mutaciya payda bolıw mexanizmleri

PPTX 18 стр. 203,6 КБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 203,6 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

prezentatsiya powerpoint mutaciya payda bolıw mexanizmleri reje: i. mutaciya túsinigi hám mutaciya túrleri ii. gen, xromosoma hám genom mutaciyalarınıń kelip shıģıwı iii. tábiyiy hám jasalma mutaciyalar mutaciya grekshe « mutatio» - ózgeriw almasıw, latınsha «mutare» - ózgeriw almasıw sózlerinen kelip shıqqan. mutacion ózgeriwsheńlik bul organizm genotipi — xromosomalar, nuklein kislotalar, genler ózgeriwi menen baylanıslı ózgerisler. mutaciya tuwrısındaģı teoriya dáslep gollandıyalıq alım gugo de friz tarepinen islep shıģılģan. kelip shıģıwına kóre mutaciyalar spontan hám indusirlengen túrlerge bólinedi. spontan mutaciya tabiyatta tosattan payda bolatuģın, indusirlengen mutaciya bolsa jasalma shárayatta túrli fizikalıq yamasa ximiyalıq faktorlar tásirinde payda bolatuģın mutaciya esaplanadı. payda bolģan ornına kóre mutaciya generativ hám somatikalıq mutaciyaģa ajratıladı. generativ mutaciya jınısıy kletkalarda, somatikalıq mutaciya dene kletkalarında júzege keledi. somatikalıq kletkalardaģı mutaciya jınısıy jol menen kóbeyetuģın haywanlardıń kelesi awladlarına berilmeydi. buģan tiykarģı sebep mutaciyaģa ushıraģan kletka, toqıma, organnan kelesi awlad rawajlanbaydı. biraq somatikalıq mutaciya júz bergen ósimlik ózgergen organları vegetativ yamasa parxish …

2 / 18

i túrge boʻlinedi. onıń bir túri dnkdaģi nukleotidler orın almasıwi menen harakterlenedi. dnkdaģi nukleotidlerdiń orın almasıwı eki túrli: a)bir purin azotlı tiykarınıń ekinshi purin azotlı tiykarı yamasa bir pirimidin azotlı tiykarınıń ekinshi pirimidin azotlı tiykarı menen almasıwı yaģnıy a g, ts almasıwına tranziciya deyiledi. b) purin tiykarınıń pirimidin tiykarı menen yamasa kerisinshe pirimidin tiykari purin menen almasıwına, yağnıy a t, a s, g s, g t transversiya dep ataladı. spontan tranziciyada vodorod baylanıslardı payda bolıwın ózgeredi. natijede adenin guanin qasiyetine guanin adeninniń, citozin timinniń, timin bolsa citozinniń qasiyetine iye boladı. bunday ózgerisler bromuratsil, 2 aminopurin, nitrat kislotasi sıyaqlı mutagenlar tásirinda júz beredi. transversiya bolsa ultrafiolet nurlar tásirinde amelga asadı. gen mutaciyasınıń ekinshi túrinde dnk daģı nukleotidlerdiń jaylasqan ornı ózgeredi. dnk shınjırındaģı nukleotidlerdiń jaylasqan ornınıń ózgeriwi mutagen faktorlar máselen,proflavin tásirinde júz beredi. bul mutagen tásirinde dnk shınjırınan bir-eki nukleotid tusip qalıwı yamasa onıń arasına kiriwi gúzetiledi. aqıbette dnk shınjırındaģı gen quramında …

3 / 18

ledi. xromosoma mutaciyaları hár bir biologiyalıq túr basqa túrden xromosomalarınıń sanı, ólshemi, menen parqlanadı. xromosomalar sanı, forması, ólshemi hám dúzilisi menen baylanıslı mutaciya xromosoma mutaciyasi yamasa abberaciyasi delinedi. xromosoma dúzilisiniń ózgeriwi toʻrt túrge bo'linedi. bular deleciya, duplikaciya, inversiya hám translokaciya. deleciya — xromosomanıń bir bólimi uziliwi. deleciya birinshi marte 1917-jili amerikalıq alım bridjes tarepinen x xromosomanıń genetikalıq analizi arqalı anıqlanğan. deleciya gomozigota halatta adette letal qasiyetke iye boladı. xromosomanıń júdá kishi bóliminiń joģalıwı letal bolmawı múmkin.biraq xromosomanıń úlken bo'leginiń ajralıp ketiwi ayanıshlı aqıbetlerge alıp keledi. maselen, adamlarda 5 xromosomanıñ kelte iynindegi deleciya sebepli gelle suyeginiń kishi bolıwı, balanıń rawajlanıwınıń ástelesiwi hám aqılı páslik júz beredi. sondayaq adamlarda 4, 13, 18 xromosomalardaģı deleciya da nuqsanlarģa, tiykarınan, aqılı páslikke sebepshi boladı. duplikaciyada xromosomalardıń ayırım bir bólegi onnan kóp márte artadı. duplikaciyaģa jolıqqan bólimler xromosomalarda qaptalma-qaptal jaylasıwı hám fenotipte júzege shıģıwı múmkin.maselen, drozofila miywe shıbını ko'zindegi bar mutaciya x xromosomadaģı duplikaciya aqibetinda payda …

4 / 18

bolmaydı. inversiyanıń birinshi túrin pericentrik inversiya, ekinshi túri paracentrik inversiya delinedi. translokaciya eki nogomologiyalıq xromosomalardıń o`zara ayırim bo'limleri menen orın almasıwı. translokaciya haywan kletkalarında hám o`simlik kletkalarında da gúzetiledi. nogomologiyalıq xromosomaları translokatsiyaģa ushıraģan organizmlerde násil qaldırıw kemirek boladı. gomozigota retsiprok translokaciyaģa ushıraģan xromosomalarda genlerdiń birigiw gruppasi o'zgeredi. dáslep xromosomaģa birikpegen genler xromosomaģa birikken boladı yamasa kerisinshe jaģday júz beredi. genom mutaciyaları genom mutaciyasi genotiptiń barshe sistemasın óz ishine aladı. ol poliploidiya, geteroplodiyaģa ajıraladı.poliploidiya degende xromosoma toplamınıń eselep artıwı, geteroplodiya xromosoma sanınıń artıwı yamasa kemeyiwi túsiniledi. dáslep 1889-jılda i.t.gerasimov spirogira suw otına joqari temperatura menen ta`sir etip yadrosınıń eki ese kóbeyiwine erisken. poliploidiya atamasın birinshi bolıp pánge 1916-jılda g.vinkler kirgizgen. u grekshe poly - ko`p marte hám plooserdos - túr degen ma'nini ańlatadı poliploidiya barqulla alımlar dıqqat itibarında bolģan. 1909-jılı r.geyts g.de frizdiń mutacion teoriyasi ushın tiykar bolģan enorera o'simligi tábiyiy tetraploid (2n24) ekenligin ma'lim boldı poliplodiyalarģa qiziģıw xx asirdiń 40-jillarinda …

5 / 18

mler júda kem. biraq ayirim qaniygelesken organlar, sútemiziwshi haywanlardıń bawır, ishek toqıması silekey bezi xromosomaları poliploid ekenligi aniqlanģan. ğawashanıń a) tetraploid b) diploid sortı g.hirsutum l hám g. herbaceum l 1) gúli 2) gúltaj japırağı 3) gúlqorģanı 4) japıraģı 5) ashılmaģan górek 6) ashılģan górek ósimliklerde jasalma rawishte poliploid formalardı payda etiwda kolxitsin alkoloidınan tısqarı vinblastin, ashıtqı zamarrıqlarında kamforadan paydalanıladı.poliploidiya eki túrlu bo'ladı: avtopoliploidiya hám allopoliploidiya. avtoploidiya bir túrge tiyisli organizm xromosomaları eselep artıwı sebepli júz beredi. avtopoliploidlar teńsalmaqlı (4n, 6n, 8n, h.b) hám teńsalmaqsız (3, 5n, 7n h.b) ģa bólinedi. teńsalmaqlı avtopoliploidlar xromosoması diploid bolğan organizmlarge qarağanda iri paqallı. japıraqlı, gúlli, tuqımlı boladı. poliploid kletkalarda diploidlı kletkalarğa qaraģanda yadroları iri boladı. kóplegen o`simliklerde poliploid qatarlar bolıp olarda xromosoma sanı 2n....10n ģa shekem baradı. gulli o'simliklerde kóp awladlar poliploid qatarlardan ibarat. allopoliploidlar ádette turler ara gibrid organizmlerdegi xromosoma toplamınıń eselep artıwı sebepli payda boladı. bunday formalardıń tabiyatta payda bolıwı múmkinligi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mutaciya payda bolıw mexanizmleri"

prezentatsiya powerpoint mutaciya payda bolıw mexanizmleri reje: i. mutaciya túsinigi hám mutaciya túrleri ii. gen, xromosoma hám genom mutaciyalarınıń kelip shıģıwı iii. tábiyiy hám jasalma mutaciyalar mutaciya grekshe « mutatio» - ózgeriw almasıw, latınsha «mutare» - ózgeriw almasıw sózlerinen kelip shıqqan. mutacion ózgeriwsheńlik bul organizm genotipi — xromosomalar, nuklein kislotalar, genler ózgeriwi menen baylanıslı ózgerisler. mutaciya tuwrısındaģı teoriya dáslep gollandıyalıq alım gugo de friz tarepinen islep shıģılģan. kelip shıģıwına kóre mutaciyalar spontan hám indusirlengen túrlerge bólinedi. spontan mutaciya tabiyatta tosattan payda bolatuģın, indusirlengen mutaciya bolsa jasalma shárayatta túrli fizikalıq yamasa ximiyalıq faktorlar tásirinde payda bolatuģın mutaciya esaplana...

Этот файл содержит 18 стр. в формате PPTX (203,6 КБ). Чтобы скачать "mutaciya payda bolıw mexanizmleri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mutaciya payda bolıw mexanizmle… PPTX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram