adaptatsiyaning fiziologik asoslari

DOC 13 pages 173.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 173.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

adaptatsiyaning fiziologik asoslari reja: 1. sport tibbiyotining paydo bo‘lishi va rivojlanishining qisqacha tarixi 2. o‘zbekistonda sport tibbiyotining rivojlanishi. 3. “tibbiyot” va “sport tibbiyoti” tushunchalari 4. sport tibbiyotning ahamiyati, vazifalari va tashkil etilishi. sport tibbiyotining paydo bo‘lish va rivojlanish tarixi. sog‘liqni saqlash, turli kasalliklarni davolash, ularni oldini olish va uzoq umr ko‘rish maqsadida jismoniy tarbiya juda qadim zamondan boshlab qo‘llanilib kelingan. jismoniy tarbiya va tibbiyotning bir biriga bog‘liqligi haqida qadimgi tarixiy adabiyotlarda qayd etilgan. hatto gippokrat, gerodikus, galen, abu ali ibn sino, parasels va boshqa buyuk tibbiyot allomalari jismoniy mashqlarni, parhez, massaj, hammomlarni turli kasalliklarni oldini olishda keng qo‘llaganlar. qadimgi yegipet, hindiston, yunoniston, rum, hitoyda bu vositalardan qo‘l jangchilarini, gladiatorlarni, harbiylarni tayyorlashda foyda-lailgan. ularning tibbiy nazorati o‘sha davrning eng yaxshi shifokorlari tomonidan olib borilgan. yunonistondagi qadimgi olimpiya o‘yinlari davridan boshlab atletlar tayyorgarligi ustidan jiddiy tibbiy kuzatuvlar o‘tkazilgan. ko‘hna yunonistonning mashhur vrachi gippokrat – “zarar keltirma” degan. gippokratning vrachlarga aytgan bu vasiyati …

2 / 13

uyqu tartibi” yoki “mo‘tadil ravishda va o‘z vaqtida badantarbiya bilan shug‘ullanuvchi odam buzilgan xildlar tufayli yuzaga kelgan kasalliklarni va mijoz hamda ilgari o‘tgan kasalliklar tufayli keluvchi kasalliklar davolovchisiga muhtoj bo‘lmaydi”. jismoniy mashg‘ulotlar bilan shug‘ullanuvchining shaxsiy hususiyatlarga qarab olimning yuritgan fikri: “har bir odam uchun o‘ziga xos harakatlar tanlashi kerak”, “kuchsiz kishilarni badantarbiyalari yengil, kuchlilarniki esa zo‘rroq bo‘lishi kerak”, “agar organizm mo‘tadil bo‘lsa, ular uchun mo‘tadil badantarbiya muvofiq keladi”, “tez va shiddatli harakatlar yengillari bilan birga qilinadigan harakatlarni qilib almashtirib turish va bir harakat ustida to‘xtab qolmaslik kerak”. “badantarbiya davomiga kelsak quyidagi uch narsaga e’tibor beriladi: 1- teri rangi, agar u yaxshilana borsa, harakatlarni hali davom ettirish mumkin; 2 - harakatlarni yengilligiga, agar ular hali yengil bo‘lsa, ularni tamomlash muhlati hali kelmagan bo‘ladi: 3- organlarni holati, agar ter ko‘pligi davom qilsa, harakatni davom ettirish mumkin. agar bu holatlar yo‘qolib, chiqqan ter tomchi-tomchi bo‘lib oqa boshlasa to‘xtatish kerak.” charchash holatini oldini olishda …

3 / 13

n umumiy harbiy ta’lim yordamida maktab yoshidagi yoshlarning mukammal jismoniy rivojlanishi uchun 8-16 yoshgacha maktab va 16-18 yoshdan o‘smirlar uchun esa harbiy tayyorgarlik o‘rgatish zarur deyiladi. bu vazifa 2 ta shifokor va 1 ta jismoniy tarbiya instruktori bo‘lgan umumiy harbiy ta’lim organlariga yuklanadi. jismoniy tayyorgarlik o‘tayotgan shaxslar ustidan nazorat respublika xalq sog‘liqni saqlash qo‘mitasida tashkil etilgan, jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash esa, sog‘liqni saqlash bo‘limiga yuklanadi. bu bo‘limning shtati shifokor, pedagog va jismoniy tarbiya instruktoridan iborat edi. 1922 yilda jismoniy tarbiya va ta’lim dasturlari va rejalarini tasdiqlandi, jismoniy tarbiya instruktorlari uchun qisqa va uzoq muddatli kurslar tashkil etildi, jismoniy tarbiya targ‘ibotiga jismoniy tarbiya saroylari, stadion, maydonchalar, antropometrik kabinetlar ochildi. 1923 yilda bolalar sog‘liqni saqlash bo‘lim rejasiga bolalar muassasalariga jismoniy tarbiyani kiritish, maktab-larda bolalar muassalarida narkompress tashkilotlarida tib-biyot sanitariya nazorati masalalarini ishlab chiqish ko‘zda tutildi. respublikada birinchi marotaba shifokorlar lyubimova va ukransovalar boshchiligida maktablarda bolalar jismoniy tarbiya uchun dasturlar ishlab chiqildi, o‘quv …

4 / 13

h omili sifatida o‘tkazilishi zarurligi ko‘rsatiladi. shifokorlarga jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanuvchilar salomatligini va jismoniy rivojlanishini aniqlash, ularning tayyorgarligi va psixik xususiyatlariga binoan guruhlarga taqsimlash kabi vazifalar yuklanadi. jismoniy rivojlanishda nuqsonlari bo‘lgan shaxslarga maxsus korreksiyalovchi mashqlar buyuriladi, undan tashqari tibbiyot xodimlari mashg‘ulot jarayo-nini va mashg‘ulot o‘tkaziladigan joylarni doimiy nazorat qilishlari, shuningdek jismoniy tarbiyaning mehnat jarayonla-riga va bolalar salomatligi ta’siriga baho berishlari kerak bo‘ladi. shu maqsadda respublika xalq salomatligi qo‘mitasi turkiston markaziy ijroiya qo‘mitasiga maktab va bolalar muassalarida tibbiy sanitariya nazorat tarmoqlarini kengayti-rish proektini topshirdi. 1923 yilda toshkentda antropometriya kabinetiga ega bo‘lgan maktab profilaktik ambulatoriya ochiladi. shu yilda turkiston respublikalarii xalq qo‘mitasi soveti o‘rta osiyo davlat unversitetining tibbiyot qulliyotida jismoniy rivojlanish va jismoniy tarbiyani o‘rganish kursini kiritishga qaror qabul qiladi. barcha 7 yillik ta’lim maktablarining o‘quv ish dastur-larida bolalarni jismoniy tarbiyalash uchun o‘quv soatining 6/1 qismi, yuqori darajali maktablarda 5/1 qismi ajratiladi. maktab sanitariya shifokorlari maktab kengashi tarkibiga kiritiladi. ular jismoniy yuklanishlarni …

5 / 13

lan shug‘ulla-nayotganlarning tibbiy nazoratiga yetarli e’tibor berisha olmadi. sog‘liqni saqlash xalq qo‘mitasining maktab o‘quvchilarning tibbiy xizmat bilan ta’minlash to‘g‘risida 1923 yilda qabul qilgan dasturini hayotga to‘liq tadbiq qilib bo‘lmasdi. jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanayotgan bolalarni tibbiy xizmat bilan ta’minlash yanada uyushtirilgan hamda rejalash-tirilgan holda olib boriladi. tibbiy mashg‘ulotlar asosida shaxsiy tibbiy kartochkalar to‘ldiriladi, bunda antropometrik ko‘rsatkichlar (bo‘y uzunligi, ko‘krak aylanasi tinch holatida, nafas olganda va nafas chiqargandagi ko‘rsatkichi) ovqatlanishi, gavda tuzilishi, tayanch-harakat apparatining holati va hokazolar, shuningdek jismoniy tayyorgarliklari uchun ruxsat haqida xulosalar aks ettirildi. 1925 yilda toshkentda jismoniy tarbiyaning kasaba uyushmasi bayramini o‘tkazish uchun tayyorgarlik tibbiy nazorat ishlarining taraqqiyoti uchun omil bo‘ldi. ommaviy jismoniy tarbiya qatnashchilari majburiy ravishda dastlabki tibbiy tekshirundan o‘tib shifokor xulosasi asosida musobaqalarda qatnashish uchun ruxsat olishlari zarur edi. qatnashchilarni tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish maktab-profilaktika ambulatoriya bazasida shifokor ukrainsova boshchiligida olib borildi. musobaqada qatnashadigan har bir qatnashchiga to‘ldi-rilgan tibbiy kartalarda antropometrik o‘lchov ko‘rsatkichlari va sog‘ligining umumiy holati aks …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adaptatsiyaning fiziologik asoslari"

adaptatsiyaning fiziologik asoslari reja: 1. sport tibbiyotining paydo bo‘lishi va rivojlanishining qisqacha tarixi 2. o‘zbekistonda sport tibbiyotining rivojlanishi. 3. “tibbiyot” va “sport tibbiyoti” tushunchalari 4. sport tibbiyotning ahamiyati, vazifalari va tashkil etilishi. sport tibbiyotining paydo bo‘lish va rivojlanish tarixi. sog‘liqni saqlash, turli kasalliklarni davolash, ularni oldini olish va uzoq umr ko‘rish maqsadida jismoniy tarbiya juda qadim zamondan boshlab qo‘llanilib kelingan. jismoniy tarbiya va tibbiyotning bir biriga bog‘liqligi haqida qadimgi tarixiy adabiyotlarda qayd etilgan. hatto gippokrat, gerodikus, galen, abu ali ibn sino, parasels va boshqa buyuk tibbiyot allomalari jismoniy mashqlarni, parhez, massaj, hammomlarni turli kasalliklarni oldini olishda keng qo...

This file contains 13 pages in DOC format (173.5 KB). To download "adaptatsiyaning fiziologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: adaptatsiyaning fiziologik asos… DOC 13 pages Free download Telegram