yalpi ichki mahsulot hajmini hisoblash shartlari va usullari

DOCX 24 pages 208.1 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 208.1 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

mavzu: milliy hisoblar tizimida yalpi ichki mahsulot ko’rsatkichini hisoblash shartlari va usullari reja: 1. yalpi ichki mahsulot hajmini hisoblash usullari. 2. nominal va real yalpi ichki mahsulot. 3. ayrim tarmoqlar mahsulotlari hajmini hisoblashning o‘ziga xos xususiyatlari. 1. yalpi ichki mahsulot hajmini hisoblash usullari. yalpi ichki mahsulot – mamlakat iqtisodiy birliklari-rezidentlarining ma’lum davr ichida masalan, bir yildagi ish faoliyatining oxirgi natijasini ifodalovchi, istemol uchun ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlarning bozor bahosida hisoblangan qiymatlari yig‘indisidir. unga mamlakatning iqtisodiy faolligi va farovonligi darajasini ifodalovchi umumiy indikator sifatida qaraladi: u iqtisodiyotning tarkibi va rivojlanish darajasini, xukumatning iqtisodiy siyosatidagi yutuq yoki kamchiliklarni mamlakat va ayrim regionlarning iqtisodiyoti holati va rivojlanish darajasini boshqa mamlakat va regionlar bilan solishtirish imkoniyatini beradi. iqtisodiy tahlilda yaim barcha aholi, iqtisodiy faol va band aholi soni bilan, ishlab chiqarishda iste’mol qilingan resurslar, asosiy fondlar, investitsiyalar hajmi, ish haqqi fondi, har xil yo‘nalishlardagi davlat harajatlari bilan boshqa harajatlar bilan solishtiriladi. bu holat …

2 / 24

. ishlab chiqarish jarayonida yaim, rezidentlar tomonidan tovarlar va xizmatlarni ishlab chiqarish jarayonida yaratilgan qo‘shilgan qiymatni harakterlaydi. daromadlarni hosil bo‘lish jarayonida yaim, ishlab chiqaruvchilarning ishlab chiqarish jarayonida olgan va ishlab chiqarish qatnashchilari orasida taqsimlanadigan birlamchi daromadlarni ifodalaydi. daromadlardan foydalanish jarayonida yaim, milliy iqtisodiyot sektorlari tomonidan oxirgi iste’mol va jamg‘arish summalarini va tovar va xizmatlarning sof eksportini ifodalaydi. shularga asoslanib, yaim hajmini uch xil usulida aniqlanadi: ishlab chiqarish usuli, oxirgi foydalanish usuli va taqsimlash usuli. yaimni ishlab chiqarish usulida hisoblash. bu usulning mohiyati shundaki, unda yaimga barcha ishlab chiqarish birliklari – rezidentlar (firmalar, kompaniyalar, aktsioner jamiyatlari va boshqa korxonalar va xo‘jalik sub’ektlari)ning yalpi qo‘shilgan qiymat xajmlari yig‘indisi va mahsulotga va importga bo‘lgan sof soliqlar yig‘indisi (mahsulotga soliqlardan subsidiyalar ayriladi) sifatida qaraladi. yalpi qo‘shilgan qiymat hajmini aniqlash uchun yalpi ishlab chiqarish hajmidan (yalpi mahsulot ko‘rsatkichi kabi) oraliq iste’mol hajmi ayriladi. bunda oraliq iste’mol sifatida joriy ekspluatatsion harajatlar (materiallar, xom-ashyo, yoqilg‘i, energiya, yarim …

3 / 24

chiqarishning davr oxiridagi hajmidan davr boshidagi hajmini ayirgandan qolgan qismi va ko‘rsatilgan sanoat harakteridagi xizmatlar qiymatlari kiritiladi. boshqa ishlab chiqaruvchi tarmoqlarda xam shunga o‘xshash. ikkinchi savdo bilan shug‘ullanuvchi tarmoqlar yalpi ishlab chiqarish savdo ustamasi hajmi bilan o‘lchanadi. savdo ustamasi sotilgan mahsulotlarning sotib olish va sotish baholari orasidagi farqdan tashkil topadi (qo‘shilgan qiymat uchun to‘langan soliqlardan tashqari). uchinchi guruh bozor xizmatini ko‘rsatuvchi tarmoqlar (banklar, sug‘urta kompaniyalari va h.k.)ning yalpi ishlab chiqarish xizmatlarni sotishdan tushgan tushumlar yig‘indisbga teng. to‘rtinchi guruh nobozor xizmatlarini ko‘rsatuvchi tarmoqlar yalpi ishlab chiqarish (boshqarish, mudofaa, grantli ta’lim va h.k.) – bu tarmoqlarni asrash bilan bog‘liq bo‘lgan joriy harajatlarning yig‘indisiga teng. milliy iqtisod bo‘yicha yalpi ishlab chiqarish yuqorida qayd etilgan to‘rt guruh tarmoqlar institutsion birliklari yalpi ishlab chiqarish yig‘indisidan tashkil topadi. bunday hisoblangan yalpi ishlab chiqarish ishlab chiqarish jarayonida ishlatilgan tovar va xizmatlar qiymatlarini ham o‘z ichiga oladi va ular qiymatlarining yig‘indisi oraliq iste’mol deb ataladi. oraliq iste’mol – …

4 / 24

t, reklama harajatlari, ijara uchun to‘lovlar va h.k.) oraliq iste’mol xam bozor bahosida hisoblanadi. tovar va xizmatlarni yalpi ishlab chiqarish bilan oraliq iste’mol orasidagi farq yalpi qo‘shilgan qiymat deb ataladi. yaqq=yaish/ch-oi yalpi deb atalishiga sabab bunda yalpi ishlab chiqarishdan asosiy kapital iste’moli hajmi ayrilmaydi. asosiy kapital iste’mol mhtda uning ishlab chiqarish jarayonida fizik va ma’naviy jihatdan eskirishi – amortizatsiya summasiga teng bo‘ladi. agar yalpi qo‘shilgan qiymat hajmidan asosiy kapital iste’moli hajmi ayrilsa, sof qo‘shilgan qiymat ko‘rsatkichi hosil bo‘ladi. sqq=yaqq-aki yalpi ishlab chiqarish hajmi asosiy baholarda hisoblangani uchun, yaqq va sqq ko‘rsatkichlari xam mahsulotga soliqlarni qo‘shib, subsidiyalarni ayiruvchi asosiy baholarda hisoblanadi. milliy iqtisod xamma sektorlarning yalpi qo‘shilgan qiymati, xamma tarmoqlar yalpi qo‘shilgan qiymati yig‘indisiga teng. iqtisodiyot sektorlari va tarmoqlari yaimni bozor bahosida hisoblash uchun yalpi qo‘shilgan qiymat summasidan, teskari usulda hisoblanuvchi moliyaviy vositachilik xizmatlari qiymati ayirilib, mahsulotlarga bo‘lgan sof soliqar hajmi qo‘shiladi. yaim=yaqq+mahsulotga sof soliqar; bunda yaqq - moliyaviy vositachilik xizmatlari …

5 / 24

t+yaqqx-mvx=(947,4+1088,8)-5,2=2031,0 · yalpi ishlab chiqarish (yaich) yaich jami=yaicht+yaichx=2072,1+1763,1=3835,5 · oraliq iste’mol: oi jami=oit+oix+mvx=1125,0+674,3+5,2=1804,5 - mahsulot va importga sof soliqlar: mss=mssoliqlar-mssubsidiya=265,1-95,9=169,2 - yaqq bozor bahosida: yaqqbozor bahosida=yaqqasosiy bahoda+sof soliqlar = 2031,0 + 169,2 = 2200,2 yoki yaimbozor bahosida=yalpii/ch-oi+sofsoliqlar=3835,5- 1804,5+169,2=2200,2 mlrd.so‘m yaimni taqsimlash usulida hisoblash. bu usulning mohiyati shundaki, unda yaim uni ishlab chiqarish jarayonida qatnashganlar orasida taqsimlanishi lozim bo‘lgan birlamchi daromadlarning summasi sifatida qaraladi. bu daromadlar joriy davrda ishlab chiqarish jarayonida yaratilgan qo‘shilgan qiymatning quyidagi komponentlari hisoblanadi: · yollanma xodimlarning ish haqqi (rezident va norezidentlar) – joriy davr davomida yonlanma xodimlarga bajargan ishlari uchun pul va natural formada to‘langan to‘lovlar hisoblanadi; · ishlab chiqarish va importga sof soliqlar, davlatning daromadlari hisoblanadi. bunda faqat mahsulotga bo‘lgan soliq va subsidiyalar emas, balki ishlab chiqarishga bo‘lgan soliqar ham hisobga olinadi; · yalpi foyda va yalpi aralash daromadlar, rezidentlar tomonidan ishlab chiqarishda qatnashganlari uchun olgan boshqa xo‘jalik sub’ektlari bilan hisob-kitob qilmasdan oldingi (aktsiyalar bo‘yicha devidentlar, …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yalpi ichki mahsulot hajmini hisoblash shartlari va usullari"

mavzu: milliy hisoblar tizimida yalpi ichki mahsulot ko’rsatkichini hisoblash shartlari va usullari reja: 1. yalpi ichki mahsulot hajmini hisoblash usullari. 2. nominal va real yalpi ichki mahsulot. 3. ayrim tarmoqlar mahsulotlari hajmini hisoblashning o‘ziga xos xususiyatlari. 1. yalpi ichki mahsulot hajmini hisoblash usullari. yalpi ichki mahsulot – mamlakat iqtisodiy birliklari-rezidentlarining ma’lum davr ichida masalan, bir yildagi ish faoliyatining oxirgi natijasini ifodalovchi, istemol uchun ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlarning bozor bahosida hisoblangan qiymatlari yig‘indisidir. unga mamlakatning iqtisodiy faolligi va farovonligi darajasini ifodalovchi umumiy indikator sifatida qaraladi: u iqtisodiyotning tarkibi va rivojlanish darajasini, xukumatning iqtisodiy siyosatidagi yu...

This file contains 24 pages in DOCX format (208.1 KB). To download "yalpi ichki mahsulot hajmini hisoblash shartlari va usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: yalpi ichki mahsulot hajmini hi… DOCX 24 pages Free download Telegram