eftaliylar va turk xoqonligi davrida madaniyat va san’atning o‘ziga xos xususiyatlari

PPTX 53 pages 28.3 MB Free download

53 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.3 MB

File type PPTX

Pages 53

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 53

slayd 1 reja: eftaliylar va turk xoqonligi davrida madaniyat va san’atning o‘ziga xos xususiyatlari. arab istilosining mahalliy madaniyat va san’atga ta’siri. islom dini va ma’naviy madaniyatdagi o‘zgarishlar. ilk o‘rta asrlar me’morchiligi. mavzu: ilk o‘rta asrlar madaniyat va san’ati (1) qoraboyev u., soatov g‘. o‘zbekiston madaniyati. – toshkent, 2011. o‘zbekiston tarixi. 1-kitob / mas’ul muharrir a.s.sagdulayev. – toshkent, 2019. abdullayev n. o‘zbekiston san’ati tarixi. – toshkent, 2007. pugachenkova g.a., rempel l.i. ocherki iskusstva sredney azii. -m.: iskusstvo, 1982. pugachenkova g.a., rempel l.i. istoriya iskusstva uzbekistana. -m.,1985. sulaymonova f. sharq va g'arb. – toshkent, 1997. adabiyotlar ro‘yxati: kushonlar saltanati inqirozga uchragach, hayot sahnasida yangi bir sulolalar davlatchiligi – eftalitlar davlati paydo bo‘ldi. eftalitlar qadimgi orolbo‘yi ko‘chmanchi massagetlar avlodlaridan bo‘lib, o‘z davrida o‘ta jangariligi va hujumkorligi bilan ajralib turganlar. shu sababli qisqa vaqt ichida sharqiy turkistondan kaspiy bo‘ylarigacha bo‘lgan katta hududlarni o‘zlariga bo‘ysundirganlar. hatto, sosoniylardan bo‘lgan podshoh peruzni ham (459-484) mag‘lubiyatga uchratib, eroniylarni …

2 / 53

arxitekturasida, eng avvalo, ibodatxona yoki qasrning tashqi mahobatliligiga va uning ichki bezaklariga alohida e’tibor berilgan. ichki devorlar rangli suratlar, naqshlar va haykallar bilan bezatilgan. masalan, hozirgi surxondaryo viloyati hududida joylashgan qadimgi bolaliktepa shahrida qurilgan qasr devorl arida saqlanib qolgan devoriy suratlar o‘zining nafaqat tabiiyl igi, rangdorligi, balki maishiy hayotning bir bo‘lagini badiiy tasvirlashi bilan ham ajralib turadi. haykaltaroshlikda ko‘proq terrakota va koroplastika haykaltaroshligidan foydalanilgan. bu davr haykaltaroshligida hudud va unda yashovchi kishilarning kiyim-kechaklari, taqinchoqlari va o‘xshash tomonlari ko‘zga tashlanib turgan. ma’bud yoki ma’budalar haykallari (albatta yirik va ulkan haykallar yasalmagan) da uni yaratuvchi haykaltaroshning diniy dunyoqarashi o‘z ifodasini topgan. abu bakr muhammad ibn ja’far an-narshaxiy o‘zining «buxoro tarixi» asarida varaxsha haqida shunday deb yozadi: «... varaxsha ... katta qishloqlar jumlasidan bo‘lib, buxoro singari edi. u podshohlar turadigan joy bo‘lib, mustahkam hisorga ega bo‘lgan, chunki podshohlar (u hisorni) bir necha marta mustahkamlaganlar. uning buxoro shahrining devorlari singari devori ham bo‘lgan. bu …

3 / 53

vojlanishi, savdo-sotiq va hunarmandchilikning taraqqiy etishi yangidan yangi shaharlar va qishloqlarning vujudga kelishiga ta’sir ko‘rsatadi. buxoro, zarafshon, qashqadaryo va xorazmning keng dashtl arida yangi qo‘rg‘on va qal’alar qurilib, ularga suv chiqarilib, atro੦ar obodonlashtiriladi. bu davrga kelib, xoqonlik hududida ko‘pl ab qal’alar, qo‘rg‘onlar, qasrlar, saroylar, huqandozlar, ko‘shk va sardobalar qurilishi keng avj oladi. bu inshootlarning qurili shida, birinchidan, hunarmandchilik, ikkinchidan, savdo-sotiq, uchinchidan, mahalliy hukmdorlarning shuhratparastligi (chunki ular o‘zlarini haqiqiy hukmdor, xoqon deb hisoblaganlar), to‘rtinchidan, markazlashgan xoqonlik tomonidan boshqarilsa-da, yerli mayda feodal hokimlar o‘rtasida o‘zaro nizo, bir-biriga ishonchsizlik tufayli o‘z-o‘zini himoya qilishga bo‘lgan intilish kabi sabablar muhim rol o‘ynagan. shu boisdan mazkur arxitektura inshootlarining qurilishi bir necha baravar oshib ketgan. masalan, xorazm vohasidagi burgut qal’a mavzeyida 100 ga yaqin ko‘shk va qasrli qo‘rg‘onlar qurilgan bo‘lsa, buxoro atro/da 4000 ga yaqin qasrlar, chochda 50 dan ortiq katta-kichik istehkomlar, yirik yer egalari qo‘rg‘onlari, ko‘shk va obod qishloqlar qad ko‘taradi. bolalaiktepa markaziy osiyoga shimoldan turkiy …

4 / 53

, quva va boshqa qadim shaharlar xarobalaridan topilgan devoriy suratlar, haykallar, ganchkor naqshlar, turli xil zeb-u ziynatlarda ko‘rish mumkin. bu yodgorliklar ilk o‘rta asrning o‘ta murakkab siyosiy va iqtisodiy, madaniy va maishiy hayotining sermazmun va serjilo, jozibali va ayanchli, zavqli va mungli manzaralarini o‘z bag‘rida yashirib kelgan. misol uchun, bolaliktepadan topilgan devoriy suratlardagi qo‘llariga qadah tutgan juft-juft ayol-u erkaklarning tasviri o‘sha davr hayotining jozibadorligini ko‘rsatib bersa, varaxsha saroyidagi oq fil ustidagi filbon va boshqa pahlavonlarning old va orqadan chovut solayotgan arslon hamda qanotli grifonlar bilan jang qilishi insonning hayot va yashash uchun kurashini ko‘rsatib beradi. surxon vohasi. loy va ganchdan ishlangan ayol va erkak boshi haykallari. v asr. xorazm. teshikqal’a. tiklangan holati afrosiyob devoriy suratlari.vii asr islom dini va ma’naviy madaniyatdagi o‘zgarishlar. jahon tarixida ulkan iz qoldirgan davlatlardan biri-bu arab xalifaligidir. arab xalifaligi davri o‘rta osiyo, eron, afg‘oniston, yaqin va o‘rta sharq, shimoliy hindiston, pireney yarim oroli va shimoliy afrika …

5 / 53

ashganlarni “muslim” («musulmon»), ya’ni “itoatkorlar” deb yuritganlar. o‘z payg‘ambarlik faoliyatini muhammad (s.a.v.) makkada boshlagan. makka arabiston yarim orolining g‘arbiy qismidagi hijoz viloyatida joylashgan shahar bo‘lib, bu yerda ka’ba joylashgan edi. diniy ta’limotga ko‘ra ka’bani odam ato barpo qilgan bo‘lib, uni ibrohim payg‘ambar o‘z o‘g‘li ismoil bilan birga qayta qurgan va birinchi haj safarini uyushtirgan. ka’baning ichida muqaddas tosh “hajar-ul-asvod” o‘rnatilgan. har yili bu muqaddas joyga millionlab musulmonlar ziyoratga keladilar. muhammad payg‘ambar (s.a.v.) muslim (musulmon)larning yagona alloh oldida teng ekanliklarini, yaratganning o‘zi rizq-ro‘z ulashishini, jamiyatdagi adolatsizlikka qarshi jazo muqarrar va har bir kishi bu dunyodagi ishlariga ko‘ra taqdirlanishi, inson yaratganga, yolg‘iz allohgagina e’tiqod qilishini targ‘ib qiladi. bu ta’limot aholining barcha qatlamlari manfaatlariga mos bo‘lib, tez orada birinchi navbatda shahar ahli ichida tarqala boshlaydi. arablarning o‘rta osiyoga dastlabki yurishlar ubaydulloh ibn ziyod boshchiligida 651 yilda marvni egallash bilan boshlandi. 652 yilda arablar balx shahrini egallashga muvaffaq bo‘ldilar. o‘sha yili amudaryodan o‘tib movarounnahrga …

Want to read more?

Download all 53 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eftaliylar va turk xoqonligi davrida madaniyat va san’atning o‘ziga xos xususiyatlari"

slayd 1 reja: eftaliylar va turk xoqonligi davrida madaniyat va san’atning o‘ziga xos xususiyatlari. arab istilosining mahalliy madaniyat va san’atga ta’siri. islom dini va ma’naviy madaniyatdagi o‘zgarishlar. ilk o‘rta asrlar me’morchiligi. mavzu: ilk o‘rta asrlar madaniyat va san’ati (1) qoraboyev u., soatov g‘. o‘zbekiston madaniyati. – toshkent, 2011. o‘zbekiston tarixi. 1-kitob / mas’ul muharrir a.s.sagdulayev. – toshkent, 2019. abdullayev n. o‘zbekiston san’ati tarixi. – toshkent, 2007. pugachenkova g.a., rempel l.i. ocherki iskusstva sredney azii. -m.: iskusstvo, 1982. pugachenkova g.a., rempel l.i. istoriya iskusstva uzbekistana. -m.,1985. sulaymonova f. sharq va g'arb. – toshkent, 1997. adabiyotlar ro‘yxati: kushonlar saltanati inqirozga uchragach, hayot sahnasida yangi bir sulola...

This file contains 53 pages in PPTX format (28.3 MB). To download "eftaliylar va turk xoqonligi davrida madaniyat va san’atning o‘ziga xos xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: eftaliylar va turk xoqonligi da… PPTX 53 pages Free download Telegram