fizika fanidan taqdimoti

PPT 12 pages 3.5 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.5 MB

File type PPT

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

prezentatsiya powerpoint nisbiylik nazariyasi elementlari xix asr oxiri xx asr boshlariga kelib atrofimizdagi moddiy duneda sodir buluvchi fizik xodisalarni urganuvchi klassik fizikani asosida kuyidagi ikkita gipoteza etadi : 1. xamma moddalar eng kichik bulinmas zarra-atomlardan tuzilgan, va atomlar orasidagi fazo va butun olam bushligi maxsus elastik muxit- e f i r bilan egallangan bulib atomlar shu efir erdamida uzaro ta'sirlashadilar. nyuton mexa-nikasi massasi atomning massasidan juda katta bulgan mn yoki jismlarning yoruglik tezligiga nisbatan kichik tezlik bilan buladigan xaraka-tini tulik tushintiradi . bunda fazo va vakt absolyut xisoblanadi, ya'ni jismning xarakati vaktning utishiga ta'sir kilmaydi. lekin, ke-yinchalik bir kator xodisa va effektlar (elekt-ronni ochilishi, radioaktiv nurlanish, katod nurlari, elektronlar difraktsiyasi, kompton effekti va x.k ) kashf kilindiki, endi atom bulinmas zarracha deb karash kerak degan gipoteza notugri buldi . shu bilan birga atom tarkibiga kiruvchi zarrachalar , eruglik uchun korpuskulyar - tulkin dualizmini urinlatilishi, mikrodunyo xodisalarini klassik mexanika konunlari aso-sida …

2 / 12

halik atomlar okimi nazariyasi ustunlikka erishdi (nyuton), bunda yoruglik nu-ri manbadan juda katta tezlik bilan bir onda tarkaladi deb xisoblandi. galiley (1564 - 1642) yoruglik tezligini chekligini aytgan bulsada, uni tajribada isbotlay olmadi. yoruglik tezligini birinchi bulib yupiterning yuldoshi ioni xara-katini kuzatish asosida ryomer (1676 y) anikladi. keyinchalik er sharoitida fizo (1849) fuko (1860), maykelson (1881). bergshtrand (1949) yoruglik tezligini juda katta aniklikda ulchash-di. radiolokatsiyani rivojlanishi yoruglik tezligini radiochastotalarda ulchash imkonini berdi. bu ulchashlar natijasida yoruglikning vakuumdagi tezligis= (2,9979245812)108 m/s = 3 108 m/s ga tengligi topildi va bu tezlik chekli ekanligi tajribalarda ankilandi. ii. 1865 yil maksvell elektrodinamika ko-nunlarini umumlashtiruvchi tenglamalar siste- masini yaratdi. elektromagint maydon uchun yaratilgan bu tenglamalar orkali yoruglik elekt-romagnit tulkin tabiatiga ega ekanligi tulik isbotlandi. lekin, bu tenglamalar galiley almashti-rishlariga nisbatan invariant emas edi. m-n, kuzgalmas inertsial sanok sistemasida yoruglik s tezlik bilan tarkalsa. klassik mexanikada tez-liklarni kushish koidasiga binoan v tezlik bi-lan xarakatlanayotgan inertsial …

3 / 12

yuzaga keltirdi : 1. maksvell tenglamalari notugri, yoki 2. nisbiylik printsipidan voz kechish lozim yoki 3. galiley almashtirishlari anik emas. tajribalar esa galiley almashtirishlari xakikatga tugri kelmasligini kursatdi. iii. shunday kilib maksvell tenglamalari-ni uzgarishsiz kolishini ta'minlaydigan yangi almashtirish formulalarini topish muammosi yuzaga keldi. ammo bunday almashtrishlar nyuton mexanikasi tenglamalarining uzgarish-siz kolishini ta'minlay olmaydi. shuning uchun mexanika konunlarining yangi almashtirishlarga nisbatan invariant buladigan formasining to-pish kerak. galileyning nisbiylik printsipi asosida fazo va vakt xakida klassik tasavvurlar mavjud ekanini va bu tasavvurlarni xam noanik deb xisoblash kerak . ziddiyatlarni bartaraf etishni shu usuli eng tugri yul ekani aniklandi . buni izchillik bilan rivojlantirgan eynshteyn fazo va vaktni yangicha tasavvur kildi va ularga tayanuvchi yangi almashtirish formalarini (lorents almashti-rishlarini) asoslab berdi va shunday kilib maxsus nisbiylik nazariyasi yaratildi (1905y ). shu yul bilan klassik mexanika bilan elektrodinamika va optika orasidagi ziddiyatni bartaraf etish yulidagi urinishlar eynshteynga nisbiylik printsipini yaratish imkonini berdi . uni …

4 / 12

li ochilma-gan tabiat xodisalari juda ko’p. xulosa „nisbiylik nazariyasi“ atamasi 1906-yilda plank tomonidan ishlatilgan „nisbiy nazariya“ iborasiga asoslangan boʻlib, u nazariyaning nisbiylik tamoyilini qanday ishlatishini taʼkidlab oʻtdi. xuddi shu yozuvning munozarali qismida alfred bukerer birinchi marta „nisbiylik nazariyasi“ (nemischa: relativitätstheorie) iborasini ishlatgan 1920-yillarga kelib fizika jamiyati maxsus nisbiylikni tushunib, qabul qildi. atom fizikasi, yadro fizikasi va kvant mexanikasining yangi sohalarida teorisyenler va eksperimentalistlar uchun juda muhim va zaruriy vositaga tezda aylandi. taqqoslash uchun, umumiy nisbiylik nyuton tortishish nazariyasi mazmuniga kichik tuzatishlarni kiritmasdan ham foydali koʻrinmaydi. eksperimental test uchun juda kam imkoniyatni taklif qilgandek tuyuldi, chunki uning koʻpchiligi astronomik miqyosda edi. uning matematikasi juda kam sonli odamlar tomonidan murakkab va toʻliq tushunilgan edi. taxminan 1960-yillarda umumiy nisbiylik fizika va astronomiyaga katta eʼtibor qaratdi. yangi riyoziy texnika umumiy nisbiylik darajasini sodda hisoblash uchun qoʻllash va uning kontseptsiyalarini yanada osonroq namoyon qildi. kvazarlar (1963), 3-kelvin mikrodalga fon radiatsiyasi (1965), pulsarlar (1967) va birinchi …

5 / 12

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizika fanidan taqdimoti"

prezentatsiya powerpoint nisbiylik nazariyasi elementlari xix asr oxiri xx asr boshlariga kelib atrofimizdagi moddiy duneda sodir buluvchi fizik xodisalarni urganuvchi klassik fizikani asosida kuyidagi ikkita gipoteza etadi : 1. xamma moddalar eng kichik bulinmas zarra-atomlardan tuzilgan, va atomlar orasidagi fazo va butun olam bushligi maxsus elastik muxit- e f i r bilan egallangan bulib atomlar shu efir erdamida uzaro ta'sirlashadilar. nyuton mexa-nikasi massasi atomning massasidan juda katta bulgan mn yoki jismlarning yoruglik tezligiga nisbatan kichik tezlik bilan buladigan xaraka-tini tulik tushintiradi . bunda fazo va vakt absolyut xisoblanadi, ya'ni jismning xarakati vaktning utishiga ta'sir kilmaydi. lekin, ke-yinchalik bir kator xodisa va effektlar (elekt-ronni ochilishi, radioak...

This file contains 12 pages in PPT format (3.5 MB). To download "fizika fanidan taqdimoti", click the Telegram button on the left.

Tags: fizika fanidan taqdimoti PPT 12 pages Free download Telegram