yangi davr fani

PPT 29 pages 226.0 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 226.0 KB

File type PPT

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

slayd 1 7-mavzu: yangi davr fani. fanning shakllanish jarayoni va uning zamonaviy talqini. xviii asrning oxiri xix asrda ilmiy bilimlarning rivojlanishi reja: 1. ilmiy-texnika taraqqiyotining o‘ziga xos xususiyatlari. xix asrda fan va texnikaning yagona tizimga aylanishi. 2. energiyaning saqlanish qonunini kashf etilishi. m.faradey va g.gers kashfiyotlari. 3. 1803 y fulton tomonidan birinchi paroxodni sinovdan o‘tkazilishi. 4. telegrafning kashf etilishi. a.butlerov va d.i.mendeleyevning ximiya fani rivojlanishiga qo‘shgan hissasi. 5. ch.darvin va uning evolyutsion nazariyasi. 6. genetika fani. g.mendel qonuni va uning ahamiyati. 7. tibbiy bilimlar. i.sechenov va i.p.pavlov. 8. i.f.kruzenshtern ekspeditsiyasi. j.kukss f.bellinsgauzen va m.lazarev sayohatlari va ularning ahamiyati. 9. a.smit, k.sen-simon tadqiqotlari. t.maltus nazariyasi. 10. a.shopengauer, f.nitsshe, va g.spenserlarning fan rivojiga qo‘shgan hissasi. xviii asr oxirlaridan xix asrning 70 yillarigacha o'tgan davr fan va texnikaning juda tez rivoj topgan davri bo'ldi. xuddi shu davrda kapitalizmning manufaktura bosqichidan mashinalar keng ishlatiladigan yirik fabrika ishlab chiqarish bosqichiga o'tildi. sanoat revolyutsiyasi hammadan oldin …

2 / 29

klardan ozod qildi va shu bilan birga, paxta plantatsiyalarida negrlar qulligini juda ham oshirib yubordi. angliyada mashina yigirish mashinada to'qish zarurati tug'dirgan bo'lsa bu ikki tarmoqning rivojlanishi oxorlash, buyash va chit bosish tarmoqlarida ham revolyutsiya qilish zaruratini tug'dirdi. mashhur frantsuz ximigi k.l.bertole (1748-1822) xsh asrning 80- yillarida gazmolni ohorlashda xlorli ohak ishlatishni taklif etdi. bundan inglizlar darhol foydalandilar va 1797-1798 yillarda ch.tennant ohorlashning bu yangi usulini joriy qildi. t.bell degan ingliz 1785 yilda chit bosish stanogi ixtiro etdi. ip gazlama sanoatidagi revolyutsiya jun, zig'ir tolasi va ipak to'qima sanoati tarmoqlariga tarqaldi. ish mashinalarining kattalashuvi va bu mashinalar sonining ko'payuvi universal bug' dvigatellari ishlatishni talab qildi. ―bug' mashinasi,-deb ѐzgan edi engels,-birinchi haqiqatdan ham internatsional ixtiro edi..‖.bug' mashinasining yirik ishlab chiqarishda universal dvigatelga aylanishi ham xuddi shunday internatsional ish bo'ldi. bug' kuchidan har xil maqsadlarda foydalanish fikri deni papendan tortib (xup asr oxirlari), juda ko'p avtorlarning asarlarida uchraydi. zavod ishlab chiqarishida foydalanib …

3 / 29

00 yilgacha uatt sistemasidagi 93 bug' dvigateli, metallurgiya zavodlarida 28 mashina, kon va shaxtalarda 52 va sanoatning boshqa tarmoqlarida 48 mashina o'rnatildi. evropa kontinentida-frantsiya va belgiyadan tortib to rossiyagacha, shuningdek aqshda ham bug' dvigatellaridan foydalanila boshlandi. shu o'n yilliklarda metallurgiya va metall ishlash sohalariga ham texnika jihatidan muhim yangiliklar kiritildi. dastlab angliyada, keyinchalik esa kontinentida ham domna protsessida (rudalardan cho'yan eritib olishda) tobora qo'proq mineral ѐqilg'idan foydalaniladigan bo'ldi. 1784 yilda birinchi bo'lib g.kort joriy qilgan pudlinglash protsessi aks ettiruvchi pechlar alangasida cho'yandagi temir olish usuli taraqala boshladi. mashinasozlikning rivojlanishi. yirik fabrika-zavod ishlab chiqarishida bitta markaziy dvigatel-bug' mashinasi bilan harakatga keltiriladigan bir xildagi bir necha mashinani kooperatsiyalashdan, ya'ni mashinalar sistemasidan foydalanilar edi. fabrikada ish mashinalarini birlashtirishning oliy formasi shunday mashinalar sistemasidan iborat ediki, bunda mehnat sarf qilinadigan bir qancha ishlab chiqarish protseslaridan o'tar edi. mashinalar sistemasi joriy qilingandan keyin, ishlab chiqarish protsessini avtomatlashtirish va uni uzluksiz qilish tendentsiyalari namoѐn bo'ldi (bu …

4 / 29

mashinasozligining qurbi etmas edi. yirik sanoat o'ziga xos ishlab chiqarish vositalari ishlab chiqarishni barpo etish va muntazam ravishda mashinalar ѐrdami bilan mashinalar ishlab chiqarishni boshlab yuborishi lozim edi. sanoat revolyutsiyasi fabrika-zavod ishlab chiqarishi o'ziga mos texnika (mashina) bazasiga ega bo'lib olgandan keyingina tugallandi. fabrika zavod ishlab chiqarishi, dastlab, manufaktura davrida qo'lga kiritilgan texnika yutuqlariga tayandi:xu1-xush asrlardaѐq tuzilishi ancha murakkab bo'lgan parmalash, kengaytirish (rastochka), tokarlik stanoklari ishlatilgan edi. sanoat revolyutsiyasi boshlanishi bilan bug' dvigatellari bor fabrika-zavod ishlab chiqarishga moslangan yangi takomillashtirilgan metall ishlash stanoklari yasash tezlashib ketdi. xush asr oxirida genri modsli (1771-1831) takomillashtirilgan suriluvchani support (keskich) tutqich ixtiro qildi. supportning ixtiro qilinish tarixi uzoq, u xu1-xup asrlardagi ixtirolardan boshlanadi. stanokning bu muhim detalini takomillashtirishda xush asrning birinchi o'ttiz yilligida rus konstruktori a.k.nartov katta rol uynadi. model supporti tez orada avtomat mexanizmiga aylantirildi va shakli o'zgartirilib, tokarlik stanogidan boshqa metall ishlash stanoklariga ham o'rnatildi. tokarlik, frezerlash, randalash, silliqlash stanoklarining, bug' bolg'alari, …

5 / 29

ar viyskda (x1x asrning ikkinchi o'n yilligida) maxsus mashinasozlik korxonasi qurgan edilar. nijniy tagil zavodlari va boshqa zavodlarga cherepanovlar yasagan 20 dan ortiqroq bug' mashinasi o'rnatilgan edi. peterburgdagi aleksandrov, kolpin va berd zavodlari, petrozavodskdagi aleksandrov zavodi va boshqa zavodlarning konstruktorlari ham har xil ish mashinalari va bug' dvigatellarini takomillashtirgan edilar. mashina bilan ko'plab mashinalar ishlab chiqarishni rivojlantirishda mashina detallarini standartlashtirish va o'zaro almashina oladigan qilish yo'lidagi harakatlar muhim ahamiyatga ega bo'ldi. manufaktura davridaѐq dastlabki qurollar ishlab chiqaradigan harbiy korxonalarda mushketlar, miltiqlar va hokazolarning detallari normallashtirilgan (standartlashtirilgan) edi. harbiy mashinasozlik bilan umumiy mashinasozlikning o'zaro mahkam bog'langanligi tokarlik revolver stanogi yaratgan ixtirochilardan biri ingliz injeneri vitvortning faoliyatidan ham ko'rinib turibdi. vitvort stanokka aylanuvchi baraban o'rnatish fikrini to'pponcha (revolver) ixtiro qilgan amerikalik koltdan olgan edi. vitvort 1841 yilda mashina detallarining narezkasini standartlashtirdi. shu bilan bir vaqtda vitvort vintovkaning yangi tipini ixtiro qilgan edi. dvigatellarning rivojlantirilishi. ikki ѐqlama ishlaydigan bug' mashinasi biz ko'rib chiqaѐtgan …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yangi davr fani"

slayd 1 7-mavzu: yangi davr fani. fanning shakllanish jarayoni va uning zamonaviy talqini. xviii asrning oxiri xix asrda ilmiy bilimlarning rivojlanishi reja: 1. ilmiy-texnika taraqqiyotining o‘ziga xos xususiyatlari. xix asrda fan va texnikaning yagona tizimga aylanishi. 2. energiyaning saqlanish qonunini kashf etilishi. m.faradey va g.gers kashfiyotlari. 3. 1803 y fulton tomonidan birinchi paroxodni sinovdan o‘tkazilishi. 4. telegrafning kashf etilishi. a.butlerov va d.i.mendeleyevning ximiya fani rivojlanishiga qo‘shgan hissasi. 5. ch.darvin va uning evolyutsion nazariyasi. 6. genetika fani. g.mendel qonuni va uning ahamiyati. 7. tibbiy bilimlar. i.sechenov va i.p.pavlov. 8. i.f.kruzenshtern ekspeditsiyasi. j.kukss f.bellinsgauzen va m.lazarev sayohatlari va ularning ahamiyati. 9. a.smi...

This file contains 29 pages in PPT format (226.0 KB). To download "yangi davr fani", click the Telegram button on the left.

Tags: yangi davr fani PPT 29 pages Free download Telegram