evolyutsion jarayonlar va ularning umumiy qonuniyatlari

PPTX 14 pages 6.4 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.4 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

pptxgenjs presentation evolyutsion jarayonlar va ularning umumiy qonuniyatlari evolyutsion jarayonlar hayot shakllari va ularning xususiyatlarining uzluksiz o'zgarishi hisoblanadi. ushbu jarayonlar tabiat va jamiyatda keng tarqalgan bo'lib, ularga xos bo'lgan umumiy qonuniyatlar mavjud. ushbu prezentatsiya evolyutsion jarayonlarni, ularning asosiy tamoyillarini, tabiat va jamiyatdagi ko'rinishlarini, shuningdek, evolyutsion jarayonlarning umumiy qonuniyatlarini o'rganishga qaratilgan. by sadokat giyosova norovna 1 reja: 1 evolyutsion g’oyalarning tarixi 2 evolyutsion jarayonlar 3 odam populyatsiyalarida tanlash turlari 3 evolyutsion g’oyalarning tarixi qadimgi sharq mamlakatlarida tabiat haqidagi qarashlari. tabiatning tuzilishi, unda ro‘y beradigan voqea-hodisalar haqidagi tushunchalar eramizdan bir necha ming yillar ilgari qadimgi sharq mamlakatlari – misr, xitoy, hindistonda paydo bo‘lgan. xususan, qadimgi misrda donli, sabzavot, mevali daraxtlar ekib o‘stirilgan. bir o‘rkachli tuya, mushuk, g‘oz, o‘rdak, kaptar, oqqush turlari xonakilashtirilgan. qadimgi hindistonliklar olam 5 ta element (yer, suv, olov, havo, efi r) dan iborat deb hisoblaganlar qadimgi xitoyda ham tabiatshunoslik birmuncha rivojlangan. qishloq xo‘jaligida almashlab ekish, yerlarni o‘g‘itlash joriy etilgan. …

2 / 14

kning rivojlanishi birinchi muallim nomini olgan aristotel (eramizgacha bo‘lgan 384– 322-yillar) hayvonlar klassifikatsiyasining asosini tuzgan, solishtirma anatomiya, embriologiya sohasida dastlabki fikrlarni bayon etgan hamda organlar korrelatsiyasi va tabiatdagi asta-sekin rivojlanish to‘g‘risida ba’zi fikrlarni ilgari surgan. uning fikricha, tabiat sekin-asta jonsiz narsalardan rivojlanadi. aristotel – hayvonlarning 500 ga yaqin turini bilgan hamda hayvonot olamining klassifi katsiyasiga asos solgan olim. u hayvonlarni tasniflash da ularning ayrim xossalariga emas, balki ko‘p belgilariga e’tibor berish kerakligini e’tirof etgan. u barcha hayvonlarni 2 ta guruhga – “qonlilar” va “qonsizlar”ga bo‘lgan. bu guruhlar hozirgi “umurtqali” va “umurtqasiz” hayvonlarga to‘g‘ri keladi. «qonlilar»ni 5 ta «katta avlod»ga ajratgan. aristotelning katta avlodlari umurtqali hayvonlarning hozirgi sinfl ariga to‘g‘ri keladi. olimning uqtirishicha meduza, aktiniya, bulutlar tuzilishi jihatidan bir tomondan hayvonlarga, ikkinchi tomondan o‘simliklarga o‘xshash. shuning uchun ularni aristotel «zoofi tlar» deb atagan markaziy osiyoda evolutsion g‘oyalarning paydo bo‘lishi. markaziy osiyo xalqlarining hayotida dehqonchilik, chorvachilik, tibbiyot va boshqa sohalardagi faoliyatni, tabiat …

3 / 14

maloq shaklda, deb ta’kidlagan. binobarin, beruniy polyak astronomi kopernikdan 500 yil avval quyosh sistemasining tuzilish asoslarini to‘g‘ri tasavvur qilgan. uning fi kricha, yer yuzasida doimo o‘zgarishlar sodir bo‘lib turadi: suvsiz joylarda asta-sekin daryolar, dengizlar paydo bo‘ladi, ular ham o‘z navbatida joylarini o‘zgartiradi. abu ali ibn sino (980–1037) tabiatning obyektiv borlig‘iga ishonch hosil qiladi. tog‘lar, uning fi kricha, suv ta’siri yoki yerning ko‘tarilishi natijasida paydo bo‘lgan. ibn sino o‘z asarlarida o‘simliklar, hayvonlar va odam o‘zaro o‘xshash, chunki ularning barchasi oziqla nadi, ko‘payadi, o‘sadi deb uqtiradi. o‘simliklar rivoj lanishning quyi bosqichida, hayvonlar o‘rta bosqichida, odam esa eng yuqori bosqichida turadi. odam tanasining tuzilishini o‘rganish taqiqlangan o‘rta asrlarda ibn sino odam anatomiyasi bilan shug‘ullangan. olim ko‘p ilmiy asarlar yozgan. ulardan bizlargacha 242 tasi yetib kelgan. olim tibbiyot asoschilaridan biri sifatida katta shuhrat qozongan. u o‘rta asr sharq tibbiyot bilimlarining qomusi bo‘lgan dunyoga mashhur «tib qonunlari»ning muallifi dir. «tib qonunlari» beshta kitobdan iborat. . …

4 / 14

etilgan. lamark turlar o‘zgarmaydi, degan g‘oyaga tanqidiy ko‘z bilan qaragan va evolutsion ta’limotni targ‘ib qilgan. lamark fikricha, sinf, turkum, avlod, tur kabi sistematik kategoriyalar sun’iy, real emas. tabiatda faqat individlar real deb hisoblagan. lamark hayvonot olamining tabiiy sistematikasini yaratishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ygan va shu sababli organizmlarning qon-qarindoshligiga asoslangan klassifikatsiyani ilgari surgan. u barcha hayvonlarni 14 sinfga ajratgan. ulardan 4 ta sinf umurtqalilarga, 10 ta sinf umurtqasizlarga tegishlidir. hayvonlarni ovqatlanish, qon aylanish, nafas olish va nerv sistemasiga qarab 6 bosqichga ajratdi. olim organik olam evolutsiyasi haqidagi nazariyaga asos solgan bo‘lsada,lekin evolutsiyaning harakatlantiruvchi kuchlari yashash uchun kurash, tabiiy tanlanish ekanligini bila olmadi xvii–xix asrlarda hayvon va o‘simliklarning shaxsiy taraqqiyotini o‘rganish sohasida ham birmuncha tadqiqotlar olib borildi. birinchi marta karl ber -1827 sutemizuvchi hayvonlarda tuxum hujayrasini kashf etdi. xix asrning 40-yillariga kelib, hujayra nazariyasini nemis olimlari t. shvann, m. shleyden yaratdilar. hujayra nazariyasining kashf qilinishi xix asr dagi tabiatshunoslik fanining ulkan …

5 / 14

opulyatsiyalari bilan panmiksiya holatida bo‘lgan turning o‘z-o‘zidan ko‘payuvchi eng kichik guruhidir evolyutsiyaning elementar birligi populyatsiyadir. chunki ayrim yoki birnechta organizmdagi o‘zgarishlar evolyutsiyaga olib kelmaydi. butun populyatsiyadagi o‘zgarishlargna evolyutsiyaga sabab bo‘ladi. elementar evolyutsion hodisa- populyatsiya genofondning uzoq davom etadigan, ma’lum yo‘nalishda boradigan (vektor), orqaga qaytmas o‘zgarishi. evolyutsiyaning elementar materiali- mutatsiyalardir, chunki ular natijasida irsiy xilma-xillik va tabiiy tanlash uchun material yaratiladi. evolyutsiyaning elementar omillari- populyatsiya genofondining o‘zgarishiga sabab bo‘luvchi omillar.ularning asosiylari: 1.mutatsion jarayon 2.alohidalanish 3.populyatsion to‘lqinlar 4.tabiiy tanlash 8 mutatsion jarayon mutatsion jarayon- odamda gaploid to‘plamda har bir avlodda 1dan 10 gacha yangi mutatsiyalar hosil bo‘lish mumkin. mutatsiyalar odam populyatsiyalarining polimorfizmiga sabab bo‘ladi, genetik yukni hosil qiladi. genetik yuk mutatsion yuk (yangi mutatsiyalar) va segregatsion (avvalgi avlodlardan o‘tgan) yukdan tashkil topadi. genetik yuk - populyatsiyada noqulay allellarning geterozigota holatida to‘planishi. genetik yuk letal ekvivalent bilan baholanadi. letal' ekivivalent - gomozigot holatida uchraganda o‘limga sabab bo‘luvchi resessiv allellar yig‘indisi. 9 izolyatsiya (alohidalanish).odamlar …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "evolyutsion jarayonlar va ularning umumiy qonuniyatlari"

pptxgenjs presentation evolyutsion jarayonlar va ularning umumiy qonuniyatlari evolyutsion jarayonlar hayot shakllari va ularning xususiyatlarining uzluksiz o'zgarishi hisoblanadi. ushbu jarayonlar tabiat va jamiyatda keng tarqalgan bo'lib, ularga xos bo'lgan umumiy qonuniyatlar mavjud. ushbu prezentatsiya evolyutsion jarayonlarni, ularning asosiy tamoyillarini, tabiat va jamiyatdagi ko'rinishlarini, shuningdek, evolyutsion jarayonlarning umumiy qonuniyatlarini o'rganishga qaratilgan. by sadokat giyosova norovna 1 reja: 1 evolyutsion g’oyalarning tarixi 2 evolyutsion jarayonlar 3 odam populyatsiyalarida tanlash turlari 3 evolyutsion g’oyalarning tarixi qadimgi sharq mamlakatlarida tabiat haqidagi qarashlari. tabiatning tuzilishi, unda ro‘y beradigan voqea-hodisalar haqidagi tushunchalar er...

This file contains 14 pages in PPTX format (6.4 MB). To download "evolyutsion jarayonlar va ularning umumiy qonuniyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: evolyutsion jarayonlar va ularn… PPTX 14 pages Free download Telegram