yerqurg'on yodgorligi haqida

DOCX 19 pages 408.5 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 408.5 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi osiyo texnologiyalar universiteti ______________________________________ ______kurs _____ guruh talabasi _____________________________________ ning amaliyot hisoboti mavzu:_______________________________________ bajardi: _______________ qabul qildi: _______________ qarshi – 20___ yerqurgʻon yodgorligi yerqoʻrgʻonning hududi ichki va tashqi devorlari chegarasida eski shahar xarobalaridan iborat boʻlgan turli xil kattalikdagi balandliklar bilan oʻralgan. eng katta balandlik hukmdor qasri ekanligi maʼlum boʻldi. shuningdek, sitadel (qal'a ichidagi qo'rg'on), shahar ibodatxonasi, maqbara, zardushtiylik ibodatxonasi, hunarmandlar mahallalari qazib olindi. yerqoʻrgʻon atrofida, butunlay yoʻqolib ketgan, oʻzaro zich joylashgan shahar oldi imoratlar boʻlgan va ilk ming yillikning birinchi yarmida keng jihozlangan shahar oldihududi g'arbga tomon qashqadaryo daryosi sohillarigacha choʻzilgan. yerqoʻrgʻondagi shahar vi asrda eftalitlar davlatini ishgʻol qilish davomida turk xoqonligi va eron sosoniylarining birlashgan kuchlari tomonidan yoqib yuborilgan va vayron qilingan. yerqoʻrgʻon shahri qazilmalaridan olingan koʻplab buyumlar toʻplami. qarshi vohasi hamda poytaxt shahri tarixi va madaniyati bir necha bosqichda rivojlanganligini isbotlashga yetarli asos boʻla oladi shaharning tashkil topishi vohaning dastlabki …

2 / 19

lib, kulollar mahallasi madaniy qoldiqlari ostida koʻmilib ketdi. yerqoʻrgʻonda qadimiy devor, aniqrogʻi uning qoldiqlari eramizning boshlariga yaqin kulollar hududi madaniy qatlami ostida toʻliq koʻmilib qolgan edi. qadimiy yerqoʻrgʻon shahri tarixi haqida biz yana quyidagilarni aytishimiz mumkin: qashqadaryo daryosi vodiydan vohaga kirib kelishida bir qancha irmoqlarga boʻlinar va quruq deltani hosil qilar edi; deltadan oqib oʻtuvchi irmoq chap qirgʻogʻining quyi qismida miloddan avvalgi viii-vii asrlarda tarqoq holdagi dehqonlarning istiqomat joylari, yaʼni qishloqlari paydo boʻla boshladi. uning markaziy qismi himoya devori bilan oʻralgan. shu yoʻl bilan qashqadaryo vohasining eng dastlabki poytaxt markazlari vujudga kelgan. eramizdan oldingi 1 ming yillikning oʻrtalarida shahar tobora kengayib borgan. yangi himoya devorlarining baʼzi yerlari 8 metrgacha balandlikni saqlab qolgan boʻlib, asosi 3 metr qalinlikka ega boʻlgan. qalin va baland devorlar shaharni sak otliqlaridan himoya qilar, ammo devor buzuvchi qurollarga qarshilik qilolmas edi. u 40 gektar maydonga yaqin hududni oʻrab olgan edi. bu davrda qarshi vohasida ham so'g'd …

3 / 19

. v-iv asrlarda bir necha marotaba qayta qurilgan. zahoki moron qalʼasining oʻz arxitektura prototipi skiflarning babaishmulla qalʼasi boʻlib, u sharqiy orolboʻyida joylashgan chirikrabot madaniyatiga tegishli hududdan topilgan. zahoki moron qalʼasi hududi va uning gipertroflangan fortifikatsiyasi bu yerda soʻgʻdning yangi xonliklariga oid qurilishlar mavjud boʻlganini koʻrsatib turadi. ularning hukmronlik doirasi naxshabdan ham oʻtib ketib, butun soʻgʻd hududlarigacha yoyilgan. yerqoʻrgʻondagi shahar oʻzining ellinlashgan madaniyati bilan birga qarshi vohasining hunarmandchilik, savdo va madaniyat markazi rolini saqlab qolgan edi. yangi hokimlarning yerqoʻrgʻonga eʼtibor berayotganligi haqida shu narsa dalolat beradiki, shahar kattalashib borar edi, u ikkinchi himoya devori bilan oʻrab olinadi va bu devor 150 gektarga yaqin hududni tashqi xavfdan saqlab turar edi. yerqoʻrgʻon tashqi devori asosi 8 metr qalinlikda boʻlib, har 60 metrda yarim doirali minoralar qurilgan edi. devorning tepa qismida devor ichi koridori, oʻq-yoychilar xonalari mavjud boʻlgan. yerqoʻrgʻonning shimoliy-gʻarbiy tomonida qazish ishlari olib borilganda shu davrga tegishli zardushtiylik ibodatxonasi ham topildi. milodiy iii …

4 / 19

borar edi. iii-iv asr shahar tuzilmasi ikki qatlamli baland devor bilan chegaralangan boʻlib, jamoat binolari shakli bilan belgilangan. ular shahar ijtimoiy hayotining yoʻnaltiruvchisi boʻlib, maʼmuriy,diniy hamda mudofaa markazlari hisoblangan. yerqoʻrgʻonning kulollar va temirchilar mahallalarida bunyod etilgan inshootlarning oʻziyoq bu yerda shaharsozlik juda rivojlanganligidan dalolat beradi. shaharning vayron etilishi va inqirozi [tahrir | manbasini tahrirlash] v asrda shahar yongʻin ostida qolgan, soʻngra esa yana qayta tiklangan. vi asrda esa shahar butunlay vayron boʻldi. bu eftalitlarning turk hoqonlari va eron sosoniylarining birlashgan qoʻshinlari bosqini natijasida hukmronlikni qoʻldan chiqarishi natijasida sodir boʻldi. shundan soʻng esa vi asr oxiri vii asr boshlarida tashlandiq shahar xarobalari ustida kulollar mahallasi bunyod etiladi. shahar ibodatxonasi qayta tiklandi. biroq avvalgi iloh haykalchasi oʻrniga toʻgʻri burchakli olov mehrobi oʻrnatildi. bu ibodatxonaning soʻngi davri vii asrda keshda zarb etilgan tangalarda oʻz aksini topgan. yerqoʻrgʻondagi qazishmalarda muhim topilmalar bu davr toʻgʻrisida muhim ilmiy xulosalar chiqarishga toʻla asos boʻla oladi. olimlar bularga …

5 / 19

oni hisoblangan. zardushtiylar oʻliklarni yoqishmagan xam, koʻmishmagan xam. ular murdani balandliklar, qir-adirlarga tashlab ketishgan. tana chirib bitgach, suyaklarni yigʻib olib ossuriy idishlariga solgan holda koʻmishgan. ammo dastlab suyaklarga hatto tegishmagan boʻlsa kerak. keyinchalik suyaklarni koʻmishni boshlaganlarida ham faqat kalla va yirik suyaklarni terib olishgan, xolos. biroz vaqt oʻtgach zardushtiylar suyaklarni saqlash uchun maxsus bino – nauslar qurishgan. nauslarda yiliga ikki marta navroʻz va mehrjon bayramida ajdodlar ruhiga bagʻishlab diniy marosimlar amalga oshirilgan. bular yerqoʻrgʻonning oʻziga tegishlidir. bizga shahar aholisining qabrlari nomaʼlumdir. yerqoʻrgʻonning qadimiy madaniy qatlamida olib borilgan qazishmalar natijasida baʼzi joylaridan ajralib ketgan inson suyaklari topilgan. iskandar zulqarnayn tarixchilarining xabar berishicha, soʻgʻd bilan qoʻshni boʻlgan baqtriyada shahar devorlarining ichlari inson suyaklari bilan toʻla boʻlgan va faqat iskandar davriga kelib bu odatga barham berilgan. yerqoʻrgʻonning monumentlari [tahrir | manbasini tahrirlash] yerqoʻrgʻondagi shahar ibodatxonasi xarobalaridagi qazishmalar ostida yana ikkita inshootlarning qoldiqlari shaharga stratigrafik shurfni qoʻllaganda aniqlandi. yuqori qatlam ellin davriga tegishli boʻlib, …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yerqurg'on yodgorligi haqida"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi osiyo texnologiyalar universiteti ______________________________________ ______kurs _____ guruh talabasi _____________________________________ ning amaliyot hisoboti mavzu:_______________________________________ bajardi: _______________ qabul qildi: _______________ qarshi – 20___ yerqurgʻon yodgorligi yerqoʻrgʻonning hududi ichki va tashqi devorlari chegarasida eski shahar xarobalaridan iborat boʻlgan turli xil kattalikdagi balandliklar bilan oʻralgan. eng katta balandlik hukmdor qasri ekanligi maʼlum boʻldi. shuningdek, sitadel (qal'a ichidagi qo'rg'on), shahar ibodatxonasi, maqbara, zardushtiylik ibodatxonasi, hunarmandlar mahallalari qazib olindi. yerqoʻrgʻon atrofida, butunlay yoʻqolib ketgan, oʻzaro zich joylashgan ...

This file contains 19 pages in DOCX format (408.5 KB). To download "yerqurg'on yodgorligi haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: yerqurg'on yodgorligi haqida DOCX 19 pages Free download Telegram