rivojlanish falsafasi: falsafiy qonunlar va kategoriyalar

PPTX 29 pages 247.8 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 247.8 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

презентация powerpoint 1 4-mavzu: rivojlanish falsafasi: falsafiy qonunlar va kategoriyalar texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “tillar va ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi fan: “falsafa” ma’ruzachi: m.l.sharipov 4-mavzu: rivojlanish falsafasi: falsafiy qonunlar va kategoriyalar reja umumiy aloqa va rivojlanishning dialektik tamoyillari. qonun tushunchasining mohiyati va falsafaning asosiy qonunlari. falsafiy kategoriyalar va ularning asosiy turlari. 1. umumiy aloqa va rivojlanishning dialektik tamoyillari. 3 dialektika (yunoncha dialektike – suhbat, bahs-munozara qilish) – tabiat, jamiyat va tafakkur rivojlanishining eng umumiy qonuniyatlari to‘g‘risidagi ta’limot, falsafiy yondashuv va ilmiy bilish usullaridan biri. qadimda dialektika suhbat, bahs-munozara vositasida haqiqatni ochish yo‘li va usuli sifatida talqin qilingan. keyinchalik falsafiy tafakkur rivojlanib borishi bilan dialektikaning mazmuni ham boyib borgan. dialektika borliqdagi barcha narsalar, hodisalar, jarayonlar mazmun-mohiyatini, ularning o‘zaro aloqasi, sabab-oqibat bog‘lanishi, harakati, o‘zgarishi, ta’sirlashuvi va rivojlanishi bilan bog‘laydigan ta’limot sifatida e’tirof etiladi. dialektika ta’limotiga ko‘ra, olamdagi barcha narsa va hodisalar, shuningdek, ular haqidagi tushuncha va bilimlar doimo o‘zgarishda, rivojlanishda bo‘ladi. tabiiy …

2 / 29

eski sifat o`rniga yangi sifat vujudga keladi. taraqqiyotning ibtidosi bo`lganidek, intihosi ham bo`ladi. taraqqiyot - borliq, undagi narsa va hodisalar miqdor o`zgarishlarining sifat o`zgarishlariga o`zaro o`tish, qarama-qarshiliklar birligi va kurashi, inkorni inkor jarayonidir. taraqqiyot oddiy miqdor o`zgarishlari emas, balki sifat o`zgarishlaridir. hozirgi zamon falsafasidagi asosiy tamoyillar umumiy aloqadorlik tamoyili rivojlanish tamoyili tarixiylik tamoyili determinizm tamoyili sistemali yondashuv (tizimiylik ) tamoyili ob`ektivlik tamoyili taraqqiyot tamoyili 2. qonun tushunchasining mohiyati va falsafaning asosiy qonunlari. qonun deb voqelikdagi buyum va hodisalar o`rtasidagi muhim, ichki, zaruriy, takrorlanadigan ob`yektiv bog`lanishlarga aytiladi. muhim bo`lmagan, tasodifiy bog`lanishlar qonuniyatli bog`lanishlar emas. fan uchun qonuniyatli bog`lanishlarni o`rganish muhimdir. fanning vazifasi qonuniyatni aniqlash va qonunni ochishdir. qonunlar xilma-xil bo`ladi: tabiat qonunlari, jamiyat qonunlari, mantiq qonunlari, fan qonunlari va falsafiy-dialektik qonunlar. ta`sir doirasiga ko`ra qonunlar xususiy, umumiy va eng umumiy bo`ladi. taraqqiyot qonunlari eng umumiy qonunlar sirasiga kiradi. nemis faylasufi gegel ana shunday qonunlardan uchtasini ochgan. ular quyidagilar: qarama-qarshiliklar birligi va …

3 / 29

tabiat va jamiyat qonunlari ob’ektiv xarakterga ega. qonun qoidalarning bir tomoni sifatida namoyon bo‘ladi, qonuniyat esa, qonun amal qilishining natijasining majmui sifatida namoyon bo‘ladi. qonuniyat qonuning xarakterli xususiyatlari qonun, qonuniyat, bilish (qonunning umumiy tavsifi) farqli jihatlar 8 qarama-qarshiliklar birligi va kurashi qonunining mazmuni shundaki, barcha borliq qarama-qarshi asoslardan iborat, ular esa yagonadir, o‘z tabiatiga ko‘ra bir biriga qarama-qarshi va doimiy kurashda (masalan: kun va tun, issiq va sovuq va x.k.). qarama-qarshiliklar birligi va kurashi qonuni – barcha borliqning harakatlanishi va rivojlanishining ichki manbai. gegelning qarama-qarshiliklar birligi vap kurashi qonuniga alohida yondashuvi har bir jism, xodisa ikkita asosiy sifatga ega – ayniylik va farqlar ayniylik – ma’nosi jism (xodisa, g‘oya) o‘z o‘ziga teng, ya’ni shu jism aynan shu jism. ayni damda, jismning o‘ziga aynan jismda jismdan tashqariga chiqishga, uni buzishga intiluvchi nimadir mavjud. qarama-qarshilik, yagona ayniylik va farq o‘rtasidagi kurash jismning o‘zgarishga olib keladi (o‘z o‘zini o‘zgartirish) – harakat. masalan: o‘ziga …

4 / 29

omonlar har xil manfaatlarga ega, bir-biriga ko‘maklashmaydi, ammo bir-biri bilan kurashmaydi ham); mutualizm – to‘liq bog‘liqlik (biron bir ishni bajarishda tomonlar faqat birga harakat qilmoqligi lozim va bir biridan mustaqil harakat qila olmaydilar. qarama-qarshiliklar birligi va kurashi qonuni 9 пайдо бўлишига кўра taraqqiyotdagi roliga ko‘ra ziddiyatlarlar tizimdagi o‘rniga ko‘ra zaruriy tasodifiy ichki tashqi asosiy asosiy bo`lmagan taraqqiyotning ichki sabablari bilan asoslanadi tizimning tashqi sabablari bilan asoslanadi tizimning ichki ziddiyatlari bilan asoslanadi tizimning tashqi sabablarining u uchun boshqa tishqi tizimlar bilan asoslanadi mohiyat bilan asoslanadi. tizim taraqqiyotini belgilaydi mohiyat bilan asoslanmaydi, tizim taraqqiyotiga ta’sir qiladi ziddiyatlar tasnifi 10 miqdor o‘zgarishlardan sifat o‘zgarishlariga o‘tish qonuni alohida xususiyatlari sifat – borliqqa aynan voqelik, jismning aniq aloqalari va xossaslarining muntazam tizimi. miqdor – jism yoki xodisaning sanaladigan xossasi (son, kattalik, hajm, og‘irlik va h.k.). me’yor – miqdor va sifatning yagonaligi. muayyan miqdoriy o‘zgarishlardan keyin, albatta sifat o‘zgaradi. sifat doimiy ravishda o‘zgara olmaydi. sifatning o‘zgarishi …

5 / 29

mgi grek xikmati misol bo‘la oladi «uyum»: «nechanchi bug‘doy donasini qo‘shganda bug‘doylar yig‘indisi uyumga aylanadi?» 11 miqdor o‘zgarishlarining sifat o‘zgarishlariga o‘tishi qonunining mohiyati qonun tuzilishi qonunning amal qilish mezanizmi sifat - predmetga ayniy bo‘lgan aniqlik predmetni tavsiflaydigan xossalar yig‘indisi son predmetga ayniy bo‘lmagan aniqlik predmet taraqqiyotining uzunligi, kengligi, xajmi tavsiflaydigan xossalar yig‘indisi sifat son son o‘zgarishlari: - yangi sifat xossasining asta - sekinlik bilan to‘planishi; - mavjud sifat doirasidagi har qanday o‘zgarish. sifat o‘zgarishlari: - eski sifatdan yangi sifatga o‘tish me’yor (aniqlik birligi) sakrash (o‘zgarishlarning uzilishi) taraqqiyot sonning sifatga o‘tishi bilan emas, balki eski sifatning yangi sifatga o‘tishi shaklida amalga oshadi. taraqqiyot son o‘zgarishlarining sifat o‘zgarishlariga o‘zaro o‘tishdir. miqdor o‘zgarishlardan sifat o‘zgarishlariga o‘tish qonuni 12 sifat va xossa munosabati xossa – har qanday hodisaning boshqa predmet va hodisaga nisbatan u yoki bu darajadagi ichki sifatiy farqli tomonlarining namoyon bo‘lishidir. sifat va xossa mutanosibligi: 1. sifat va xossa bir-biridan farq qiluvchi …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rivojlanish falsafasi: falsafiy qonunlar va kategoriyalar"

презентация powerpoint 1 4-mavzu: rivojlanish falsafasi: falsafiy qonunlar va kategoriyalar texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “tillar va ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi fan: “falsafa” ma’ruzachi: m.l.sharipov 4-mavzu: rivojlanish falsafasi: falsafiy qonunlar va kategoriyalar reja umumiy aloqa va rivojlanishning dialektik tamoyillari. qonun tushunchasining mohiyati va falsafaning asosiy qonunlari. falsafiy kategoriyalar va ularning asosiy turlari. 1. umumiy aloqa va rivojlanishning dialektik tamoyillari. 3 dialektika (yunoncha dialektike – suhbat, bahs-munozara qilish) – tabiat, jamiyat va tafakkur rivojlanishining eng umumiy qonuniyatlari to‘g‘risidagi ta’limot, falsafiy yondashuv va ilmiy bilish usullaridan biri. qadimda dialektika suhbat, bahs-munozara vositasida ha...

This file contains 29 pages in PPTX format (247.8 KB). To download "rivojlanish falsafasi: falsafiy qonunlar va kategoriyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: rivojlanish falsafasi: falsafiy… PPTX 29 pages Free download Telegram