malumotlar bazasini boshqarish tizimlari va ular bilan ishlash gexnalogiyasi

PDF 19 pages 833.6 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 833.6 KB

File type PDF

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

ma’lumotlar bazasi. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari va ular bilan ishlash texnologiyalari toshkent-2016 ma’ruza 9 muallif: o‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti informatika va axborot texnologiyalari kafedrasi katta o’qituvchisi ibragimova s.b taqrizchilar: o„zbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti informatika va axborot texnologiyalari kafedrasi dosenti tolametov a.a ushbu ma‟ruza matni birinchi bosqich talabalari uchun informatika va axborot texnologiyalari fani uchun mo‟ljallangan. ushbu ma‟ruza matni o„zbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti ilmiy-uslubiy kengashida muhokama qilingan va nashr etishga tavsiya qilingan. «29»sentabr 2016, № 3 o’zdjti , 2016 yil. ma’lumotlar bazasi. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari va ular bilan ishlash texnologiyalari reja: 1. ma‟lumotlar bazasi tushunchasi. 2. mbbt ni tarkibi. 3. ma‟lumotlar bazasi va mbbt ni fizik tashkil etish 4. relyasion ma‟lumotlar modeli 1. ma’lumotlar bazasi tushunchasi. baza bu – ishlov berilmagan elementlar bo`lib, ularning ichiga matn, son, tasvir, audio va videolar kirishi mumkin. masalan, matn klaviaturada kiritiladi, ovoz kompyuter mikrofoni orqali, fototasvirlar raqamli kamera, video va uning …

2 / 19

, o`qituvchilar va talabalar haqidagi ma‟lumotlarni o`z ichiga oluvchi baza tushuniladi. talaba darsga kelganda, bazani boshqaruvchi maxsus xodim kompyuterga bir nechta elementlar kiritib, uni darsga kirishiga ruxsat beradi. maxsus xodim undan tashqari talabaning fototasvirini kompyuterga kiritish uchun raqamli kameradan ham foydalanadi. bu talaba haqidagi rasm va boshqa ma‟lumotlar kompyuterning asosiy xotira qurimasi qattiq disk (hhd)da saqlanadi. keyin esa kompyuter yangi ishlov berilgan talaba haqidagi ma‟lumotni chop etish uchun printerga yuboradi (6.1-rasm). talabaning id raqami shaxsini tasdiqlovchi hujjati yakunlangandan keyin ma‟lumotlar bazasini boshqarish dasturiy ta‟minoti yordamida diskning magnit yo`lagida kodirovka qilinadi. ushbu dastur ma‟lumotlar bazasini boshqarish tizimi (mbbt) deyiladi. ushbu dasturda ma‟lumotlarni qo`shish, modifikatsiya qilish, bazadan ularni o`chirish, ma‟luotlar bazasi bo`yicha shakl (forma) va hisobot (otchet) tayyorlash mumkin bo`ladi. bu dasturning yangi versiyalari va ularning afzallik jihatlarini quyida keltirib o`tilgan. 1-rasm. yangi talabaning ma‟lumotlariga maxsus dastur yordamida ishlov berib, unga darchga kirishi uchun ruxsatnoma berish. atlarni asosida ma‟lumotlar bazasi yotadi. ma’lumotlar …

3 / 19

axborotlar majmui bo`lgan internet tarmog‟idan foydalanadi. biz foydalanadigan axborot hajmi kattalashib borgan sari uni boshqarish murakkablashib boraveradi. savol kelib chiqishi tabiiyki, qanday qilib internet tarmog‟idagi qidiruv saytlari biz qidirgan axborotni sekundlar ichida minglab muqobillari bilan birga topib 1 computing handbookthird edition information systems and information technology heikki topi 2 discovering computers:tools,apps,devices,and the impact of technology, cengage learning 20 channel center street boston, ma 02210 usa (11 bob 539 bet) beradi? qanday qilib normativ-huquqiy hujjatlar to`plamidan iborat elektron axborot tizimlari bizning so`rovga mos hujjatlarni bir lahzada topib beradi? javob oddiy, bularning hammasi berilganlar bazasini boshqarish tizimlari (keyingi o`rinlarda bbbt) orqali amalga oshiriladi. bbbt uchun ko`p dasturiy ta‟minotlar ishlab chiqilgan, misol uchun sql server, oracle, mysql, ms access va h.k. 1.2 ma’lumotlar bazasining modellari turlari. mb bitta yoki bir necha modellarga asoslangan bulishi mumkin. xar kanday modelga uzining xossalari (parametrlari) bilan tavsiflanuvchi ob‟ekt sifatida karash mumkin. shunday ob‟ekt ustida biror amal (ish) …

4 / 19

angan buladi. tugun- bu ierarxiyaning berilgan satxida joylashgan elementning axborot modelidir. mbning semantik tarmoq modeli ierarxik modelga uxshashdir. u xam tugun, satx, bog‟lanish kabi asosiy parametrlarga ega. lekin semantik tarmoq modelida turli satxdagi elementlar orqali «erkin», ya‟ni «xar biri xamma bilan» ma‟noli bog‟lanish qabul qilingan. ko`pchilik mblar jadval tuzilmasiga ega. unda ma‟lumotlar adresi satr va ustunlar kesishmasi bilan aniklanadi. mbda ustunlar-maydonlar, satrlar esa yozuvlar deb ataladi. maydonlar mbning tuzilmasini, yozuvlar esa, unda joylashgan ma‟lumotlarni tashkil etadi. maydonlar - mb tuzilmasining asosiy elementlaridir. ular ma‟lum xususiyatlarga ega buladilar. har qanday maydonning asosiy xususiyati uning uzunligidir. maydon uzunligi undagi belgilar soni bilan ifodalanadi. maydonning yana bir xususiyati, uning nomidir. maydonda uning nomidan tashkari yana imzoxususiyati xam mavjud. imzo-ustunning sarlavxasida aks ettiriladigan axborotdir. uni maydon nomi bilan aralashtirib yubormaslik lozim. agar imzo berilmagan bo`lsa sarlavxada maydon nomi yozib kuyiladi. turli tipdagi maydonlar turli maqsadlarda ishlatiladi va turli xossalarga ega bo`ladi. maydonlarning xususiyati bilan …

5 / 19

rlashda foydalanish qulaydir. 7.mantiqiy amal natijasini saklovchi maydon. bu maydon «rost» (true) yoki «yolg‟on» (false) qiymatni saqlaydi. maydon o`lchami 1bayt. 8. ole-nomi bilan yurituvchi maydon. bu maydon excel jadvalini, word xujjatini, rasm, ovoz va boshka shu kabi ma‟lumotlarni ikkilik sanoq sistemasida saqlaydi. maydon o`lchami 1gbaytgacha. 9.giperssilka maydoni. bu maydon belgi va sonlardan iborat bo`lib, biror fayl yoki saytga yul kursatadi. 10. qiymatlar ruyxatidan iborat bulgan maydon. bu maydon bir qancha qiymatlardan iborat bo`lgan ruyxatdan tanlangan aniq bir qiymatni saqlaydi. jadvallar orasidagi munosabatlar ishonchli ishlashi va bir jadvaldagi yozuv orkali ikkinchi jadvaldagi yozuvni topish uchun jadvalda aloxida maydon-unikal maydon bulishini ta‟minlash kerak. unikal maydon-bu qiymatlari takrorlanmaydigan maydondir. misol sifatida talabalar xakidagi ma‟lumotlarni saklovchi ma‟lumotlar omborining bir qismini keltiramiz. maydon nomi maydon xususiyati maydon xajmi talabaning bazadagi o`rni hisoblagich maydoni 4 bayt talaba f.i.sh. oddiy matnli maydon 255 belgi talabaning tug‟ilgan joyi xaqida oddiy matnli maydon 255 belgi talabaning tug‟ilgan kuni sana …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "malumotlar bazasini boshqarish tizimlari va ular bilan ishlash gexnalogiyasi"

ma’lumotlar bazasi. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari va ular bilan ishlash texnologiyalari toshkent-2016 ma’ruza 9 muallif: o‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti informatika va axborot texnologiyalari kafedrasi katta o’qituvchisi ibragimova s.b taqrizchilar: o„zbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti informatika va axborot texnologiyalari kafedrasi dosenti tolametov a.a ushbu ma‟ruza matni birinchi bosqich talabalari uchun informatika va axborot texnologiyalari fani uchun mo‟ljallangan. ushbu ma‟ruza matni o„zbekiston davlat jismoniy tarbiya instituti ilmiy-uslubiy kengashida muhokama qilingan va nashr etishga tavsiya qilingan. «29»sentabr 2016, № 3 o’zdjti , 2016 yil. ma’lumotlar bazasi. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari va ular bilan ishlash texnologiyalari re...

This file contains 19 pages in PDF format (833.6 KB). To download "malumotlar bazasini boshqarish tizimlari va ular bilan ishlash gexnalogiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: malumotlar bazasini boshqarish … PDF 19 pages Free download Telegram