migratsion jarayonlar

DOCX 1 page 52.8 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 52.8 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

yozma manbalarda aholining ko‘chishi va migratsion jarayonlar bilan bog‘liq ma’lumotlar. ismoilov akmal islom o‘g‘li, toshkent kimyo xalqaro universiteti katta o‘qituvchisi. annotatsiya: ushbu maqolada qadim va ilk o‘rta asrlarda yuz bergan migratsion jarayonlar haqida atroflicha ma’lumot berib o‘tiladi. tarixiy yozma manbalarda aholining ko‘chishi u bilan bog‘liq ma’lumotlar atroflicha keltiriladi. yozma manbalarda markaziy osiyo xalqlarining eng qadimgi va ilk o‘rta asrlar davridagi ijtimoiy turmush tarzi, xo‘jaligi va boshqa iqtisodiy-siyosiy, tabiiy hodisalar sabab ko‘chishlarining oqibatlari haqida ham fikrlar keltirib o‘tiladi. kalit so‘zlar: migratsiya, hunlar, shimoliy yevropa, aridizatsiya, qadimgi bitiklar, avesto, xalqlarning buyuk ko‘chishlari, assimilyatsiya, konsolidatsiya. svedeniya o pereselenii naseleniya i migratsionnix protsessax v pismennix istochnikax. ismoilov akmal islom ygli, starshiy prepodavatel tashkentskogo mejdunarodnogo universitet kimyo. annotatsiya: v dannoy state predstavlena podrobnaya informatsiya o migratsionnix protsessax, proisxodivshix v drevnosti i rannem srednevekove. istoricheskie pismennie istochniki soderjat obshirnie svedeniya o peremesheniyax naseleniya i svyazannix s nimi dannix. v pismennix istochnikax takje privodyatsya svedeniya o sotsialnom …

2 / 1

. historical written sources offer detailed accounts of population movements and related data. these written sources also present insights into the social lifestyle, economy, and other economic, political, and natural phenomena that led to migrations of central asian peoples during the most ancient and early medieval periods, as well as the consequences of these movements. key words: migration, huns, northern europe, aridization, ancient writings, avesta, great migrations of peoples, assimilation, consolidation. ma’lumki, yozma manbalar insoniyatning o‘tmishini, biror qabila, elat va xalq yoki davlat tarixini o‘rganishda muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi. dastlabki yozma manbalar qatoriga misr ierogliflari, bobil mixxatlari, xitoy ierogliflari, hind, oromiy yozuvli matnlar: parfiyoniy, sug‘diy, xorazmiy va boxtariy yozma yodgorliklari insoniyatning qadimgi bitiklari sifatida e’tirof etiladi. markaziy osiyo xalqlarining eng qadimiy ajdodlari va ularning turar-joylari, urf-odat va marosimlari, yashash turmush tarzi hamda xo‘jaligi to‘g‘risida noyob ma’lumotlarni bizgacha yetib kelgan zardushtiylik dinining muqaddas kitobi “avesto”da ham ko‘rish mumkin. avestoning kitobatlarida …

3 / 1

derbekr, baqtriylar, xorasmiylar)ning nomlari keltirilgan. shuningdek, uning hamadon yaqinida topilgan kumush pilikchadagi (oltin pilikcha bilan birga) yozuvda turonning katta qismi ahamoniylar davlati tarkibiga kirgani qayd etilgan. bu ma’lumotlarda siyosiy jarayonlar va harbiy harakatlar natijasida markaziy osiyodagi qabilalarning o‘rta sharq va yaqin sharq hududlariga olib ketilishi o‘z aksini topgan. ayniqsa, bu holat qoyatoshlardagi tasvirlarda yaqqol namayon bo‘lgan[footnoteref:2]. turli davrlarga oid aholi manzilgohlarining geografiyasini o‘rganish orqali ma’lum bir hududlarning o‘zlashtirilishi jarayoni, urug‘-jamoalari va qabilalarning geografik joylashishiga xos jihatlar, iqlimiy o‘zgarishlar sabab ko‘chishlar, aholining xo‘jalik madaniy tiplarini o‘troq va ko‘chmanchi turmush tarziga o‘tishini aniqlash migratsion jarayonlarning mohiyatini ko‘rsatishda dolzarb hisoblanadi. [1: ataxodjayev a, zamonov a, xalmuminov u, maxammadiyev a, ismoilov a, abdusodiqov s. o‘zbekiston tarixi. i qism (eng qadimgi davrlardan – ix asrgacha). darslik. toshkent, “bayoz” nashriyoti, 2024. 210-215-betlar.] [2: o‘sha asar. 204-209-betlar.] qadimgi yunon va rim tarixchi hamda geograflarining asarlarida markaziy osiyo xalqlari haqida ko‘plab ma’lumotlar uchraydi. xitoy manbalari orasida yilnomalar, sayohatnomalar, …

4 / 1

o‘lib o‘tgan voqealarning vaqti va o‘rni, u yoki bu hududda istiqomat qilgan xalqlar, shuningdek, bir-biriga qarshi turgan qo‘shinlarning umumiy soni aniq ko‘rsatilgan. qolaversa, xitoy solnomalari ichida turk xoqonligi tarkibiga kirgan xorazm, sug‘d, shosh, farg‘ona, toxariston kabi mahalliy hokimliklarning xoqonlik davridagi tarixi, aholisining ijtimoiy-iqtisodiy hayoti bo‘yicha muhim ma’lumotlar berilgan. xitoy tarixchilari o‘z faktlarini aniq va ravon berishlari bilan ham ajralib turishadi. xitoy manbalarining mualliflari ichida: saroy tarixchilaridan vey shou (506-572) yozgan “vey shu” (“vey sulolasi tarixi”), tan davlatining dastlabki yillarida (629-656) yan shigu, kun inda, syuy jinzung kabi bir guruh saroy tarixchilari tomonidan bitilgan “suy-shu” (“suy sulolasi tarixi”) – suy davlati (581-618) tarixiga bag‘ishlangan solnomalar, tan sulolasining dastlabki davrida, ya’ni vii asrning birinchi yarmida yozilgan “bey-shi” (“shimoliy sulolalar tarixi”, 630-yil.), 941-945-yillarda tan sulolasi saroyida lyu xu rahbarligidagi tarixchilar guruhi yozgan “tan shu” (“tan sulolasi tarixi”, x asr) kabi manbalarda markaziy osiyodagi migratsion jarayonlar o‘z aksini topgan. xususan, “bey-shi” (“shimoliy sulolar tarixi”, …

5 / 1

amaldorlar va ularning shajaralari, ilm – fan, urf-odat, san’at va qonun – qoidalar, yirik shaxslar shajaralari va ularning faoliyatlari, qadim xitoy atrofida yashagan xalqlar hamda ular tomonidan tashkil etilgan davlatlar va hokimliklarga bag‘ishlangan ma’lumotlar uchraydi. agar sima syanning tarixiga nazar solsak, u saroy tarixchisining oilasida tug‘ilganini hisobga olib, imperator u-di zamonida u bir necha yil saroy soqchisi (langchjung) lavozimida ishlaganiga keyinchalik bashu, deb nomlangan qo‘shni davlatga elchi qilib yuborilganligiga guvoh bo‘lamiz. mil.avv. 108-yilda ilgari otasi egallagan saroy bitikchilari (imperator uchun hujjatlar tayyorlovchilar) boshlig‘i lavozimiga tayinlangan. mil.avv esa 100-97-yillarda li lin (vaf.74) ismli lashkarboshi 5 ming suvoriyga bosh bo‘lib, ko‘chmanchi hunlarga hujum qilganida, asirga tushib qolganida hunlar uni qatl etmasdan bek lavozimiga tayinlaganlar. “shiji”da sima syan li lin haqida ham xan xonadoni uchun ko‘rsatgan xizmatlarini bayon qilgan. bundan ranjigan u-di sima syanga qamoq jazosini buyurgan. qattiq hafa bo‘lgan sima syan tarix yozishga kirishgan. qamoqdan ozod etilgach, mil. avv. 96-yilda imperatorning safarlari …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "migratsion jarayonlar"

yozma manbalarda aholining ko‘chishi va migratsion jarayonlar bilan bog‘liq ma’lumotlar. ismoilov akmal islom o‘g‘li, toshkent kimyo xalqaro universiteti katta o‘qituvchisi. annotatsiya: ushbu maqolada qadim va ilk o‘rta asrlarda yuz bergan migratsion jarayonlar haqida atroflicha ma’lumot berib o‘tiladi. tarixiy yozma manbalarda aholining ko‘chishi u bilan bog‘liq ma’lumotlar atroflicha keltiriladi. yozma manbalarda markaziy osiyo xalqlarining eng qadimgi va ilk o‘rta asrlar davridagi ijtimoiy turmush tarzi, xo‘jaligi va boshqa iqtisodiy-siyosiy, tabiiy hodisalar sabab ko‘chishlarining oqibatlari haqida ham fikrlar keltirib o‘tiladi. kalit so‘zlar: migratsiya, hunlar, shimoliy yevropa, aridizatsiya, qadimgi bitiklar, avesto, xalqlarning buyuk ko‘chishlari, assimilyatsiya, konsolidatsiya. s...

This file contains 1 page in DOCX format (52.8 KB). To download "migratsion jarayonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: migratsion jarayonlar DOCX 1 page Free download Telegram