fal safiy metodologiya, qonunlar va kategoriyalar

DOC 15 pages 342.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 342.5 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

6-mavzu: falsafiy uslublar, qonunlar va kategoriyalar 6-mavzu: falsafiy metodologiya , qonunlar va kategoriyalar (2 soat) reja: 1. falsafada usul va uslub muammosi. 2. falsafiy qonunlar. 3. falsafiy kategoriyalar. 1 metodologiya yun methodos- yo'l usul, logos ta'limot. har bir fanning o'zining metodologiyasi bor. ularning hammasining bitta umumiy metodologiyasi ham bor. uni biz fan (yoki fanlar) metodologiyasi deb ataymiz. falsafiy usullar: dialektika, sofistika, eklektika, dogmatika, metafizika, sinergetika. dialektika — grek tilida baxs va suhbatlashish san'ati degan ma'noni anglatadi. antik dunyo faylasuflari uni haqiqatga erishish yo'li va usuli sifatida talqin etganlar. hozirgi davrga kelib dialektika olamdagi narsa va hodisalar doimo o'zgarishda, o'zaro aloqadorlik va bog'liqlikda, taraqiyot va rivojlanishda deb tushunishdir. unga ko'ra, olamda o'z o'rniga va joyiga, yashash vaqti va harakat yo'nalishiga ega bo'lgan barcha narsalar va voqealar bir-birlari bilan bog'liq va aloqador tarzda, bir-birlarini taqozo etadigan, doimiy va takrorlanib turadigan bog'lanshilar orqali namoyon bo'ladi. dialektika – yun.rivojlanish to'g'risidagi falsafiy ta'limot. dialektika kishilar …

2 / 15

a yangicha tafakkur vujudga kelaetganligi fikrimiz dalilidir. uning asosini jamiyatni dialektik tushunish tashkil qiladi. tafakkurning sofistik, eklektik va dogmatik usullari dialektik tafakkur usulining mukobillaridir(karama-qarshi). ular uz mohiyatiga ko'ra metafizik usuldir. falsafada borliqdagi umumiy bogliqliklar, aloqadorliklar, rivojlanish va taraqqiyot jarayonlarini buzib kursatishga urinish, odatda, metofizik qarashdan iborat. s o f i s t i k a - yunoncha so'zdan olingan bo'lib, bilib turib, ataylab xato asoslar asosida, ko'p ma'noli so'zlarga asoslanib, xato asoslardan yolg'on xulosa chiqarish orqali fikr yuritishdir. sofistik tafakkur dastlab qadimgi yunon falsafasida keng tarqalgan edi. sofistik tafakkur usuli, farobiy ta'biri bilan aytganda, «yolg'ontakam donolik» dir. chunki, unda haqiqatni ataylab buzib, yolg'on fikrni haqiqat sifatida ko'rsatishga urinish mavjud bo'ladi. bundan qo'llaniladigan asosiy maqsad suxbatdoshni chalgitish orqali mantikiy boshi berk kuchaga olib kirishdan iborat. bunday tafakkur usulining haqiqiy sababi formal mantik qonunlarini bo'zilishi bilan bogliq. sofistik tafakkur usuli san'atda turli xil komik vaziyatni yaratishda keng qo'llaniladi. e k l e …

3 / 15

fakkur usulidir. dogmatik fikr yuritish buyumlar va ularning fikrdagi in'ikoslari, ya'ni tushunchalar bir-biridan keyin va bir-biriga bog'liq bo'lmagan holda tekshirilishi lozim bo'lgan ayrim-ayrim, o'zgarmas, qotib qolgan, hamisha bir zayilda turadigan narsalardir, deb tasavvur qilishdan iborat. o'rta asrlar falsafasida diniy akidalarga ishonishning kuchayishi dogmatik tafakkurning keng tarkalishiga olib keldi. xozirgi kunda vaxxobiylik kabi okimlarning kirib kelishi va tarkalishi ham dogmatik fikr yuritishning oqibatidir. dogmatik tafakkur, ayniksa, siyosat va boshqaruvda juda xavflidir. chunki, bunda u sub'ektivizm, byurokratiya, ijtimoiy xyotdan o'zilish, ijodiy faoliyatni bugish, tashabbusni tusish, progressiv goyalar, nazariya va ta'limotlardan voz kechish, yangiliklarni uz vaqtida paykamaslik, istikbolni oldindan ko'ra olmaslik kabi illatlarni keltirib chikaradi. shuning uchun boshqaruvdagi raxbarlarning dogmatik tafakkurga ega qismi jamiyatga juda katta zarar keltirishadi. dogmatik tafakkurni oldini olish uchun dialektik tafakkurni hamma sohada keng qaror toptirish lozim. chunki, faqat dialektik tafakkurgina butun borliqni yaxlit birlikda, uning xilma-xilliklarini o'zaro uzviy, chambarchas aloqadorlik va bogliqlikda, doimiy rivojlanishi taraqqiyotida olib ko'rashga imkon …

4 / 15

y bog'lanishlar asosida mavjudligini e'tirof etishga asoslangan ilmiy qarashlar majmuidir. u asosan, xx asrning ikkinchi yarmida shakllangan ta'limot bo'lib, asoschisi i. prigojindir. bu ta'limotni dialektika asosida shakllangan va uni to'ldiradigan ilmiy qarashlar majmuasi deydiganlar ham bor. ularga qarshi o'laroq, dialektika endi kerak emas, uni sinergetika bilan almashtirish lozim deb hisoblovchilar ham yo'q emas falsafiy qonunlar. qonun deganda nima tushuniladi? qonun – muayyan shart-sharoitlarda voqealar rivojining xususiyati va yo'nalishini belgilaydigan, ma'lum bir kathiy natijani takozo etadigan ob'ekttiv dunyodagi narsa va hodisalarning muhim, zaruriy, umumiy, nisbiy barqaror munosabatlaridir. bunga javob berishda shuni xisobga olmok lozimki, eng umumiy shaklda qonun moddiy olamdagi turli xil narsa va xadislar, jarayonlar va voqeyalar o'rtasidagi munosabatlar, o'zaro aloqadorlikda demakdir. lekin bundan qonun barcha munosabat-larni ifodalaydi, degan xulosa chikarmaslik kerak. masalan, muhim va muhim bo'lmagan, tasodifiy va zaruriy, barqaror, va bekror, umumiy va xususiy munosabatlar bor qonun ko'p kirrali aloqalar va munosabatlarning yigindisi bo'lib, narsa va hodisalarning muhim …

5 / 15

ladi. tabiat va jamiyatning har qanday qonuni o'zining uchta tomoni bilan tavsiflanadi, a) qonun ob'ektiv asosga ega bo'lib, muhim zaruriy, umumiy va barqaror munosabatlarni ifodalaydi; b) qonuning harakati o'ziga xos xususiyatiga ega bo'lib, vokiyalar rivojlanish kat'iy muayyan yo'nalish natijasida tugiladi; v) qonun ma'lum bir shart-sharoitlarda namoyon bo'ladi.bu jixatlar xisobga olgan xolda qonunga quyidagicha ta'rif berish mumkin. tabiat qonunlari, er yuzidagi barcha qonunlar, jamiyat qonunlari kishilarning ijtimoiy munosabatlari bilan bogliqligini kursatadi.. yana bir farqi shuki, jamiyat qonunlariga nisbatan tabiat qonunlari asta-sekinlik bilan o'zgarib boradi. ijtimoiy qonunlar esa ma'lum bir davr mobaynida amal qilib sungra, uz urnini yangi qonunlarga bushatib beradi, ba'zilari uz kuchini yo'qotadi. masalan ibtidoiy jamoa tuzumi, kuldorlik, feodalizm va kapitalistik tuzumga xos qonunlar, o'zgarishlar bunga misol bo'lishi mumkin. harakat kilish doirasiga qarab qonunlar: eng umumiy, umumiy va xususiyga bo'linadi. moddalarning saqlanishi va aylanishi qonuni, energiyaning bir turdan ikkinchi turga o'tish qonuni umumiy qonunlarga, xususiy qonunlarga masalan, fizikadagi kulon qonuni, …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fal safiy metodologiya, qonunlar va kategoriyalar"

6-mavzu: falsafiy uslublar, qonunlar va kategoriyalar 6-mavzu: falsafiy metodologiya , qonunlar va kategoriyalar (2 soat) reja: 1. falsafada usul va uslub muammosi. 2. falsafiy qonunlar. 3. falsafiy kategoriyalar. 1 metodologiya yun methodos- yo'l usul, logos ta'limot. har bir fanning o'zining metodologiyasi bor. ularning hammasining bitta umumiy metodologiyasi ham bor. uni biz fan (yoki fanlar) metodologiyasi deb ataymiz. falsafiy usullar: dialektika, sofistika, eklektika, dogmatika, metafizika, sinergetika. dialektika — grek tilida baxs va suhbatlashish san'ati degan ma'noni anglatadi. antik dunyo faylasuflari uni haqiqatga erishish yo'li va usuli sifatida talqin etganlar. hozirgi davrga kelib dialektika olamdagi narsa va hodisalar doimo o'zgarishda, o'zaro aloqadorlik va bog'liqlikda, t...

This file contains 15 pages in DOC format (342.5 KB). To download "fal safiy metodologiya, qonunlar va kategoriyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: fal safiy metodologiya, qonunla… DOC 15 pages Free download Telegram