inson antropologiyasiga doir afsona va diniy tasavvurlar

PPTX 43 pages 304.6 KB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 304.6 KB

File type PPTX

Pages 43

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent, t.f.f.d (phd) narziyev nabijon normurodovich fan: tarixiy antropologiya “tarix” kafedrasi mavzu: inson antropologiyasiga doir afsona va diniy tasavvurlar mavzuning rejasi: insonning paydo boʻlishiga doir qarashlar va nazariyalar. afsonaviy qarashlar. diniy tasavvurlarda insonning kelib chiqishi masalasi. 1. insonning paydo boʻlishiga doir qarashlar va nazariyalar. odamning kelib chikish va rivojlanishi jarayoni tarix fanida antropogenez (yunoncha “antropos”-odam, “genezis”- rivojlanish deb yuritiladi. odamning kelib chiqishi, kishilik jamiyatining paydo bulishi, uning rivojlanishi va taraqqiyoti toʻg`risida fanda turli xil yondoshuvlar, qarashlar mavdjuddir. koʻrinishidan ma’rifatli boʻlib koʻringan davrimizda ham koʻpchilikning gʻoyalari ilmiy fikrlardan keskin farq qiladi. qadimdan inson oʻzining kelib chiqishiga qiziqishi, uni bilishga intilishi odamlarda juda ham erta shakllangan. lekin dastlabki kishilarning ilmiy bilimi juda oz boʻlganligi tufayli bu masalaga uzoq vaqt javob topmaganlar. xviii va xix asrlarda ilmiy bilimlarning rivojlanishi natijasida etnografiya, arxeologiya, antropologiya soxasida qoʻlga kiritgan ilmiy yutuqlar va ilgʻor qarashlar, odamning kelib chiqishi xaqidagi diniy …

2 / 43

nsonning paydo boʻlishi masalasiga jiddiy e’tibor berila boshlangan. jumladan, karl linney, j. b. lamark, tomas geksli va boshqalar oʻz asarlarida insonning biologik jihatidan maymunlarga yaqinligi, kelib chiqishi va uning davriyligi, tabiatda tutgan oʻrni haqida ilgʻor fikrlar bilan maydonga chiqqanlar. qadimgi xalqlarning ogʻzaki ijodi va yozuv madaniyati paydo boʻlibdiki insonlar oʻz ajdodlari haqida koʻpdan-koʻp afsona va rivoyatlar toʻqiganlar. bu oʻz navbatida ilmiy bilimlarni rivojlanishiga turtki boʻlib, natijasida odamlarda oʻz oʻtmishiga qiziqishning tobora kuchayishiga olib kelgan. natijada odamning paydo boʻlishi haqida xilma-xil nazariyalar shakllana boshlagan. odamning paydo boʻlishi va yaratilishi haqida qadimgi va oʻrta asr diniy kitoblarida bir-birini toʻldiruvchi yoki inkor etuvch afsona va rivoyatlar koʻplab uchraydi. afsonaviy qarashlar. dunyoning xudolar tomonidan yaratilishi haqidagi afsona paydo boʻlishidan oldin insonning paydo boʻlishi haqida qandaydir qarashlar boʻlganmi? buni tushunish uchun turli mifologik afsonalarni taqqoslab, koʻrib chiqish zarur boʻladi. bugungi kunga qadar etnograflar, tilshunoslar, folklorshunoslar, avvalgi sayohatchilar va missionerlar dunyoning turli xalqlaridan yuzlab afsonalar va …

3 / 43

rini hech kim qayd etmagan. buning sababi boshqa xalqlar haqida ma’lumotlarning kamligi yoki ba’zi qabilalarning oʻz yozuvlariga ega emasliklari boʻlgan. insoniyatning bu masaladagi tasavvurlarini oʻtgan vaqt bilan taqqoslaganda, ikki, uch yoki hatto toʻrt ming yildan uzoq emasligi ma’lum boʻladi. agar u yoki bu mifologik voqea ma’lum koʻchishlar yoʻlida joylashgan joylarda qayd etilgan boʻlib, boshqa hududlarda uchramasa yoki vaqti-vaqti bilan uchrasa, u aynan shu koʻchishlar davrida tarqalgan deb taxmin qilish mantiqan toʻgʻri keladi. folklor epizodlari va tasvirlarining tarqalishini aniqlashning asosiy nuqtalari zamonaviy insonning afrikadan paydo boʻlishi va yangi hududlarga joylashishi vaqtidir. arxeologlar, antropologlar va genetiklarning fikriga koʻra, bizning ajdodlarimiz afrikadan yevroosiyoga 70-50 ming yil oldin kirib kelishgan. amerikaga insonlarning joylashishi 17-15 ming yil oldin boshlangan va taxminan uch ming yil davom etgan. keyinchalik sibirdan kelgan odamlarning alohida guruhlari faqat alyaska va amerika arktikasiga kirib borishdi. amerikaga migrantlarning birinchi guruhlari, ehtimol, okean qirgʻoqlari boʻylab koʻchib oʻtishdi va kanada va alyaska muzliklari eriy …

4 / 43

qalgan hikoyalar terini oʻzgartirish syujetini oʻz ichiga oladi. qadimgi afsonalarga koʻra, odamlar ilon kabi terisini oʻzgartirib yoshargan, boshqasiga koʻra, terini oʻzgartirish qobiliyati odamlarga oʻtishi kerak edi, lekin turli sabablarga koʻra u boshqa jonzotlarga oʻtgan. odamlarning oʻlishi yoki oʻlmasligi, doimo qayta tiklanadigan oy oʻrtasidagi qarama-qarshiliklar bilan qiyoslash keng tarqalgan. boshqa shunga oʻxshash mavzular bir xil hududlarda, ya’ni afrika, janubi-sharqiy va qisman janubiy va sharqiy osiyo, avstraliya, melaneziya, amerikada keng tarqalgan. shunday qilib, ulardan birining soʻzlariga koʻra, qahramon suvga yog`och boʻlaklarini uloqtirgan va ularni suvda suzayotgani kabi, odamlar oʻlimdan keyin qayta tugʻilishlarini aytgan. biroq, boshqa bir belgi toshni suvga otilishi va u choʻkib ketganidan beri odamlar oʻlimga yuz tutayotganligi haqidadir. xuddi shu qadimiy belgilar toʻplamida “yomgʻirdan keyin kamalakni chiqishi”, “ilon bilan sodir boʻladigan voqialar”, “olovning kelib chiqishi”, “olovning asl egasi ma’lum bir ayol ekanligiga ishonish” kabi mavzularni oʻz ichiga oladi. qanday boʻlmasin, faqat afrika va hind-tinch okeani dunyosida odamlar olov yoqishdan oldin, …

5 / 43

lekin, agar siz geografik xaritada ba’zi mifologik epizodlar va tasvirlarning tarqalish joylarini chizsangiz va keyin bu ma’lumotni genetik va arxeologlarning qadimgi odamlarning migratsiya yoʻllari va vaqtlari haqidagi ma’lumotlari bilan taqqoslasangiz. antropogenez jarayoni haqida, keyin ba’zi taxminlar qilish mumkin boʻladi. agar u yoki bu mifologik voqea ma’lum koʻchishlar yoʻlida joylashgan joylarda qayd etilgan boʻlib, boshqa hududlarda uchramasa yoki vaqti-vaqti bilan uchrasa, u aynan shu koʻchishlar davrida tarqalgan deb taxmin qilish mantiqan toʻgʻri keladi. folklor epizodlari va tasvirlarining tarqalishini aniqlashning asosiy nuqtalari zamonaviy insonning afrikadan paydo boʻlishi va yangi hududlarga joylashishi vaqtidir. arxeologlar, antropologlar va genetiklarning fikriga koʻra, bizning ajdodlarimiz afrikadan yevroosiyoga 70-50 ming yil oldin kirib kelishgan. amerikaga insonlarning joylashishi 17-15 ming yil oldin boshlangan va taxminan uch ming yil davom etgan. keyinchalik sibirdan kelgan odamlarning alohida guruhlari faqat alyaska va amerika arktikasiga kirib borishdi. kontinental yevroosiyoda afrikaliklarning madaniy ildizlaridan kam narsa qolgan, osiyoning hind-tinch okeani qismida esa qadimgi afrika merosi …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inson antropologiyasiga doir afsona va diniy tasavvurlar"

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent, t.f.f.d (phd) narziyev nabijon normurodovich fan: tarixiy antropologiya “tarix” kafedrasi mavzu: inson antropologiyasiga doir afsona va diniy tasavvurlar mavzuning rejasi: insonning paydo boʻlishiga doir qarashlar va nazariyalar. afsonaviy qarashlar. diniy tasavvurlarda insonning kelib chiqishi masalasi. 1. insonning paydo boʻlishiga doir qarashlar va nazariyalar. odamning kelib chikish va rivojlanishi jarayoni tarix fanida antropogenez (yunoncha “antropos”-odam, “genezis”- rivojlanish deb yuritiladi. odamning kelib chiqishi, kishilik jamiyatining paydo bulishi, uning rivojlanishi va taraqqiyoti toʻg`risida fanda turli xil yondoshuvlar, qarashlar mavdjuddir. koʻrinishidan ma’rifatli boʻlib koʻringan davrimizd...

This file contains 43 pages in PPTX format (304.6 KB). To download "inson antropologiyasiga doir afsona va diniy tasavvurlar", click the Telegram button on the left.

Tags: inson antropologiyasiga doir af… PPTX 43 pages Free download Telegram