tarix ta’limida kuzatish va tadqiqot usullarining ahamiyati

DOCX 13 pages 29.9 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.9 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

tarix ta’limida kuzatish va tadqiqot usullarining ahamiyati. reja 1. tarix fani haqida 2. oʻzbekistonda tarix fani haqida 3. tarix ta’limida kuzatish va tadqiqot usullari tarix (arabcha: التاريخ, oʻtmish; davr, vaqt, era; sana) – oʻtmish voqealar haqida axborot ochish, yigʻish, tartiblashtirish va namoyish etish bilan shugʻullanuvchi darslik. tarix bilan shugʻullanuvchi olimlar tarixchilar, deb ataladi. tarix fani voqealar ketma-ketligini tahlil etadi, ularning sabab va samaralarini tizimlashtiradi. tarixchilar tarix tabiati va foydasi ustida bahs olib borishadi. bunda ushbu fanning oʻzi ham oʻrganiladi va zamonaviy muammolarni uning yordamida hal qilishga uriniladi. biror madaniyatga oid, biroq tashqi manbalarga asoslanmagan hikoyalar (masalan, alpomish haqida asotirlar) tarixiy mavzu emas, balki madaniy meros sanaladi. tarix – 1) tabiat va jamiyatdagi har qanday rivojlanish jarayoni. shu maʼnoda olamning yaratilish tarixi, yer tarixi, barcha fanlar tarixi va boshqa tushuniladi; 2) insoniyat va uning mahsuli boʻlgan tamaddunlar rivoji, jamiyat va davlatlar oʻtmishi taraqqiyoti jarayonini oʻrganuvchi fan. tarix fani – insoniyatning butun …

2 / 13

mkonini beradi. ijtimoiy va gumanitar fanlar tarix tadqiqotlari natijalariga tayanadi. fanlararo yondashuv jamiyat haqidagi yaxlit tasavvurni shakllantirib, oʻtmishni va hozirni anglash orqali jamiyat rivoji istiqbolini koʻra bilishdek muhim vazifani xal qiladi. tarix fanida, boshqa fanlarda boʻlganidek, muqarrar ixtisoslashuv amalga oshmoqda. hozirgi zamon tarix fani alohida boʻlimlar va sohalardan tashkil topgan bilimlar majmuidir. ixtisoslashish darajasiga koʻra, ularni bir necha guruhga ajratish mumkin. birinchi guruhni jamiyatning (jahon tarixi) butun va alohida tomonlarini oʻrganuvchi boʻlim va sohalar tashkil qiladi. insoniyat tarixining ayrim hodisalari alohida oʻrganiladi. jahon tarixi ibtidoiy jamiyat tarixi, oʻrta asrlar tarixi, yangi va eng yangi tarixga boʻlinadi. hududiy-geografik tamoyilga koʻra, tarixan bir-biri bilan bogʻliq yirik regionlar (yevropa va dunyoning boshqa qismlari, qadimgi sharq, oʻrta osiyoning baʼzi regionlari) va alohida mamlakatlar hamda xalqlarga ajratiladi. kompleks muammolarni tadqiq qilish bir guruh mamlakat va xalqlar tarixida roʻy bergan bosqichiy davrlarni va hodisalarni (uygʻonish davri, reformatsiya tarixi va boshqalar) oʻrganish zaruratidan kelib chiqadi. jahon tarixiga …

3 / 13

a kiradi. maxsus guruh – boshqa fanlar ehtiyojidan kelib chiqadi (mas., tabiiy fanlar tarixi, texnika tarixi, davlat va huquq tarixi). tarix fanining tarixini tarixshunoslik fani oʻrganadi. tarixsiz (o'tmishsiz) kelajak yo'q!. oʻzbekistonda tarix fani tarix fani asrlar davomida qoʻlyozma asarlarda ifodalangan maishiy hayot, voqea-hodisalar, tarixiy personajlar va shaxslar haqida hikoya qilishdek oddiy bayonchilikdan, muayyantarixiy kontekstda tarixiy hayot yoʻlining shakllanishi, bosqichlari va umumiy qonuniyatlarini aniqlash, umumlashtirish, tahlil qilish va nazariy xulosalar chiqarish kabi murakkab ilmiy yoʻlni bosib oʻtdi. oʻzbekistonning eng qadimgi tarixi haqida moddiy madaniyat yodgorliklari va arxeologik topilmalar maʼlumot beradi. mil. av. i mingyillikka oid yozma manbalar, zardushtiylarning muqaddas avesto kitobida, ahamoniylar davri kitobalarida (behistun, naqshi rustam va boshqalar) turon va movarounnahrning tabiati, xalqlari haqida maʼlumotlar keltirilgan. oʻzbekistonning qadimgi tarixi haqida gerodot, ksenofont, ktesiy, polibiy, diodor, strabon, kursiy ruf, shuningdek, xitoy, arman, arab mualliflari yaratgan yozma manbalarda maʼlumotlarni uchratish mumkin. asrlar davomida oʻzbekiston siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, maʼnaviy xayoti tarixi haqidagi maʼlumotlar …

4 / 13

– mintaqaviy uslubdagi narshaxiyning „tarixi buxoro“, nasafiyning „kitob alqand fi tarixi samarqand“ („samarqand tarixi haqida qanddek kitob“) kabi nodir qoʻlyozma manbalarda oʻrta osiyo mamlakatlarining geografik holati, yirik shaharlari va aholisi, ularning turmush tarzi va mashgʻulotlari, karvon yoʻllari, urushlar, gʻalayonlar, ijtimoiyiqtisodiy, siyosiy hayotiga doir turli maʼlumotlar bayon etilgan. oʻrta asrlar tarixshunosligida amir temur va temuriylar davri tarixi, ayniqsa, mufassal yoritilgan. usha davrda yaratilgan „temur tuzuklari“, nizomiddin shomiyning „zafarnoma“, sharafuddin ali yazdiyning „zafarnoma“; abdurazzoq samarqandiyning „matlaʼ us saʼdayn va majmaʼ ulbahrayn“ („ikki saodatli yulduzning chiqishi va ikki dengizning qoʻshilish oʻrni“); mirxondning „ravzat us-safo“ asarlarida amir temur va temuriylar saltanatining tashkil topishi, ichki va tashqi siyosati, mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayotiga oid muhim maʼlumotlar keltirilgan. oʻrta asrlarda davlat ishlari, boshqaruv tizimi haqida maʼlumot beruvchi forobiyning „fozil odamlar shahri“, yusuf xos hojibning „qutadgʻu bilig“, nizomulmulkning „siyosatnoma“, xondamirning „dastur al-vuzaro“, muhammad boqirxonning „muvazayi jahongiriy“ asarlari yaratildi. oʻrta osiyoda 3 ta mustaqil – buxoro, xiva va …

5 / 13

asrning ikkinchi yarmi – xx asr boshlarida ahmad donish, mirzo abdulazim somiy boʻstoniy, mirzo salimbeklarning buxoro tarixiga oid asarlarida keltiriladi. ushbu asarlarda oʻrta asr tarixnavisligi anʼanalariga koʻra, siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy, maʼnaviy hayot, tashqi aloqalarga oid maʼlumotlar garchi muayyan bir tartibda berilmagan boʻlsada, jamiyat hayotining turli yoʻnalishlari boʻyicha qimmatli maʼlumotlarni koʻramiz. bu qoʻlyozma tarixiy asarlar oʻz davrining ilgʻor fikrli kishilari tomonidan yozilgan boʻlsada, oʻsha davrdagi hukmdorlar raʼyidan oʻtolmasdan, ularning manfaatlariga moye qilib yozilganligini, oʻz davri va muhiti, zamonasi tartiblari, taraqqiyot darajasi tafakkurining xos koʻrinishlari taʼsirini namoyon qiladi. xix asrning 2-yarmidan boshlab rossiyaning oʻrta osiyoni bosib olishga qaratilgan siyosati tufayli rossiya hukumatining maxsus topshirigʻini bajarish uchun oʻlkaga kelgan rus harbiy mutaxassislari, diplomatlari, sayyohlari, savdogarlari oʻz memuarlari, sayohati xotiralari va hisobotlarida ushbu mamlakat va uning xalqlari tarixi, ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahvoli, moddiy boyliklariga oid maʼlumotlarni toʻplab, yozib qoldirdilar (mas., n. muravyevning „puteshestvie v turkmeniyu i xivu v 1819 i 1820 godax“, 1822 / …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarix ta’limida kuzatish va tadqiqot usullarining ahamiyati"

tarix ta’limida kuzatish va tadqiqot usullarining ahamiyati. reja 1. tarix fani haqida 2. oʻzbekistonda tarix fani haqida 3. tarix ta’limida kuzatish va tadqiqot usullari tarix (arabcha: التاريخ, oʻtmish; davr, vaqt, era; sana) – oʻtmish voqealar haqida axborot ochish, yigʻish, tartiblashtirish va namoyish etish bilan shugʻullanuvchi darslik. tarix bilan shugʻullanuvchi olimlar tarixchilar, deb ataladi. tarix fani voqealar ketma-ketligini tahlil etadi, ularning sabab va samaralarini tizimlashtiradi. tarixchilar tarix tabiati va foydasi ustida bahs olib borishadi. bunda ushbu fanning oʻzi ham oʻrganiladi va zamonaviy muammolarni uning yordamida hal qilishga uriniladi. biror madaniyatga oid, biroq tashqi manbalarga asoslanmagan hikoyalar (masalan, alpomish haqida asotirlar) tarixiy mavzu ema...

This file contains 13 pages in DOCX format (29.9 KB). To download "tarix ta’limida kuzatish va tadqiqot usullarining ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: tarix ta’limida kuzatish va tad… DOCX 13 pages Free download Telegram