bronza davri tarixi

DOCX 8 стр. 72,7 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 72,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

bronza davri tarixi reja: 1. ziroatchilik va chorvadorlar madaniyatlari doirasining kengayib borishi 2. bronza davri manzilgohlari 3. ijtimoiy – iqtisodiy munosabatlar 4. madaniy aloqalar, aholi va etnik jarayonlar. o‘rta osiyo aholisi bronza davri bosqichiga o‘tgach, mahalliy ishlab chiqarish taraqqiyotida yangi davr boshlanadi. bu davr mil. avv. iii ming yillikning o‘rtalari – ii mingyillikka mansub bo‘lib, bronza – mis bilan qo‘rg‘oshin va qalay qotishmasidir. u o‘z xususiyatlari bilan misdan ustun turadi, ya’ni bronza misga qaraganda qattiq va pishiqdir. bronza metallsozligining ilk vatani kichik osiyo va ikkidaryo oralig‘i bo‘lgan. qadimgi misr, mesopotamiya (ikkidaryo oralig‘i), kichik osiyo va eronning janubi-g‘arbiy qismida bronza davrida davlatchilik jamiyati keng ravnaq topgan. o‘rta osiyo hududida ham ishlab chiqaruvchi kuchlar ancha taraqqiy topib, janubiy viloyatlarda ishlab chiqaruvchi xo‘jaliklarning shakllari yangi asosda rivojlangan. mil. avv. iii-ii mingyilliklarda dehqonchilik va chorvachilik, o‘rta osiyoning dastlabki o‘choqlaridan sharq yo‘nalishida hozirgi o‘zbekiston va tojikiston hududlariga keng tarqala boshlaydi. bronza davridagi dehqonchilik aholisining tarixini …

2 / 8

i tezlashtirgani tufayli, o‘rta osiyo dashtlarida yashagan qabilalar asosan chorvachilik bilan mashg‘ul bo‘lgan. qadimgi sharqda shahar-davlatlar vujudga kelishi bilan hunarmandchilik dehqonchilikdan ajralib chiqqan. o‘rta osiyo janubiy hududlarida mil. avv. iii mingyillikning o‘rtalari – ii mingyillik boshlarida ixtisoslashgan hunarmandchilik sohalari rivoj topadi. bronzaning kashf etilishi bilan mehnat qurollarining turlari ham ko‘paydi. bronzadan xanjar, pichoq, nayza, o‘roq, jez oyna, bigiz, munchoq, tamg‘a, idish va boshqa buyumlar yasalgan. ammo tosh butun bronza davri davomida ham metall bilan muvaffaqiyatli ravishda raqobat qilib, qurollar ishlash manbai sifatida o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan. toshdan pichoqlar, o‘roqlar, o‘q va nayza uchlari ham yasalgan. yorg‘uchoqlar avvalgidek qumtoshlardan ishlangan, terini qayta ishlashda chaqmoqtoshdan keng foydalanishgan. bronza davrida maxsus kulolchilik ishlab chiqarish vujudga kelgan. o‘rta osiyoning turli viloyatlarida (kopetdog‘ oldi, quyi murg‘ob vohasi, janubiy o‘zbekiston) mutaxassis kulollar paydo bo‘lgan. mil. avv. ii mingyillikda charx kulolchilik hunariga keng joriy etiladi. charxning ixtiro qilinishi kulollarning ishini tezlashtirish va sopol idishlarning sifatini yaxshilash zaruratidan kelib …

3 / 8

hirilgan tadqiqotlari mintaqada yashagan qabilalarning madaniy-iqtisodiy munosabatlarini aniqlashda muhim ahamiyatga ega bo‘ldi. turkmaniston, o‘zbekistan va tojikiston hududlarida rivojlangan ishlab chiqaruvchi xo‘jaliklar asosida muhim madaniy yutuqlar vujudga kelgan. o‘rta osiyo janubiy viloyatlarida bronzadan buyumlar yasash, kulolchilik, zargarlik, to‘quvchilik, ip yigirish va to‘qimachilik maxsus kasb-hunarlarga aylangan. o‘sha davrda kanal qazib, daryolardan suv chiqarish, kanal va ariqlarni doimo tozalab turish, ya’ni sun’iy sug‘orish ishlari keng yo‘lga qo‘yilgan. dehqonchilikda don (arpa, bug‘doy, javdar) ekish, chorva uchun xashak bo‘ladigan o‘simliklar o‘stirish, sabzavot va mevachilik rivojlantirilgan. o‘zbekiston tuprog‘ida bronza davriga oid madaniyatlar bir xilda taraqqiy topgan emas. bu bosqichda surxondaryo, zarafshon va xorazm vohalaridan iborat uch o‘lkaning madaniy taraqqiyotida o‘ziga xos xususiyatlari mavjud bo‘lgan. bu madaniyatlar dehqonchilik, uy chorvachiligi va chorvachilik-dehqonchilik bilan shug‘ullangan qabilalarga mansubdir. ular bir-biridan ajralgan holda taraqqiy etgan emas, qabilalar o‘rtasida keng madaniy aloqalar rivoj topgan. janubiy o‘zbekiston (surxondaryo) o‘troq ziroatchi aholisining dastlabki markazlaridan biri hisoblanadi. ushbu viloyatdagi bronza davriga oid sopollitepada to‘rtburchakli …

4 / 8

niston) va boysun-ko‘hitang tog‘ oldi vohalarida aniqlangan bronza davri yodgorliklari dashtli - sopolli madaniyati deb ataladi. uning vujudga kelishi mil.avv. iii mingyillikning oxirlari – ii mingyillikning boshlarida ziroatchi aholisining tashqi migratsiyalari bilan bog‘lanadi. shuningdek, bu madaniyat kelib chiqishi jihatdan quyi murg‘obdagi (janubiy turkmaniston) gonur-tug‘aloq madaniyati bilan bog‘langan bo‘lib, fanda bronza davri baqtriya-marg‘iyona sivilizatsiyasi deb e’tirof etilgan. gonurning markazida mudofaa devorlar va to‘rtburchak burjlar bilan mustahkamlangan yirik saroy joylashgan. u taxt zali va 120 dan ziyod katta - kichik xonalardan iborat bo‘lgan. saroy atrofida otashparastlik, hosildorlik, qurbonlikka bag‘ishlangan ibodatxonalar hamda alohida xalqa shaklda katta otashkadalar (diametri 7-11 metr) bunyod etilgan. bu qism ham mudofaa devorlar bilan o‘ralgan. uchinchi mudofaa devor saroy va ibodatxonalar xizmatchilari yashagan qismini himoya qilgan. amudaryoning o‘ng qirg‘og‘i yerlarida shakllangan sopollitepa – bronza davridagi daryo kechuvidan boshlangan aloqa yo‘lini himoya qiluvchi mustahkam istehkom sifatida paydo bo‘lgan. o‘troq dehqonchilik jamoalari chegaralarining kengayishi munosabati bilan sopollitepa o‘zining ilgarigi ahamiyatini yo‘qota …

5 / 8

shdan qurilgan mudofaa devorlariga ega. arxeologik ma’lumotlar bronza davri e’tiqodlari va diniy qarashlarining yangi asoslarda o‘rganish uchun imkon yaratdi. qadimgi baqtriyada aholi hayotida olov, suv, quyosh, yer va hosildorlik qadrlangan. o‘zbekiston hududida bronza davrida chorvachilik va dehqonchilik bilan shug‘ullangan qabilalarning moddiy madaniyat yodgorliklari xorazm va quyi zarafshon vohasida o‘rganilgan. bu hududlarda sopolli va jarqo‘tonda bo‘lgani kabi xom g‘ishtdan bunyod etilgan inshootlar (ibodatxonalar, uy-joylar, mudofaa devorlari, hunarmandchilik ustaxonalari) topilmagan. qadimgi xorazm vohasi hududlarida tozabog‘yob madaniyatiga oid yarim yerto‘la uy-joylardan sopol idishlar, toshdan va bronzadan ishlangan qurollar aniqlangan. tozabog‘yob sopol idishlari qo‘lda ishlangan. ular qozon, tuvaklar va kosasimon idishlardan iborat bo‘lib, xilma-xil geometrik chiziqlar bilan naqshlangan.asosiy belgilarga ko‘ra, tozabog‘yob madaniyati chorvachilik - dehqonchilik xo‘jalik - madaniy xilini o‘zida aks etgan, dehqonchilik chorvachilik xo‘jaligiga qo‘shimcha mashg‘ulot bo‘lgan. tozabog‘yob madaniyati manzilgohlarida ziroatchilik mehnat qurollari kam miqdorda topilgan, don qoldiqlari esa (arpa, bug‘doy, suli) aniqlanmagan. quyi zarafshon yerlari bronza davrida kamsuv bo‘lib, ular asosan chorvachilik …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bronza davri tarixi"

bronza davri tarixi reja: 1. ziroatchilik va chorvadorlar madaniyatlari doirasining kengayib borishi 2. bronza davri manzilgohlari 3. ijtimoiy – iqtisodiy munosabatlar 4. madaniy aloqalar, aholi va etnik jarayonlar. o‘rta osiyo aholisi bronza davri bosqichiga o‘tgach, mahalliy ishlab chiqarish taraqqiyotida yangi davr boshlanadi. bu davr mil. avv. iii ming yillikning o‘rtalari – ii mingyillikka mansub bo‘lib, bronza – mis bilan qo‘rg‘oshin va qalay qotishmasidir. u o‘z xususiyatlari bilan misdan ustun turadi, ya’ni bronza misga qaraganda qattiq va pishiqdir. bronza metallsozligining ilk vatani kichik osiyo va ikkidaryo oralig‘i bo‘lgan. qadimgi misr, mesopotamiya (ikkidaryo oralig‘i), kichik osiyo va eronning janubi-g‘arbiy qismida bronza davrida davlatchilik jamiyati keng ravnaq topgan. o...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOCX (72,7 КБ). Чтобы скачать "bronza davri tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bronza davri tarixi DOCX 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram