xorazm madaniyatining tarixi

DOCX 7 pages 25.8 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.8 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mavzu: islom sivilizatsiyasida markaziy osiyoning tutgan o‘rni. reja: 1. markaziy osiyoning islomdan oldingi madaniyati va sivilizatsiyasi. 2. markaziy osiyoda islom sivilizatsiyasining rivoji. 3. xorazm ma’mun akademiyasining islom sivilizatsiyasi rivojidagi o‘rni. bunda xorazm madaniyatini alohida ta’kidlash lozim. shu mintaqa sug‘oriladigan dehqonchilik, shahar madaniyati shakllangan eng qadimgi manzilgohlardan bo‘lib, bu erda o‘zbekiston hududidagi qadimgi (eramizdan avvalgi vii-vi asrlarda) davlat asoslangan. xorazm (eramizdan avvalgi iv asrlarda) aleksandr maqedonskiy bosqiniga qadar ahmoniylar istilosidan ozod bo‘lgan davlat, xorazmiylar hindiston, xitoy, yaqin sharq va evropa sharqi bilan qizg‘in savdo aloqalarini olib borganlar va o‘zlarining hunarmandchilik buyumlari bilan dong taratganlar. tarixiy solnomalarda xorazmliklarni tadbirkorligi, ishtiyoqmandligi qayd etilib, ularni «ilm sohiblari» deb ataganlar. kanal, qal’a, ko‘pqavatli saroylar, qurish nafaqat amaliy malakani, balki murakkab hisob-kitob va o‘lchovlarni ham talab qilar edi. (samoviy yo‘l ko‘rsatkichlaridan foydalanishni bilmay dasht-sahrolardan o‘tib bo‘lmasdan. xorazmliklar er. i asridan viii asrigacha o‘zlari foydalangan maxsus taqvim tizimini yaratdilar. bu taqvim al-beruniyning «qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» asarida …

2 / 7

olib borilgan ilm qarorgohi bo‘lgan. binoni noyob qurilish tizimi, xonalarni maqsadga muvofiq joylanishiga ko‘ra uni «xorazm stounxenji» deb atash mumkin. xorazm madaniyatining o‘ziga xos rivojlanishi keyingi davrlarda ham davom etdi. 2000 yillar muqaddam markaziy osiy, shimoliy hindiston, pokiston va sharqiy eron va yagona davlat hududini tashkil etgan. qudratli kushonlar imperiyasi orol dengizi bo‘ylaridan hind okeanigacha yastanib, o‘sha davrning boshqa uch buyuk davlati- rim, parfiya va xanlar xitoyi bilan birga bir qatorda turdi. kushonlar imperiyasi davri sharq va jahon madaniyati rivojida yangi davrni tashkil etdi. kushon madaniyatida qadimgi sharq tipidagi mintaqaviy sivilizatsiya bilan ellinizm madaniyati an’analari, hindiston ma’naviy hayotining nozik qirralari bilan osiyo kengliklaridagi dashtliklar olib kelgan o‘ziga xos uslublar ijodiy uyg‘unlashib ketgan edi. kushonlar imperiyasi davrida (i-iii asrlar) markaziy osiyoda sug‘orma dehqonchilik, hunarmandlik, shaharsozlik, savdo-sotiq va iqtisodiy aloqalar ravnaq topdi. bunga kushonbaqtriya yozuvlari, brahma va kharoshhi hind alifbosidagi yozuvlar, kushon tangalari guvohlik beradi. buddizm dinning rasmiy darajasi budda ibodatxonalarining o‘sha …

3 / 7

ib turgan. amaliy san’at keng taraqqiy etgan. zeb- ziynat buyumlari mehnat va jang qurollari yasash, mato to‘qish rivojlangan. umuman, kushonlar davri madaniyati markaziy osiyoning eng cho‘qqisi hisoblanib, ma’lum xudud va zamon bilan chegaralanmaydi. bu madaniyat old osiyo, markaziy osiyo, antik va hind madaniyatlari yutuqlarini o‘zida jamlab, qo‘llab sharq xalqlarining o‘rta asrdagi madaniyati rivoji uchun asos bo‘ldi va jahon madaniyati tarixida o‘chmas iz qoldirdi. 2. markaziy osiyoda islom sivilizatsiyasining rivoji. o‘rta asrlarning mashhur musulmon olimi ibn xaldun “muqaddima” kitobida markaziy osiyo va hususan, movarounnahr haqida gapirib, ushbu hududning islomgacha ham yuksak madaniyatga egaligini, bu din kirib kelgach esa, u yanada rivojlanganini , ulkan ma`rifiy tamaddunga aylanganini, islom madaniyati yuqori cho‘qqiga chiqqanini tilga oladi. islom sivilizatsiyasi o‘rta asrlarda o‘zining etuk darajasiga etdi. g‘arb dunyosining ayrim vakillari bu paytni “zulmat” davri, deya hisoblab turgan bir vaqtda ajdodlarimiz nurli davrni boshidan o‘tkazganlar. vaholanki, amerikalik olim jorj sarton o‘zining “introduction to the history of science” …

4 / 7

gi ilmlarni o‘rganib, tarjima qilishni boshlaganlarki, ayni jarayon bugungi kungacha ham davom etib kelmoqda. bu tarixiy haqiqatni juda ko‘plab olimlar e’tirof etmoqdalar. buni o‘tgan asr davomida insoniyat hayoti rivojiga samarali hissa qo‘shgan 2000 talik kishilar ro‘yxatiga kiritilib, kembridj universiteti jamoasi nomzodi, germaniyada yashovchi, arabmusulmon olimi doktor muhammad mansur ham ta’kidlaydi. agar sivilizatsiya umumiy mohiyatiga ko‘ra, insonning moddiy va ma’naviy sohalardagi hayotiy ehtiyojlarini qondirar ekan, islom sivilizatsiyasi barcha davrlarda bunday ehtiyojlarni qondira olgan. chunki, u musulmon ummatining asrlar osha hayotni yanada yaxshilash, insonni baxtiyor qilish yo‘lidagi umumiy harakati natijasidir. ushbu ma’noda u barcha asrlarda barcha savollariga javob bera olgan va shak-shubhasiz dunyo tsivilizatsiyasi sifatida yashab kelgan. shu bilan birga u aslo nizo va urush madaniyati bo‘lmagan. ushbu jihatdan qaraganda, islom hazorasi zamonaviy evropa tsivilizatsiyasiga tibbiyot, farmatsevtika, kimyo, matematika, fizika, astronomiya singari bilimlari bilan tamal toshini qo‘ygan deyish mumkin. natijada g‘arb uyg‘onish davri tezlashdi va fanning turli yangi sohalari paydo bo‘ldi, ko‘plab …

5 / 7

r bo‘lib kelganini eslamaslikning iloji yo‘q. fan, ta’lim, madaniyat masalalari bo‘yicha islom tashkiloti – isesco bosh direktori abdulaziz at-tuvayjiriy ham 2017 yilning avgust oyida o‘zbekistonga tashrifi asnosida mamlakatimizning islom tsivilizatsiyasi rivojidagi roliga alohida urg‘u berib, islom dini arabistonda vujudga kelgan bo‘lsa ham, biroq uning rivoji boshqa diyorlarda, jumladan, movarounnahrda kechganini alohida ta’kidlab o‘tdi hamda yurtimizdan etishib chiqqan imom buxoriy, imom termiziy, mahmud zamaxshariy kabi allomalarning xizmatlariga to‘xtaldi. bu borada gapirganda, ayniqsa yurtimizda xalqaro yunesko tashkiloti tomonidan e’tirof etilib, madaniy meros ro‘yxatiga kiritilgan qo‘lyozma asarlar soni 100 mingdan ziyodni tashkil etishi, bebaho durdonalarning katta bir qismi o‘zbekiston respublikasi fanlar akademiyasi sharqshunoslik institutining qo‘lyozmalar fondida, shuningdek o‘zbekiston musulmonlari idorasi kutubxonasi, toshkent islom universiteti manbalar xazinasida saqlanishini alohida ta’kidlash kerak. yana bir muhim jihat shundaki, barcha musulmonlarning eng muqaddas kitobi – qur’oni karimning eng qadimiy qo‘lyozma nusxasi sanalgan usmoni mushafi toshkentda saqlanadi. hammamizga ma’lumki, dunyoda istanbul, iskandariya, london, parij, moskva singari eng sara …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xorazm madaniyatining tarixi"

mavzu: islom sivilizatsiyasida markaziy osiyoning tutgan o‘rni. reja: 1. markaziy osiyoning islomdan oldingi madaniyati va sivilizatsiyasi. 2. markaziy osiyoda islom sivilizatsiyasining rivoji. 3. xorazm ma’mun akademiyasining islom sivilizatsiyasi rivojidagi o‘rni. bunda xorazm madaniyatini alohida ta’kidlash lozim. shu mintaqa sug‘oriladigan dehqonchilik, shahar madaniyati shakllangan eng qadimgi manzilgohlardan bo‘lib, bu erda o‘zbekiston hududidagi qadimgi (eramizdan avvalgi vii-vi asrlarda) davlat asoslangan. xorazm (eramizdan avvalgi iv asrlarda) aleksandr maqedonskiy bosqiniga qadar ahmoniylar istilosidan ozod bo‘lgan davlat, xorazmiylar hindiston, xitoy, yaqin sharq va evropa sharqi bilan qizg‘in savdo aloqalarini olib borganlar va o‘zlarining hunarmandchilik buyumlari bilan dong t...

This file contains 7 pages in DOCX format (25.8 KB). To download "xorazm madaniyatining tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: xorazm madaniyatining tarixi DOCX 7 pages Free download Telegram