mushaklar qisqarishining morfologik asoslari

PPTX 14 pages 81.8 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 81.8 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

prezentatsiya powerpoint farg’ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti tibbiy profilaktika ishi 722-guruh talabasi shermatova mohichehraning gistologiya fanidan tayyorlagan m u s t a q i l i sh i mavzu: mushaklar qisqarishining morfologik asoslari muskul qisqarishi - normal nerv impulsiga javoban muskulning kalta tortishi, muskullarning asosiy fiziologik xossalaridan biri. qisqarish muskulning kaltalanishi yoki taranglanishida namoyon boʻladi. muskul qisqarishi, odatda, biror ish bajarilishini taʼminlaydi. muskul qisqarishida miofibrillar tarkibiga kiruvchi oqsillar: miozin va aktin ishtirok etadi. muskul qisqarishi chogʻida har ikki oqsil oʻzaro taʼsir etib, aktimiozin kompleksini hosil qiladi. muskullar qo’zg’aluvchanlik va o’tkazuvchanlik xususiyatlaridan tashqari qisqaruvchanlik, ya’ni qo’zg’alish paytida qisqarish yoki bo’shashish (taranglik darajasini o’zgartirish) qobiliyatiga ham ega.targ’il mushaklar skeletning harakat apparatlarini, ko’z harakatlari, chaynash va boshqa bir qancha muhim harakat apparatlarini shakllantiradi. yurak mushaklari ham targ’il mushaklar hisoblanadi. qisqarish tezligiga ko’ra mushak tolalari ikki xil, aniqrog’i ikki turdagi harakat birligiga - tez va sust turlarga bo’linadi. mushaklarning o’zi haqida gap yuritilganda esa, …

2 / 14

am saqlaydi. shuning uchun, organizm statik ishlarni bajarishi uchun (masalan, tanani turli pozada ushlab turish) asosan sust, tonik "qizil" mushaklarni ishlatadi. birinchi holatda, uzoq muddatli, lekin quvvati jihatidan nisbatan kichik bo’lgan ish oksidlanish jarayonlarining yuqori darajada o’tishi va lipidlar almashinuvi hisobiga ajralgan energiya tomonidan ta’minlanadi, ikkinchi holatda esa - qisqa muddatli, lekin me’yorida jadal bo’lgan ish yengil mobilizastiya bo’ladigan energiya manbai - aerob glikogenoliz tomonidan ta’minlanadi. aktin va miozin fibrillalarning yaqinlashishi paytida ko’ndalang ko’prikchalarning tutashishi oqibatida mushak tolasida kuchlanish rivojlanadi (faol mexanik tortish kuchi).bu xol, mushaklar qisqarishi sodir bo’ladigan turli sharoitlarda va avvalam bor, tashqi kuchlanishning kattaligiga bog’liq sharoitlarda amalga oshadi. mushak qisqarishlarining ikkita asosiy tiplari - izotonik va izometrik tiplari farqlanadi. izotonik (yunoncha isos - teng, tonos - kuchlanish) tip - bu shunday qisqarishki, unda mushak tolalari kaltalashadi, lekin ularning kuchlanishi o’zgarmaydi. izometrik (yunoncha isos - teng, meros - o’lchov) tip - bu shunday qisqarishki, unda tolaning uzunligi qisqarmaydi, …

3 / 14

mushakning turli qo’zg’aluvchanlikka ega bo’lgan tolalardan tuzilganiga bog’liq. bo’sag’a kuchiga ega bo’lgan impuls eng yuqori qo’zg’aluvchan tolalarni qo’zg’atib qisqartiradi. ular uncha ko’p bo’lmaganidan qisqarish kuchsiz bo’ladi. impuls kuchining oshirilishi qo’zg’aluvchanligi pastroq bo’lgan boshqa tolalarni ham qo’zg’atib qisqartiradi, qisqarish amplitudasi ortadi. agar mushakka uzoq vaqt davomida ta’sirot berib turilsa, u charchaydi, natijada yakka qisqarish egri chizig’ining shakli ham o’zgaradi, bo’shashish fazasi esa juda cho’zilib ketadi. qisqargan mushakning o’ta sekin bo’shashish hodisasini kontraktura deyiladi. mushakka juda tez va birin-ketin keladigan ta’sirotlar berib turilsa (stimullar orasidagi vaqt 100 ms ortiq emas), mushak tolalari to’la bo’shashmaydi va keyingi har bir qisqarish oldingisining ustiga yangi qatlam sifatida kelib tushadi. ushbu holat, rag’batlar oralig’ida kalsiy nasosini barcha ca2+ ionlarini sarkoplazmatik retikulumga qaytarishga ulgurmasligi bilan bog’liq. ya’ni qisqarishlarning summastiyasi (superpozitsiya) sodir bo’ladi. mushakka yuqori chastotali ritmik ta’sirlar bilan ta’sir qilingan paytda mushakning kuchli va uzoq muddatli qisqarishi sodir bo’ladi. qisqarishning bunday turg’un holati tetanus deyiladi. u tishli …

4 / 14

nligining yoki uning taranglik darajasini, yoki bir vaqtda ikkala holatining o’zgarishida namoyon bo’ladi.barcha sarkomerlarda, miozin iplarni aktin iplar bilan birlashtirib turadigan, ko’ndalang joylashgan ko’prikchalar mavjud. mushak tolasi qisqarganda miozin va aktin iplari kaltalashmaydi, biri ikkinchisi ustida sirpanadi: aktin iplar miozin iplar orasiga sirpanib kiradi, natijada i disklar kaltalashadi, a disklarning uzunligi o’zgarmaydi. bir-biriga ulangan sarkomerlarning har bittasini uzunligi taxminan 30 foizga kamayadi, shu bilan birga tola ham kaltalashadi. ko’ndalang ko’prikchalarning harakatlari tufayli aktin iplar miozin iplar oralig’iga sirpanib kiradi. miozin iplar shohlanib, har qaysisi taxminan 150 miozin molekulasidan tashkil topgan boshchalarni hosil qiladi. bu boshchalar miozin ipning o’simtasi bo’lib, uni, qisqarish vaqtida, atrofdagi aktin iplar bilan bog’lab turadi . ko’ndalang ko’prikchalarning boshchalari eshkaksimon harakat qilib, aktin iplarni miozin iplar oralig’iga siljitadi. ko’prikchalar harakatlarining amplitudasi 20 nm dan, chastotasi 5-50 tebranishdan iborat xulosa qilib aytganda, mushak qisqarishini ta’minlovchi jarayonlar: ta’sirot, harakat potensialini vujudga kelishi; uning miofibrilla ichkarisiga (uchliklarga) o’tkazilishi; kalsiy kationlarining …

5 / 14

mushaklar qisqarishining morfologik asoslari - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mushaklar qisqarishining morfologik asoslari"

prezentatsiya powerpoint farg’ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti tibbiy profilaktika ishi 722-guruh talabasi shermatova mohichehraning gistologiya fanidan tayyorlagan m u s t a q i l i sh i mavzu: mushaklar qisqarishining morfologik asoslari muskul qisqarishi - normal nerv impulsiga javoban muskulning kalta tortishi, muskullarning asosiy fiziologik xossalaridan biri. qisqarish muskulning kaltalanishi yoki taranglanishida namoyon boʻladi. muskul qisqarishi, odatda, biror ish bajarilishini taʼminlaydi. muskul qisqarishida miofibrillar tarkibiga kiruvchi oqsillar: miozin va aktin ishtirok etadi. muskul qisqarishi chogʻida har ikki oqsil oʻzaro taʼsir etib, aktimiozin kompleksini hosil qiladi. muskullar qo’zg’aluvchanlik va o’tkazuvchanlik xususiyatlaridan tashqari qisqaruvchanlik, ya’n...

This file contains 14 pages in PPTX format (81.8 KB). To download "mushaklar qisqarishining morfologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: mushaklar qisqarishining morfol… PPTX 14 pages Free download Telegram