi esa jon degan ma'noni anglatadi, deyiladi. birovlar qachonlardir bu erlarni «andi — hind» lar ishg'ol qilganlar, bu hindlar makoni deydilar. yana bir guruh kishilar esa «andi» shaharga asos soluvchi, «jon» esa baxsh etmoq demakdir, deyishadi. yana bir guruh kishilar karvon yo'lida ketayotganda qaroqchilar xujum qilib «o'nta jonni» o'ldirganlar. andijon so'zi o'nta jon so'zining buzilganligidan kelib chiqqan, deb ta'kidlaydilar. x asrda yashagan arab geografi va sayyohi ibn havkal andijon shahri to'g'risida «dehqonchiligi rivojlangan shahdr, iqtisodiy va siyosiy jihatdan ham rivojlangan, katta hunarmandlar shahri» deb yozgan. qadimgi manbalarda hozirgi toshkent o'rnida 2000 yil ilgari yirik obod shahar bo'lganligi qayd qilingan. arxeologik qazish natijasida toshkent hududidan 2000 yil ilgari yasalgan sopol idishlar, bronza, oyna va turli mamlakatlarning tangalari topilgan. biroq hozirgacha toshkentning o'sha davrdagi nomi aniqlanmagan. toshkent v — viii asrlarda choch, shosh, shoshkent, binkent deb atalib kelgan va ayni vaqtda shu nomdagi feodal davlatning poytaxti …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xorazm viloyati tarixi"

o’rta osiyo shaharlarining paydo bo’lishi va rivojlanishi reja: 1.xorazm vohasida shaharlarining paydo bo’lishi va rivojlanish tarixi. 2.zarafshon vohasi qadimiy shaharlari. 3.qashqadaryo va surxondaryo shaharlari tarixi. 4.toshkent va farg’ona vodiysi shaharlari paydo bo’lish tarixi. o`zbekiston shaharlarining paydo bo`lishi va rivojlanishi xorazm o'rta osiyodagi eng qadimgi madaniyat markazi serunum vohalardan biri. u hozir paxtachilik sohasidagi erishgan yutuqlari tufayli mash'al viloyatga aylandi. uning tarixi zardushtiylarning muqaddas kitobi «avesto»da miloddan avvalgi ix — x asrlarda qayd etilgan.bu viloyat tarixi va uning toponimikasi haqida fikr yuritilganda o'quvchilarga, avvalo, «xorazm» so'zining etimologiyasi haqida batafsil ma'lumot berish zarur.o'qituvchi bir qator viloyatla...

This file contains 15 pages in PPTX format (6.3 MB). To download "xorazm viloyati tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: xorazm viloyati tarixi PPTX 15 pages Free download Telegram