o’simliklar fiziologiyasi

DOCX 1 page 33.3 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.3 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

o’simliklar fiziologiyasi faniga kirish. o’simlik hujayrasining fiziologiyasi 1. o’simliklar fiziologiyasi fanining vazifalari. 2. o’simliklar fiziologiyasining boshqa fanlar bilan aloqasi. 3. o’simliklar fiziologiyasi fanining asosiy usullari. 4. o’simliklar fiziologiyasi fanining rivojlanish tarixi. 5. o’zbekiston fitofiziologlari oldida turgan asosiy vazifalar. tayanch so’zlar: fotosintez, fiziologiya, o’sish va rivojlanish, xromotografiya, spektrofotometriya, quyosh spektri, xlorofill, immunitet, reproduktiv a’zolar, organik moddalar, elektron mikroskopiya. o’simliklar fiziologiyasi o’simliklar tanasida sodir bo’ladigan hayotiy jarayonlar, murakkab qonuniyatlar va hodisalar zanjirini o’rganuvchi fandir. fotosintez, nafas olish, suv rejimi va tiriklik asosini tashkil etuvchi boshqa hayotiy kechinmalarni o’rganish, tahlil qilish va ularni odam uchun foydali tomonga o’zgartirish, ya’ni yuqori va sifatli hosil olishga qaratish mazkur fanning asosiy vazifasi hisoblanadi. shu ma’noda o’simliklar fiziologiyasi agronomiya fanlarining nazariy asosini tashkil etadi. chunki fiziologiya sohasida erishilgan har bir yutuq, o’simlikshunoslikda ham yangi muvaffaqiyatlarga sabab bo’ladi. ayniqsa, keyingi yillarda bu sohada erishilgan ijobiy natijalar: tabiiy suvlardan tejamkorlik bilan foydalanish maqsadida sug’orish ishlarini tartibli yo’lga qo’yish, mineral …

2 / 1

elektron mikroskopiya, elektroforez, differensial sentrifugalash, spektrofotometriya, rentgenostruktura analizi va boshqalardan foydalanish natijasida fiziologiya fanida juda katta yutuqlarga erishildi. bu usullarni qo’llash tufayli o’simlik hujayrasining murakkab tuzilishi, hujayra organoidlarining strukturasi va fiziologik funksiyalari, hujayraning moddalarni o’zlashtirish va ajratib chiqarish jarayonida membranalarning ahamiyati va boshqalar bir- muncha puxta o’rganildi. ayniqsa o’simliklar tanasida energiyani to’plash va sarflash mexanizmi haqidagi tushunchalar kengaydi. chunki yorug’likning elektromagnit energiyasini organik moddalar tarkibidagi erkin kimyoviy energiyaga aylantirish va to’plash yashil o’simliklarning eng muhim spesifik xususiyatidir. bu xususiyati bilan yashil o’simliklar tabiatdagi barcha boshqa tirik organizmlardan farq qiladi va er yuzida hayotning barqarorligini ta’minlaydi. s.p.kostichev (1872- 1931) «agar yashil barg bir necha yilga ishlashni to’xtatsa, er yuzidagi barcha jonzot, jumladan insoniyat ham nobud bo’ladi» degan edi. ingliz olimi d.pristli (1771), gollandiyalik olim ya.ingenxauz (1779), shvetsariyalik olimlar j.senebe (1782) va t.sossyur (1804) bir-birlarining ishlarini to’ldirish natijasida, o’simliklarda fotosintez jarayonining mavjudligini ochdilar. ya’ni, yorug’likda yashil o’simliklar karbonat angidridni o’zlashtirib uglerodli birikmalarni …

3 / 1

ehqonchilik va o’rmon akademiyasining (hozirgi k.a.timiryazev nomidagi moskva qishloq xo’jalik akademiyasi) professori va 1878-1911 yillarda moskva universiteti professori bo’lib ishladi. u yangi fizik va kimyoviy usullarni qo’llash natijasida fotosintezning muhim qonuniyatlarini aniqlashga muvaffaq bo’ldi, xlorofillning fizikaviy va kimyoviy xossalarini o’rganishga katta hissa qo’shdi. fotosintez yorug’lik jadalligiga, spektral tarkibiga va quyosh yorug’ligining energiyasiga bog’liq ekanligini aniq tajribalar orqali isbotladi. k.a.timiryazevning «o’simliklar hayoti» (1878), «charlz darvin va uning ta’limoti» (1883), «o’simliklar fiziologiyasining yuz yillik natijasi» (1901), «o’simliklar fiziologiyasi va dehqonchilik » (1906) va boshqa asarlari o’simliklar fiziologiyasi fanining rivojlanishida alohida ahamiyatga ega. o’simliklarning ekologik fiziologiyasiga asos solgan olimlardan biri n.a.maksimovdir (1880-1952). u o’zining shogidlari (i.i.tumanov, f.d. skazkin, v.i.razumov, b.s. mashkov, l.i.djaparidze, v.g. aleksandrov, i.v. krasovskaya va boshqalar) bilan birgalikda o’simliklarning kishining noqulay omillari ta’siriga sovuqqa, qurg’oqchilikka chidamlilik fiziologiyasi, o’sish va rivojlanish, sun’iy yorug’likda o’sish kabi jarayonlarning nazariy asoslarini ishlab chiqdi. o’zbekistonda o’simliklar fiziologiyasi mustaqil fan sifatida 1920 yil o’rta osiyo davlat universitetining …

4 / 1

o’za va boshqa o’simliklarning hayotiy jarayonlarini keng o’rganib, nazariy va amaliy xulosalar qildilar. hozirgi vaqtda o’zbekiston fa tizimidagi ilmiy- tekshirish institutlari (eksperimental biologiya, botanika), qishloq–xo’jalik akademiyasi va boshqa ilm dargohlarida akademik, professorlar tinmay izlanish ishlarini olib bormoqdalar. umuman respublikamizda o’simliklar fiziologiyasi fani keng ko’lamda rivojlanib bormoqda. o’zbekiston fitofiziologlari birlashmasining ta’sis etilishi (1989 va 1991 yilda toshkentda) o’zbekiston fiziologlarining birinchi se’zdi o’tkazilishi bunga yaqqol dalil bo’ladi. o’zbekiston o’simliklar fiziologlari taklifiga asosan s’ezd muhokama qilgan asosiy hayotiy jarayonlarni (fotosintez, mineral oziqlanish va hosildorlik, lipidlar, o’simliklar immuniteti, sho’rlikka chidamlilik, rivojlanish jarayonlari va tashqi sharoitning noqulay omillari ta’siriga chidamlilik, reproduktiv a’zolar fiziologiyasi, fiziologik faol moddalar ta’siri va boshqalar) o’rganish, qishloq xo’jalik o’simliklaridan eng yuqori hosil olishning nazariy asoslarini ishlab chiqish o’simliklar fiziologiyasi fani oldida turgan eng dolzarb vazifalardan biridir. o’simlik hujayrasining fiziologiyasi. reja: 1. hujayraviy ta’limotning rivojlanish tarixi. 2. hujayra strukturasi va funksiyalari. 3. hujayra organoidlarining tuzilishi va funksiyalari. 4. protoplazma qovushqoqligi, elastikligi va …

5 / 1

yasiya va dissimilyasiya jarayonlari, ularning birligi faqat hujayradagina sodir bo’ladi. ana shu ikkala jarayonning birligi tiriklik deb ataluvchi materiyaning harakat formasini belgilaydi. yashil o’simliklar har xil organlar yig’indisidan iborat bo’lib, bu organlar o’z navbatida to’qimalar va hujayralar birlashmasidan tuzilgan. yuksak tuzilishga ega bo’lgan har bir o’simlik organizmi murakkab sistema sifatida bir-biri bilan uzviy ravishda aloqada bo’lgan organlar va funksiyalar yig’indisidan iboratdir. bu birlikning asosini hujayralar tashkil etadi. hujayra strukturasi va funksiyalari hujayra morfologiyasi. «hujayra» atamasi grekcha «sytos» hujayra so’zidan olingan. o’simliklar bir hujayralik-prokariotlar va ko’p hujayralik-eukariotlarga ajraladi. bir hujayrali organizmlarga bakteriyalar va ko’k-yashil suv o’tlari misol bo’lishi mumkin. bu hujayralarda shakllangan yadro bo’lmaydi. dnk moddasi hujayra markazida ma’lum fazada to’plangan holda joylashgan. bir hujayralik organizmlarda metabolitik jarayonlarning hamma funksiyalari shu bitta hujayrada bajariladi. shakllangan mustaqil yadroga ega bo’lgan hujayralik o’simliklar-eukariot organizmlar deb ataladi. ko’p hujayralik organizmlarda har bir to’qimani tashkil etuvchi hujayrada modda almashinuv jarayonining ma’lum bir funksiyalari bajariladi. shuning …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’simliklar fiziologiyasi"

o’simliklar fiziologiyasi faniga kirish. o’simlik hujayrasining fiziologiyasi 1. o’simliklar fiziologiyasi fanining vazifalari. 2. o’simliklar fiziologiyasining boshqa fanlar bilan aloqasi. 3. o’simliklar fiziologiyasi fanining asosiy usullari. 4. o’simliklar fiziologiyasi fanining rivojlanish tarixi. 5. o’zbekiston fitofiziologlari oldida turgan asosiy vazifalar. tayanch so’zlar: fotosintez, fiziologiya, o’sish va rivojlanish, xromotografiya, spektrofotometriya, quyosh spektri, xlorofill, immunitet, reproduktiv a’zolar, organik moddalar, elektron mikroskopiya. o’simliklar fiziologiyasi o’simliklar tanasida sodir bo’ladigan hayotiy jarayonlar, murakkab qonuniyatlar va hodisalar zanjirini o’rganuvchi fandir. fotosintez, nafas olish, suv rejimi va tiriklik asosini tashkil etuvchi boshqa hayo...

This file contains 1 page in DOCX format (33.3 KB). To download "o’simliklar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’simliklar fiziologiyasi DOCX 1 page Free download Telegram