organizmlerdiń embrionlar rawajlanıwına baylanıslı másele hám shınıǵıwlar dúziw

DOCX 21 pages 256.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 256.0 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

tema: organizimlerdiń embrionlar rawajlanıwına baylanıslı másele hám shınıǵıwlar dúziw. sabaqtıń maqseti: tema turalı tereń bilimge iye bolıp, másele hám shınıǵıwlar sheshiwdi úyreniw. sabaq úskeneleri: metodikalıq qollanbalar, slaydlar, kollekciyalar, stilistik qóllanbalar, súwretler, plakatlar, multimediya hám elektron sabaqlıqlar, kodoskop, kompyuter, proyektor, mikroskop, preporaval jıynama, turaqlı mikroprepeparatlar. tiykarǵı maǵlıwmatlar: organizmlerdiń individual (jeke) rawajlanıwı — ontogenez delinedi. ontogenez túsinigi 1866-jıl e.gekkel tárepinen pánge kirgizilgen. bir kletkalı organizmlerdiń ontogenezi olardıń pay da bolıwınan baslanıp, bóliniwi yamasa nabıt bolıwı menen tamamlanadı. kóp kletkalılarda ontogenez zigota payda bolı wınan baslanıp, tábiyiy ólimniń júz beriwi menen tamamlanadı. hárbir organizmniń individual rawajlanıw dáwiri hár túrli múd dette boladı. organizmlerdiń embrional rawajlanıwı úsh tipke ajıratıladı: 1) lichinkalı ontogenez; 2) lichinkasız ontogenez; 3) ana qarnın da rawajlanıw. lichinkalı ontogenez kópshiligi omırtqasız haywanlar (jalpaq qurtlar, kópshiligi shıbın-shirkeylerde) omırtqalı haywanlardan baqalarda baqlansa, lichinkasız ontogenez jer bawırlawshılar, quslarda, ana qarnında rawajlanıw bolsa joqarı dárejeli sút emiziwshilerde hám adamda baqlanadı. ontogenez tiykarınan eki: embrional hám …

2 / 21

baqlanadı. tuqımlanǵan máyek (zigota) — kóp kletkalı organizmlerdiń bir kletkalılıq hám dáslepki rawajlanıw basqıshı bolıp tabıladı. bir kletkalı organizmniń birneshe ret izbe-iz bóliniwinen kóp kletkalı organizm payda boladı. máyek kletka tuqımlanǵan nan soń, birneshe minuttan keyin yadro hám citoplazma bóline baslaydı. máyek kletka bir-birine teń eki kletkaǵa, yaǵnıy eki blastomerge bólinedi. máyek kletka birinshi ret meridian te gisliginde bólinedi. keyin blastomerlerdiń hárbiri jáne meri dian tegisliginde bir waqıtta bólinedi, nátiyjede bir-birine teń tórt klet ka payda boladı. náwbettegi bóliniw ekvator tegisliginde ótedi, segiz kletka payda boladı. keyin meridianal hám ekvato rial bóliniw náwbetlesip, 16, 32, 64 hám taǵı basqa blastomer ler payda boladı, bular bir-birine tıǵız taqalıp jaylasqan kletka lar bolıp esaplanadı. hár bóliniwden keyin payda bolǵan kletka kishireyip baradı, sonıń ushın bul process maydalanıw dep ata ladı. maydalanıw basqıshında kletkalar keyingi rawajlanıw ushın jıynalıp baradı. maydalanıw kóp kletkalı embrion — blastula payda bolıwı menen tamamlanadı. blastula shar tárizli formaǵa …

3 / 21

ıń qabat-qabat bolıp jaylasıwı menen ámelge asadı kóp kletkalı haywanlarda (ishek quwıslılardan basqa) úshinshi qabat mezoderma payda boladı. mezoderma ekto hám endodermanıń ortasında birlemshi dene boslıǵı — blastocelde jaylasadı. mezoderma qabatınıń payda bolıwı menen zarodısh úsh qabattan ibarat boladı: ektoderma, endoderma hám mezo derma zarodısh japıraqları bolıp esaplanadı. omırt qalı haywanlardıń barlıǵında bul japıraqlar bir-birine uqsaydı. gastrulyaciyanıń mánisi sonnan ibarat, bul process kletkalar topla mınıń aralasıwı menen xarakterlenedi. bul basqıshta embrion kletkaları bólinbeydi, óspeydi. biraq, bul basqıshta embrion kletkasınıń dáslepki genetikalıq xabarlarınan paydalana baslaydı hám dáslepki beyimlesiw belgileri payda boladı. beyimlesiw — bul embrionnıń ayırım bólimleri hám kletka larınıń dúzilisi sonday-aq, wazıypası jaǵınan bir-birınen parıqla nadı. beyimlesiw morfologiyalıq kóz qarastan alıp qaraǵanda arnawlı dúziliske iye bir-birinen parıqlanatuǵın júzlep kletka túr leriniń payda bolıwı bolıp esaplanadı. blastulanıń beyim lespegen kletkalarınan áste aqırın teri epiteliyası kletkaları, ishek epiteliyası, ókpe, nerv, bulshıq et hám basqa klet kalar pay da boladı. bioximiyalıq kóz qarastan …

4 / 21

hil er)da, teri qaplamlar, yaǵnıy teri epiteliyası hám de onıń tu wındıları nerv sisteması hám seziw organları, tistiń emal qabatı qáliplesedi. endodermadan — ishek epiteliyası, as sińiriw bezleri — bawır, asqazan astı bezi, ókpe hám saǵaq rawajlanadı. mezodermadan biriktiriwshi (shemirshek, súyek, qan hám limfa) hám bulshıq et toqımaları, júrek-qan-tamır sisteması, bólip shıǵarıw sisteması hám de jınısıy organlar qáliplesedi. kópshilik haywanlarda zarodısh japıraqlarınıń gomologiyası, haywanat dúnyasınıń kelip shıǵıwı birdey ekenligin dálillewshi dálillerden biri. organogenez. gastrulyaciya tamamlanǵannan keyin ózek organ larınıń kompleksi: nerv nayı, xorda, ishek nayshası payda boladı. ózek organlarınıń payda bolıwın neyrula basqıshı dep de ataydı. lancetnikte ózek organları tómendegishe payda boladı; ancetnik nerv nayshasınıń rawajlanıwı ayrıqsha dıqqatqa ılayıq; embrionnıń arqa tárepinen ektoderma tar naw formasında orta bóliminen batıp kire baslaydı hám naysha payda etedi. ektoderma nayshanıń oń hám shep táreplerinde jaylasıp, onıń shetleri boylap óse baslaydı. naysha — baslanǵısh nerv sisteması bolıp, ektoderma astına túsedi, onıń shetlerine birigedi hám …

5 / 21

riledi. eger baqanıń gastrulasında nerv sisteması rawajlanatuǵın bólimin basqa baqa gastrulasınıń qarın ektodermasına kóshirip ótkersek, sol jerde qosımsha nerv nayshası hám xorda rawajlanıp, qosımsha hámile payda boladı. solay etip, kóshirip ótkerilgen ózek organ átirapındaǵı toqımalarǵa tásir etip dúziwshi rolin óteydi hám olardıń rawaj lanıwın basqaradı. embrionnıń máyekten shıǵıwı yamasa tuwılıwı menen embri onal rawajlanıw dáwiri tamamlanadı hám postembrional rawa jlanıw dáwiri baslanadı. postembrional rawajlanıw tuwrı yamasa natuwrı rawajlanıw (metamorfoz) boladı. tuwrı rawajlanıwda (jer bayırlawshılar, quslar, sút emiziw shiler) máyekten shıqqan yamasa ana organizminen tuwılǵan embrion erjetken organizmlerge uqsaydı, tek kishi boladı. post embrional rawajlanıwda embrion tek ósedi hám jınısıy jaqtan jetilisiw dáwirine jetedi. natuwrı (metamorfoz) rawajlanıwda máyekten qurt (lichin ka) shıǵadı. qurt erjetken organizmnen dúzilisi jaǵınan keskin ajıraladı. qurt azıqlanadı, ósedi hám belgili waqıt dawamın da qurt organları erjetken organizm organları menen almasıp baradı. sonlıqtan, natuwrı rawajlanıwda lichinka organları ornında erjetken organizmge tán bolǵan organlar payda boladı. natuwrı postembrional rawajlanıwdı …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organizmlerdiń embrionlar rawajlanıwına baylanıslı másele hám shınıǵıwlar dúziw"

tema: organizimlerdiń embrionlar rawajlanıwına baylanıslı másele hám shınıǵıwlar dúziw. sabaqtıń maqseti: tema turalı tereń bilimge iye bolıp, másele hám shınıǵıwlar sheshiwdi úyreniw. sabaq úskeneleri: metodikalıq qollanbalar, slaydlar, kollekciyalar, stilistik qóllanbalar, súwretler, plakatlar, multimediya hám elektron sabaqlıqlar, kodoskop, kompyuter, proyektor, mikroskop, preporaval jıynama, turaqlı mikroprepeparatlar. tiykarǵı maǵlıwmatlar: organizmlerdiń individual (jeke) rawajlanıwı — ontogenez delinedi. ontogenez túsinigi 1866-jıl e.gekkel tárepinen pánge kirgizilgen. bir kletkalı organizmlerdiń ontogenezi olardıń pay da bolıwınan baslanıp, bóliniwi yamasa nabıt bolıwı menen tamamlanadı. kóp kletkalılarda ontogenez zigota payda bolı wınan baslanıp, tábiyiy ólimniń júz beriwi menen ...

This file contains 21 pages in DOCX format (256.0 KB). To download "organizmlerdiń embrionlar rawajlanıwına baylanıslı másele hám shınıǵıwlar dúziw", click the Telegram button on the left.

Tags: organizmlerdiń embrionlar rawaj… DOCX 21 pages Free download Telegram