hayotiy jarayonlar o’sish va rivojlanish qonuniyatlari

PPTX 14 sahifa 98,0 KB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 98,0 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

prezentatsiya powerpoint hayotiy jarayonlar o’sish va rivojlanish qonuniyatlari o’sish va rivojlanishning umumiy qonuniyatlari. yoshlik davrlari va yoshga oid o’zgarishlari haqida tushuncha hujayraning umumiy tuzilishi reja: hayotiy jarayonlar o’sish va rivojlanish qonuniyatlari geteroxroniya -yoki notekis rivojlanish. organizmning normal xolatida o`sish va rivojlanish bir —biri bilan juda yaqin aloqada va hamkorlikda bo`lsa ham, ular bir vaqtda va bir xil jadallikda sodir bo`lmaydi, chunki biron —bir a’zo massasining kattalashishi uni bir vaqtda funktsional jixatdan takomillashuvini bildirmaydi geteroxroniyaga misollardan ayrimlarini ko`rib chiqamiz. go`dakni tug`ilgan vaqtida yashashini ta’minlash uchun, ontogenezning birinchi bosqichida hayot uchun muhim ahamiyatga ega bo`lgan funktsional tizimlari uning embriogenez jarayonida oldindan etishadi. bunga, go`dakning sut emish, yo`talish, ko`zini ochib yumish va boshqa shu kabi uni ovqatlanishi va muhitning zararli ta’sirlaridan himoyalanish funktsiyalarini ta’minlovchi reflekslari kiradi. ushbu reflekslarning biologik faolligi muhimdir. agar, chaqaloq tug`ilgan vaqtida, uning so`rish funktsional tizimi etilmagan bo`lsa (bola muddatidan ancha ilgari tug`ilgan xolatda yuzaga keladi) unda so`rish refleksini chakirish …

2 / 14

ini chakirish uchun choralar ko`rish zarurati kelib chiqadi. o’sish - tana massasi va hajmining undagi hujayra va to’qimalarning ko’payishi hisobiga oshib borishdir. o’sish bola sog’lig’i va jismoniy holatlarining eng muhim ko’rsatkichi hisoblanadi. o’sish natijasida organizmning rivojlanishi ham yuzaga keladi. rivojlanish-organizm tuzilishining murakkablashishi yoki to’qima va organlarning morfologik differensiallashuvi demakdir. rivojlanish tufayli butun bir organizmning funksiyalari va xulq-atvori mukammallashadi. o’sish va rivojlanish bir-biri bilan chambarchas bog’liq bo’lib, ular tufayli organizmdagi barcha son ko’rsatkichlar ma'lum vaqt o’rtishi bilan sifat ko’rsatkichlariga aylanadi. bola organizmining o’sishi fiziologik jarayon bo’lib, bu vaqt oziq moddalarni iste'mol qilish ularni sarflashdan ustun bo’ladi. bolaning o’sishi va rivojlanishi muayyan qonuniyatlar asosida boradi, bularga geteroxroniya va akseleratsiya kiradi. notekis rivojlanish yoki geteroxroniya organizmning normal holatida o’sish va rivojlanish bir-biri bilan juda yaqin alohida va hamkorlikda bo’lsa ham, ular bir vaqtda bir-xil jadallikda sodir bo’lmaydi, chunki biron bir a’zo massasining kattalashishi uni bir vaqtda funksional jihatdan takomillashuvini bildirmaydi. ontogenezda, birinchi navbatda, …

3 / 14

g urug’lanishidan boshlanadi. keyingi ko’p sonli bo’linish natijasida hujayralar soni tez ko’paya boradi. to’rt kecha-kunduzda ular 58 taga, to’rt yarim kecha-kunduzdan boshlab 107 taga yetadi. hujayralar yig’indisidan muayyan ixtisoslashgan tuzilmalar shakllanib, ulardan asta-sekin asab, yurak-tomir, hazm qilish, tayanch-harakatlanish va turli to’qimalar hamda organlardan tashkil topgan boshqa sistemalar rivojlanadi. 12-13 kunlik pushtning uzunligi 1,5-2 mm, 3-hafta oxirida 4 mm, 4-hafta oxirida 8mm, 3-oyda 9 sm bo’ladi. hayotining ikkinchi oyidan boshlab, rivojlanayotgan organizm embrion deyiladi. unda odamning tashqi belgilari yuz, quloqlari, ko’z, burun, oyoq-qo’l alomatlari, markaziy nerv sistemasi, sezuvchi qoplamlar, me’da-ichaklarning ichki pardalari, nafas organlari, yurak-tomir sistemasining to’qimalari paydo bo’ladi. uchinchi oyda homila davri boshlanadi. homila tez o’sadi va massasi ortib borib, tug’ulish vaqtiga kelib, o’g’il bolalarniki o’rta hisobda 3400 g, qiz bolalarniki 3250 g ni tashkil etadi. uchinchi oy oxirida muskullar shakllanadi, harakatlar paydo bo’lib, ular to’rtinchi oy oxirlarida ancha sezilarli bo’ladi. hayotning 28-haftasida homila ona organizmidan tashqarida yashash layoqati bo’ladi, …

4 / 14

asining ko’payishiga imkon beradi va u tug’ulishidan keyin hayotining birinchi yilida juda jadal o’sadi. organizm normal holatida o’sish va rivojlanish juda uzviy bog’langan va o’zaro bir-biriga ta’sir qilsada, biroq bular bir vaqtda sodir bo’lmaydi, hamda turli tezlikda boradi. chunki biror organ to’qimasining massasi ortishi uning ayni vaqtda funksional jihatdan takomillashuvini bildirmaydi. bu hodisa geterxromiya ya’ni rivojlanishning notekisligi nomini olgan. u chaqaloqning yashab ketishini ta’minlaydi, chunki hayotiy muhim sistemalar boshqa organlardan tezroq rivojlanadi. biroq ularning rivojlanish darajasi eng oddiy reflektor reaksiyalarni ta’minlaydi bola faqat ko’krak so’rishi, aksirishi, yo’talishi, ko’zini pirillatishi, rangni farqlay olishi, eshitishi, kam darajadagi harakatlar qilishi mumkin. funksional sistemalarning rivojlanishida geteroxroniya quyidagilarda namoyon bo’ladi. hayotning birinchi yilida tayanch-harakatlanish apparati jadal suratda o’sadi va rivojlanadi, tana massasining uzunligi bir yarim marta (24 sm ga yetadi), massasi esa 3,5 marta ortadi va bolaning vazni hayotining birinchi yili oxirida taxminan 12 kg bo’ladi. yurak to’qimasining gistolik tabaqalashuvi ortadi. nutq-talaffuz apparati rivojlanadi. endokrin …

5 / 14

hadi va shartli tormozlanish rivojlanadi. qiz va o’g’il bolalarda pubertat nomini olgan davr, ya’ni balog’atga yetish davri bo’ladi, bu davr ichida organizmda jinsiy yo’l bilan ko’payish qobilyati paydo bo’ladi. u 3 fazada ro’y beradi va bir necha yilga: qiz bolalarda 8-9 yoshdan 16-17 yoshgacha, o’g’il bolalarda esa 10-11 yoshdan 19-20 yoshgacha davom etadi. birinchi pubertat odi davri qiz bolalarda 12 yoshgacha, o’g’il bolalarda 13 yoshgacha davom etadi va jinsiy bezlarning ishlay boshlashi hamda ko’pkina jarayonlarning borishiga jumladan, to’qimalarning ham o’sishiga imkon beradigan gormonlarning qonga tushishi bilan bog’liq bo’lgan dastlabki voyaga yetish belgilardan oldin yuz beradi. ikkinchi asr pubertat faza 16-17 yoshgacha bo’lgan davr to’g’ri keladi va voyaga yetishning dastlabki belgilari paydo bo’lishida, ya’ni o’g’il bolalarda populyatsiya (ihtilom) va qiz bolalrda hayz paydo bo’lishida namoyon bo’ladi. uchinchi pubertat faza ikkilamchi jinsiy belgilar rivojlanishining tugallanilishi bilan bog’liq. pubertat davrida tayanch-harakatlanish sistemasining rivojlanishi va shakl hosil bo’lishi davom etadi. o’sish oyoq-qo’llarning uzayishi hisobiga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hayotiy jarayonlar o’sish va rivojlanish qonuniyatlari" haqida

prezentatsiya powerpoint hayotiy jarayonlar o’sish va rivojlanish qonuniyatlari o’sish va rivojlanishning umumiy qonuniyatlari. yoshlik davrlari va yoshga oid o’zgarishlari haqida tushuncha hujayraning umumiy tuzilishi reja: hayotiy jarayonlar o’sish va rivojlanish qonuniyatlari geteroxroniya -yoki notekis rivojlanish. organizmning normal xolatida o`sish va rivojlanish bir —biri bilan juda yaqin aloqada va hamkorlikda bo`lsa ham, ular bir vaqtda va bir xil jadallikda sodir bo`lmaydi, chunki biron —bir a’zo massasining kattalashishi uni bir vaqtda funktsional jixatdan takomillashuvini bildirmaydi geteroxroniyaga misollardan ayrimlarini ko`rib chiqamiz. go`dakni tug`ilgan vaqtida yashashini ta’minlash uchun, ontogenezning birinchi bosqichida hayot uchun muhim ahamiyatga ega bo`lgan funktsion...

Bu fayl PPTX formatida 14 sahifadan iborat (98,0 KB). "hayotiy jarayonlar o’sish va rivojlanish qonuniyatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hayotiy jarayonlar o’sish va ri… PPTX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram