xix asrning ii-yarmi – xx asr boshida turkiston o’lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar

PPTX 13 pages 723.2 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 723.2 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

12-mavzu: xix asrning ii-yarmi – xx asr boshida turkiston o’lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar reja: 12.1. 1. xix asrning ii-yarmida turkistonda maktablar tizimi. 12.1. 2. chor rossiyasining ta’lim siyosati. 12.1. 3. turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. 12-mavzu: xix asrning ii-yarmi – xx asr boshida turkiston o’lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar reja: 12.1. 1. xix asrning ii-yarmida turkistonda maktablar tizimi. 12.1. 2. chor rossiyasining ta’lim siyosati. 12.1. 3. turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. 12.2. 1. xix asrning 2-yarmida turkistonda maktablar tizimi o’lkani rossiya imperiyasi bosib olgandan so’ng 1870 yillarda qizlar talimi bo’yicha bazi malumotlar mavjud. turkistonda shahar va qisman qishloqlarda qizlar uchun boshlang’ich maktablar ham mavjud bo’lgan. qishloq joylarda qizlar maktabi juda kam hollarda uchrar edi. bazi hududlarda 100 ta maktabga bitta qizlar maktabi ham to’g’ri kelmas edi. biroq bazi shaharlarda qizlar maktablarining soni o’g’il bolalar maktablarining …

2 / 13

rgatlgan. ushbu talim muassasalarida “talimi bayonot”, “muosharat odobi”, “tarbiyali xotun” va boshqa sharq axloqiy madaniyatni o’z ichiga oluvchi fanlar o’qitlgan. a.p.xoroshxinning 1876 yildagi malumotga ko’ra, qizlar 7-11 yoshdan o’qitlgan, 11-15 yoshdan esa tkuvchilikka o’rgatlgan. bundan shu narsa kuzatladiki, qizlar maktablaridagi talim dasturlari o’g’il bolalar maktablari dasturlariga nisbatan kam qamrovli bo’lgan.o’rta osiyoda o’g’il va qiz bolalar birga talim oluvchi aralash maktablar bo’lganligi haqida malumotlar deyarli uchramaydi. 1906 yil kaspiyorti viloyati maktablarining ahvoli haqida malumot bergan n.p.ostroumov turkmanlar orasida, bazi joylarda o’g’il va qiz bolalar birga talim oluvchi maktablar mavjud bo’lganligi, ularda atgi ikki yoki uch yil davomida talim berilishi haqida malumot beradi. mustamlakachilik tzimini o’rnatlishi va o’lkada rus aholisi soni o’sib borishi bilan rus tlida so’zlashuvchi aholi qizlarini talimiga bo’lgan ehtyoj o’sib bordi. qizlar uchun gimnaziya, mariin bilim yurtlari kabi talim muassasalarini tashkil etldi va mazkur maskanlarda mahalliy aholi vakillarini talim olishlariga imkon berilishi kam miqdorda bo’lsada, qizlar talimiga ijobiy tasir …

3 / 13

o’z vaqtida sirdaryo viloyatidagi rus maktablarini taftish etgan chor amaldori n.k.smirnov ham qayd etgan edi. u ruslashtirishga yo’naltirilgan ta’lim siyosatining muvaffaqiyatsizligi sabablarini quyidagicha izohlaydi va yozadi: - yerli aholining shaharlardagi rus maktablarining qabul qilmaganligi sababi ularning dasturlarida musulmoncha savod darslari yo’qligi, darslar bolalar uchun tushunarsiz bo’lgan rus tilida olib borilishi va o’qituvchilarning mahalliy tillarni bilmasligi; - (rus) bolalariga pravoslav dini asoslarini musulmon bolalar huzurida o’rgatish. shuningdek, ruscha xat-savod oddiy turkistonlikka foyda keltirmas edi, chunki o’lkaning musulmon aholisi barcha narsani - xatlar, hisob-kitoblar va boshqa yozishmalarni mahalliy tilllarda va arab yozuvida amalga oshirar, musulmoncha xat-savodli kishi bunda, tabiiy, ko’proq yutar edi. 12.1. 3. turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi markaziy osiyo xonliklarida islom dini davlat dini xisoblanar edi. musulmon ruxoniylari markaziy osiyoning feodal xukmronlari bilan maxkam bog’langan edi; shu xukmronlarning yordami tufayli bu yerda musulmonlarning juda ko’p diniy o’quv yurtlari, chunonchi: masjidlar xuzurida maktablar, madrasalar va …

4 / 13

b qilish edi. chorizmning turkistonda ruslashtirishdan iborat maktab tizimi uning volgabo’ylari uchun maqullangan «ilminskiy sistemasi»dan farq qilar edi. qozon pedagogi ilminskiy volgabo’yidagi chuvashlar, mariylar va boshqa xalqlar uchun aloxida rus va maxalliy axoli maktablari ochgan edi. bu maktablarda o’qish dastlab bolalarning ona tillarida olib borilar, rus tili esa aloxida fan sifatida o’qitilar edi, shu bilan birga, xamma darsliklar xristian (pravoslavie) dinini targ’ib qilish ruxida tuzilgan edi. bulardan farqli o’laroq, islom dini ta’siri kuchli bo’lgan turkistonning maxalliy axolisi o’rtasida xristianlar missionerligiga ruxsat etilmas edi; buning ustiga rus maktablarida musulmon dinini o’qitish xam man etilgan edi; rus maktablariga o’qishga kirgan yerli axoli bolalari dastlabki kundanoq rus tilida o’qitilar edi. turkistonda dastlabki rus o’rta o’quv yurtlari 1870 yillardan ochila boshladi: 1876 yili toshkentda, verniyda (xozirgi olmaotada) erlar va xotin-qizlar gimnaziyalari. 1879 yili esa toshkentda o’qituvchilar seminariyasi ochildi. gimnaziyalarga xam yerli axolining bolalari qabul qilinar edi. o’qituvchilar seminariyalarida esa maxalliy axoli bolalariga 1/3 o’rin …

5 / 13

i tarbiyalar edi. rus maktabiga o’qishga kirgan bolalar rus tilini mutlaqo bilmas edilar, natijada ancha qiyinchilik tug’ilar edi. shuning uchun rus maktabiga kirgan, lekin rus tilini mutlaqo bilmaydigan o’quvchi rus tilida so’zlashishni o’rganib olmaguncha odatda quyi bo’limda o’qir, rus tilida so’zlashishni o’rganib olgandan keyingina yuqori bo’limga o’tkazilardi. yuqori bo’limlarga o’quv yilining o’rtalarida xam o’tkazilar edi, chunki maktablar kichkina bo’lib, bir vaqtning o’zida mashg’ulotlar bir necha bo’limlar bilan olib borilar edi. rus maktablarida o’qiydigan qozoq bolalarning ko’pchiligi internatlarda yashar edilar, xudi shu internatlarda rus tili yanada tezroq va puxtaroq o’rganib olinar edi. toshkentdagi gimnaziyada dastlabki yillarda, maxalliy axolining bolalarini rus tili bilan ko’proq shug’ullantirish uchun lotin tilini o’rgatishdan ozod qilinar edi. 1880 yillarning boshlariga kelib rus maktablarida o’qiydigan o’zbek va tojik bolalari uchun islom dinini o’qitish kerak, toki ota-onalari bu maktablardan qo’rqmasinlar, degan fikr tarqalgan edi. turkiston ma’murlari bu fikrning qanchalik to’g’ri ekanligini tekshirishga qaror qildilar. 1884 yil 19 dekabrda toshkentda, …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xix asrning ii-yarmi – xx asr boshida turkiston o’lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar"

12-mavzu: xix asrning ii-yarmi – xx asr boshida turkiston o’lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar reja: 12.1. 1. xix asrning ii-yarmida turkistonda maktablar tizimi. 12.1. 2. chor rossiyasining ta’lim siyosati. 12.1. 3. turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. 12-mavzu: xix asrning ii-yarmi – xx asr boshida turkiston o’lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar reja: 12.1. 1. xix asrning ii-yarmida turkistonda maktablar tizimi. 12.1. 2. chor rossiyasining ta’lim siyosati. 12.1. 3. turkistonda rus maktablarining ochilishi. yerlik aholi uchun rus-tuzem maktablarining tashkil etilishi. 12.2. 1. xix asrning 2-yarmida turkistonda maktablar tizimi o’lkani rossiya imperiyasi bosib olgandan so’ng 1870 yillarda qizlar talimi bo...

This file contains 13 pages in PPTX format (723.2 KB). To download "xix asrning ii-yarmi – xx asr boshida turkiston o’lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: xix asrning ii-yarmi – xx asr b… PPTX 13 pages Free download Telegram