genetika asoslarifanidan masalavamashqlaryechishtexnologiyasi

PPTX 33 pages 131,1 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 131,1 KB

Fayl turi PPTX

Pages 33

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

slayd 1 9-maruza mavzu: genetika asoslari fanidan masala va mashqlar yechish texnologiyasi: mendel qonunlari, monoduragay va diduragay chatishtirish , noallel genlarning o‘zaro ta’siri. mavzu rejasi: 1. mendel qonunlari. 2.monoduragay va diduragay chatishtirish. 3. noallel genlarning o‘zaro ta’siri. genetika fanining qisqacha tarixi. 1865-yil 8-fevral va 30-mart kunlari chexiyaning brono shahrida tabiatshunoslar jamiyatining katta kengashi bo'lib o'tadi. unda qatnashgan gregor mendel [1822 - 1885) o'zining 10 yillik no‘xat o'simligi ustida olib borgan tajribalarini bayon qiladi. olim ma'ruzasida no'xat duragaylarida kuzatilgan ba’zi qonuniyatlar, jumladan, birinchi avlodda duragaylarning bir xilliligi, ya'ni dominantlik qonuni, xuddi shu no'xat duragaylarining ikkinchi avlodida belgilarning ajralishi va belgilarning bir-biriga bog'liq bo'lmagan holda mustaqil irsiylanishi aks etgan edi. g.mendel ushbu qonunlarni taqdim etgan vaqtda uning qonunlarini tushunishda yordam beradigan biologiya so- hasiga oid juda ko'p kashfiyotlar hall amalga oshirilmagan, jumladan, o'simlik va hayvonlardagi mitoz va meyoz, yadro nazariyasi, xromosomaning mavjudligi, uning taqsimla- lanish qonuniyatlari, xromosomalarning diploidligi, qo'sh urug'lanish va hokazo. …

2 / 33

zmlarning ikki muhim xususiyati: irsiyat va o'zgaruvchanlikni o'rganuvchi fan shakllanadi, 1906-vilda amerikalik biolog u.betsonning taklifiga binoan bu fan genetika deb nomlanadi. genetika yunoncha so'z bo'lib, tug'ilish, kelib chiqish degan ma’nolarni bildiradi. genetikadan masala ishlashda bilish lozim bo'lgan ba'zi qoidalar. birinchidan. mantiqan to'g'ri tuzilgan har bir masala ikki qismdan tashkil topgan bo'ladi. 1-qismda masalaning izohi keltiriladi, ya’ni chatishtirilishi lozim bo'lgan organizmning belgilari to'liq bayon qilinadi, ularning dominant, retsessiv yoki chala dominantlik holatlari ko'rsatiladi. 2-qismda esa ushbu ko'rsatkichlardan kelib chiqib chatishtirish yoki boshqa hisoblash ishlarini olib borish lozim bo'lgan masala sharti beriladi. ikkinchidan. masala shartini o'qish davomida masala genetikaning qaysi qonuniyati asosida ishlanishi lozimligini aniqlab olish lozim. aks holda, masalaning javobi butunlay xato bo'lib chiqadi. buning uchun, albatta, o'quvchidan genetik bilim talab etiladi. buni quyidagi misol orqali ko'rishimiz mumkin. masalan volgograd navli pomidor o'simligida shoxlarning uzunligi biian mevasining shaklini ifodalovchi genlar to'liq birikkan holda irsiylanadi. seleksioner uzun poyali [h] va yumaloq mevali …

3 / 33

iv gomozigota ♂ erkak organizm p ota-ona belgisi x x xromosoma x chatishtiruv belgisi y y xromosoma 11 jinsga birikkan holda irsiylanadigan belgilarda jinsiy xromosomalardan foydalaniladi, bunda belgi x yoki y xromosomaning o‘ng yuqori qismiga mana bunday tarzda – xd yoki xa ko‘rinishida yoziladi. bu holatni quyidagi misol orqali ko'rishimiz mumkin. masala. retsessiv genlar bilan belgilanadigan ko`rlikning ikki xil turi mavjud. qorachigning chala ko'rinishi jinsga bog'liq retsessiv belgi. qizning onasi ko`rlikning 1-turi bo'yicha kasal, 2-bo'yicha sog‘, qorachigning to'liq ko`rinmasligi bo'yicha sog'lom. otasi esa ko`rlikning 1-turi bo'yicha sog‘, 2-turi bo'yicha va qorachig'ning to'liq ko`rinmasligi bo'yicha kasal. yigitning onasi sog'lom, otasi esa ko`rlikning ikkala turi bo'yicha kasal, 3-bo'yicha sog‘. uning akasi ko`rlikning 2-turi bilan kasallangan, qolgan ikkala belgi bo'yicha sog'lom. bunday oilada ko`rlikning ikkala turi bo'yicha hamda qorachigning chala ko'rinishi bo'yicha kasal o'g'il tug'ildi, qiz esa ko`rlikning 1-turi bo'yicha kasallangan. ota-ona va avlod genotipini aniqlang? ko'rlikning 1-turi bo'yicha a-sog'lom, a-kasal, ko'rlikning 2- …

4 / 33

, meyoz jarayonida ular har xil gametalarga o'tib qoladi. allel genning quyidagicha tushuntiriladi. masalan, odam sochining rangi qora yoki sariq bo'lishi mumkin, mana shu 2 belgini ifodalovchi gen o'zaro allel gen hisoblanadi. shu biian birga odamning sochi silliq yoki jingalak bo'lishi mumkin. lekin sochning rangi bilan uning shaklini ifodalovchi genlar o'zaro allel bo'la olmaydi, chunki ular boshqa-boshqa xususiyatni yuzalantiradi. xulosa qilib aytganda, allel genlar organizmning faqat bitta yo'nalishdagi belgisini ifodalovchi genlar hisoblanadi. organizmdagi rang, shakl, miqdor, tarkib, ta’m va boshqa xususiyatlarni ifodalovchi genlar allel gen bo'ladi. endi bevosita genotipdan gameta olishga kelsak, avvalo, gameta olmasdan turib genotipdan nechta gameta chiqishini o'rganish gameta olishda ancha qulay hisoblanadi, chunki ayrim savollarida gametalarni emas, balki ularning soni so'raladi. shunday vaqtlarda gameta olib o'tirmasdan, uning sonini hisoblansa vaqt ancha tejaladi. quyidagi qaysi genotiplardan 4 xil gameta olish mumkin? 1) aabb; 2) aabbcc; 3) aabbcc; 4) aabb; 5) aabbccdd; 6) aabb; 7) aabbccdd; 8) aabb; …

5 / 33

ohada izlanish olib borgan olimlar ishidan asosiy farqi, tajriba o'tkazayotgan obyektining bir nechta belgilarini emas, balki 1ta belgisining irsiylanishini kuzatishdan boshlagan va shu asosda o'zining qonunlarini yaratgan. u dastlab qizil gulli noxat navini oq gulli no'xat navi bilan chatishtirib birinchi avlodda (fda qizil gulli no'xatlarni oladi. demak, bu yerda qizil rangni yuzaga chiqaruvchi gen oq rangni yuzaga keltiruvchi gendan dominantlik qiladi va bu belgi dominant belgi, yuzaga chiqmagan belgi esa retsessiv belgi deyiladi. mendelning 1-qonuni - dominantlik qonuni yoki, birinchi bo‘g‘inda bir xillilik qonuni deb ataladi. p (ota-ona) aa x aa bb x bb qizil oq sariq yashil gametalar a a v b f(1 avlod ) aa bb qizil sariq yuqoridagilardan ko'rinib turibdiki, f1 da fenotipik va genotipik jihatdan bir xil avlod olingan. mendel mana shu olingan f1 avlodni yana o'zaro chatishtirib ko'radi. p (ota-ona) qizil aa x aa qizil gametalar a a x a a f2 aa qizil, aa …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "genetika asoslarifanidan masalavamashqlaryechishtexnologiyasi"

slayd 1 9-maruza mavzu: genetika asoslari fanidan masala va mashqlar yechish texnologiyasi: mendel qonunlari, monoduragay va diduragay chatishtirish , noallel genlarning o‘zaro ta’siri. mavzu rejasi: 1. mendel qonunlari. 2.monoduragay va diduragay chatishtirish. 3. noallel genlarning o‘zaro ta’siri. genetika fanining qisqacha tarixi. 1865-yil 8-fevral va 30-mart kunlari chexiyaning brono shahrida tabiatshunoslar jamiyatining katta kengashi bo'lib o'tadi. unda qatnashgan gregor mendel [1822 - 1885) o'zining 10 yillik no‘xat o'simligi ustida olib borgan tajribalarini bayon qiladi. olim ma'ruzasida no'xat duragaylarida kuzatilgan ba’zi qonuniyatlar, jumladan, birinchi avlodda duragaylarning bir xilliligi, ya'ni dominantlik qonuni, xuddi shu no'xat duragaylarining ikkinchi avlodida belgilarnin...

This file contains 33 pages in PPTX format (131,1 KB). To download "genetika asoslarifanidan masalavamashqlaryechishtexnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: genetika asoslarifanidan masala… PPTX 33 pages Free download Telegram