ravish so‘z turkumi

PPTX 16 стр. 250,6 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 250,6 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

ravish so‘z turkumi ravish so‘z turkumi reja: 1.ravishning leksik-grammatik xususiyatlari. 2.ravishlarning ma’no guruhlari. 3.ravishlarda darajalanish holati. 4.ravishning tuzilish jihatdan turlari. 5.ravish yasalishi. ravishning leksik-grammatik xususiyatlari. harakat va holatning belgisini, belgining belgisini (sifat va ravishning), ba’zan predmetning (ot) belgisini bildiradigan mustaqil so`z turkumi ravish deyiladi. masalan: qutlug`jon tez orada o`zbekcha biyron-biyron gaplasha boshladi (o.). ko`kday bepoyon mening vatanim (q.hik sifat so`z turkumi kabi ravish ham belgi bildiradi. lekin sifat, asosan, predmetning belgisini, ravish esa, asosan, ish-harakatning belgisini, belgining belgisini bildiradi. ravish ish-harakatning bajarilish tarzi (astoydil urindi), payti (hozir keldi), o`rni (yuqoriga intildi), miqdori (kam gapirdi), darajasi (nihoyatda achindi), sababi (noiloj ko`ndi) va maqsadi (jo`rttaga indamadi)ni anglatadi. ayrim ravishlar ba’zan otga bog`lanib, predmetning noaniq miqdorini (ko`p kitob), sifat va ravishning o`ziga bog`lanib, belgini kuchini; darajasini, o`xshashligini (obdon pishiq, ancha ilgari, toshday qattiq) ifodalaydi. shu ma’no xususiyatlariga ko`ra ravish qanday? qay tarzda? qachon? qayerga? qayerda? qayerdan? qancha? qay darajada? nega? nima maqsadda? kabi …

2 / 16

i sifat darajalaridagi vositalarning o`zi bilan ifodalanadi. belgini darajalab ifodalash, asosan, holat ravishlari (ayrim payt va miqdor)ga xos. oddiy darajada ravish ish-harakat belgining normal holatda (chog`ishtirilmagan holatda) ekanligini bildiradi va o`ziga xos morfologik ko`rsatkichga emas: usmonjon gunoxkorona qiyosiy darajadagi ravish harakat belgisining boshqa belgi bilan chog`ishtirish orqali belgining kamligi, kuchsizligi, ko`pligi, ya’ni kuchaytirish ma’nosini ko`rsatadi va ravishlarga -roq affiksini qo`shish bilan hosil qilinadi: astaroq, ozroq, barvaqtroq, keyinroq kabi: zaynab ilgariroq, kumush keyinroq ichkariga kirishdi (a.qodiriy). ba’zan qiyosiy darajadagi ravishdan oldin sal, yana, tobora kabi ravishlar keladi. bunday holda kuchaytiruv va kuchsizlantiruv ekspressiv yo`l bilan yanada orttirilgan bo`ladi: sal burunroq o`tkazilsa, ancha bo`y bergan bo`ladi (sh.rashidov). orttirma daraja esa ravishdan oldin juda, nihoyatda, eng, hammadan kabi so`zlarni keltirish bilan hosil qilinadi va harakat belgisining normal holatdan o`ta ortiqligini, kuchaytirilganligini ifodalaydi: bu yurtda eng avval senda tong otar, eng keyin tark etar seni quyoshing (e.vohidov). ravishning fe’lga bog`lanib, gapda ko`pincha hol vazifasida …

3 / 16

moq). 5) ravish otlashish xususiyatiga ega, ya’ni ravish bog`lanib kelgan ot gapda qo`llanmasligi mumkin. bunday holda ravig otga xos egalik, kelishik, ko`plik affikslarini qabul qiladi va gapda ot kabi ega, qaratuvchi-aniqlovchi, to`ldiruvchi vazifalarida keladi: ko`pni ko`rgan ko`hna dunyoda baxt axtarib ko`plar o`tdilar (h.o.). ilm ko`pga etkazar, hunar esa ko`kka (maqol). ravishlarda otlashish hodisasi, asosan, holat, miqdor belgisini (ba’zan payt belgisi) bildiruvchi ravishlarga xos. 6) ravish gapda hukm tushunchasini anglatib bosh bo`lak ot kesim vazifasida ham keladi: odam har qancha olim bo`lsa ham, uning o`zi sezmagan kamchiliklari ko`p («oz-oz o`rganib dono bo`lur»). 7) ravish so`z yasalish xususiyatiga ega. ravish yasovchi maxsus so`z yasovchi affikslar mavjud: do`stona, yangicha, tasodifan, butunlay kabi. bunday usul bilan ravish yasalishi morfologik usul sanaladi. ravish sintaktik usul bilan ham yasaladi: bir oz, har gal, bir yo`la, dam-badam kabi. 8) ravishlarda modal ma’no yasalishi ham mavjud. bunday shaklda kelgan ravishlar harakat belgisining kuchsizligi, ta’kid, noaniqlik kabi ma’nolar anglatadi. …

4 / 16

ta, sekin, tez, piyoda, ayov, qo`qqisdan, tasodifan, xomlay, ochin-to`kin, butunligicha, jim, darov, darhol, zo`rg`a, birdan, birga, majburan, yaqqol, harbiylarcha, o`zbekcha, yuzma-yuz, ochiq-oydin kabi. holat ravishlari, asosan, ravish holi otga bog`lanib kelganda sifatlovchianiqlovchi va kesim vazifalarida keladi: bobur ota yurtidan ajralganini endi astoydil his qildi (p.q.). salqin shabadasi kelib olqishlar bizning g`olibona bayrog`imizni (a.m.). auditoriya jimjit, hamma unga qarar (p.q.). payt ravishi. payt ravishi ish-harakatning paytini bildirib, qachon? qachongacha? qachondan beri? kabi so`roqlarga javob beradi. payt ravishlariga: hozir, boya, hali, endi, oldin, burun, avval, qadim, bultur, tunov kun, yaqinda, hamisha, hanuz, hamon, bugun, indin, keyin, so`ng, yiliga, dastlab, har kuni, ertaindin, erta-kech, qishin-yozin kabilar kiradi. payt ravishlari asosan, payt holi, ba’zan kesim vazifasida keladi. masalan: bugun sening tug`ilgan kuning, bugun uying to`ladi gulga (h.o.). o`rin ravishi. o`rin ravishi ish-harakatning bajarilish o`rnini va harakat yo`nalgan tomonni anglatadi. o`rin ravishi qayerga? qayerda? qayerdan? kabi so`roqlarga javob berib, ularga nari, beri, oldinga, pastda, tubanda, …

5 / 16

ydi. miqdor ravishi qancha? so`rog`iga javob berib, ularga ko`p, mo`l, kam, bir oz, sal, picha, xiyol kabilar kiradi. daraja ravishi daraja tushunchasini anglatib, harakat-holatning bajarilish darajasini ko`rsatadi. ba’zan daraja ravishlari sifat va ravishning o`ziga bog`lanib kelib, belgi ma’nosini kuchaytirib keladi. bu ravishlar qay darajada? so`rog`iga javob berib, ularga g`oyat, nihoyatda, obdon, o`ta, aslo, sira kabilar kiradi. daraja ravishlari belgi ma’nosini kuchaytirishiga ko`ra (juda, g`oyat) sifat va ravishlarning orttirma darajasini hosil qiladigan element sifatida ham qatnashadi. miqdor-daraja ravishlari, asosan, miqdor-daraja holi, ba’zan kesim vazifasini bajaradi: mo`l-ko`l nur to`kar, ko`kdan qadrdon quyoshimiz (e.vohidov). biroq ko`zgu shunaqangi xira ediki, o`zimning yuzimni zo`rg`a ko`rardim (o`.h.). miqdor-daraja ravishi predmetning belgisini bildirib, sifatlovchi-aniqlovchi vazifasida ham keladi: ko`p gap quloqqa yoqmas (maqol). sabab ravishi. sabab ravishi ish-harakatning bajarilish sababini anglatadi. sabab ravishi nega? nima uchun? nima sababdan? kabi so`roqlarga javob bo`ladi va ularga noiloj, noilojlikdan, chorasiz, chorasizlikdan kabi ravishlar kiradi. sabab ravishi, asosan, sabab holi vazifasini bajaradi: …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ravish so‘z turkumi"

ravish so‘z turkumi ravish so‘z turkumi reja: 1.ravishning leksik-grammatik xususiyatlari. 2.ravishlarning ma’no guruhlari. 3.ravishlarda darajalanish holati. 4.ravishning tuzilish jihatdan turlari. 5.ravish yasalishi. ravishning leksik-grammatik xususiyatlari. harakat va holatning belgisini, belgining belgisini (sifat va ravishning), ba’zan predmetning (ot) belgisini bildiradigan mustaqil so`z turkumi ravish deyiladi. masalan: qutlug`jon tez orada o`zbekcha biyron-biyron gaplasha boshladi (o.). ko`kday bepoyon mening vatanim (q.hik sifat so`z turkumi kabi ravish ham belgi bildiradi. lekin sifat, asosan, predmetning belgisini, ravish esa, asosan, ish-harakatning belgisini, belgining belgisini bildiradi. ravish ish-harakatning bajarilish tarzi (astoydil urindi), payti (hozir keldi), o`rni (...

Этот файл содержит 16 стр. в формате PPTX (250,6 КБ). Чтобы скачать "ravish so‘z turkumi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ravish so‘z turkumi PPTX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram