markaziy osiyolik qomusiy mutafakkirlarning dunyo tsivilizatsiyasida tutgan o'rni

PPT 30 стр. 1,4 МБ Бесплатная загрузка

30 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,4 МБ

Тип файла PPT

Страницы 30

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 30

5-mavzu: ix-xi asrda musulmon uyg'onish davri. sharq allomalarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo'shgan hissasi markaziy osiyolik qomusiy mutafakkirlarning dunyo tsivilizatsiyasida tutgan o'rni reja: 1. muso al-xorazmiyning “bayt ul-hikma” dagi faoliyati. 2. ahmad al-farg'oniy va uning “samoviy harakatlar va umumiy ilmi nujum” kitobi asari va uning ahamiyati. 3. abu nasr forobiyning ijodi va faoliyati. 4. xorazm ma'mun akademiyasi va uning vujudga kelishidagi tarixiy shart-sharoitlar 5. mustaqil o'zbekistonda xorazm ma'mun akademiyasining qayta tiklanishi va uning bugungi kundagi faoliyati. 6. ibn sino va uning ilmiy faoliyati. 7. abu rayhon beruniy xorazm ma'mun akademiyasining raisi. 8. beruniyning “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar”, “hindiston”, “saydana” va “geodeziya”asarlarning ilmiy ahamiyati. 9. mahmud qoshg'ariy va uning “devonu lug'ati-t turk” asari. 10. mustaqil o'zbekistonda qomusiy allomalarimiz merosini qayta o'rganish va targ'ib qilishning boshlanishi. muhammad ibn muso al-xorazmiy xorazmning asl farzandi, ilm ahlining bobokoloni abu abdulloh (abu ja'far) muhammad ibn muso al-xorazmiy, al-majusiy al-qatrabbuliy xorazmning madaniy markazlaridan biri bo'lmish xiva …

2 / 30

va o'smirlik yillarida boshlang'ich ta'limni vatanida olib, arab, fors, hind va yunon tillarini qunt bilan o'rgandi, bu tillardagi kitoblarni mutolaa qildi va el nazariga tushib olim bo'lib etishdi. bag'dod xalifasi horun ar-rashid o'g'li al-ma'munni 808 yilda xalifalikning sharqdagi noibi qilib tayinlaydi, shahzoda al-ma'mun noiblikni poytaxti marv (hozirgi mari)ga kelib tezlikda unga bo'ysunuvchi o'lkalar (xuroson va movarounnahr)da yashovchi olimlar va shoirlarni o'z saroyida to'plab “mari olimlari yig'ini”ni tashkil qiladi. ko'pgina olimlar qatori al-xorazmiy ham marvga keladi va o'zining samarali ijodiga aynan shu erda tamal toshini qo'yadi. olim bu maskanda zamonasining ko'pgina olimu fuzolalari bilan tanishadi. al-ma'mun otasi o'limidan keyin 813 yilda o'zini xalifa deb e'lon qildi, bag'dodga qo'shin yuborib o'z akasi xalifa al-aminni taxtdan tushirdi. 819 yilda bir guruh saroy ahli va marvda to'plangan olimlar bilan bag'dodga xalifalikni markaziga kelib o'z davlatini mustahkamlab, boshlagan xayrli ishlaridan biri “donishmandlik uyi” (“bayt ul-hikma”)ni qayta tashkil qilish va kengaytirishga katta e'tibor berdi. bu ilmiy …

3 / 30

842) hamda al-vosiq (842-847) davrlariga to'g'ri keladi. “bayt al-hikma”da al-xorazmiy bilan birga markaziy osiyolik mashhur olimlar al-farg'oniy, habash al-hasib, xolid ibn abdumalik al- marvarrudiy, yahyo ibn abu mansur, abbos ibn sayid javhariy, ahmad ibn abdullo marvaziy, muhammad ibn muso ibn shokir va boshqalar hamda xalifalikning barcha viloyatlaridan chaqirilgan eng yaxshi olim va tarjimonlar ham ishlaganlar. al-xorazmiy matematika, geometriya, astronomiya, tarix, geografiya va boshqa fanlarga doir ko'plab risolalar yozgan.bizgacha allomaning 20-ga yaqin asari etib kelgan. ularni quyida sanab o'tamiz: – “al-kitob al-muxtasar fi hisob al-jabr val-muqobala” (“aljabr va almuqobala hisobi haqida qisqacha kitob”) al-xorazmiyning bu asari nomidan “algebra” atamasi paydo bo'lgan. risola xii asrdayoq lotin tiliga tarjima qilinib, “algorithmi” risolasi nomi bilan butun evropaga tarqalgan. – “kitob fi hisob al-hind” (“hind hisobi haqida kitob”) xorazmiyning arifmetikaga oid ushbu risolasini faqat birgina nusxasi lotin cha tarjimasi saqlangan. ushbu risolada hozir biz ishlatadigan birdan to'qqizgacha bo'lgan raqamlar va nol' yordamida istalgan sonni yozish, …

4 / 30

xaritasi” nomli atlasning tuzilishi hamda ko'pgina yunon olimlarining shu mavzuga oid asarlarining tarjima qilinishi kabi omillar sabab bo'lgan. buyuk matematik vatandoshimiz al-xorazmiy 850 yilda o'z ijod maskani bo'lmish bag'dod shahrida olamdan o'tgan. uning ilmiy asarlari yunon, lotin, nemis, ingliz, golland, rus tillariga qayta-qayta tarjima qilingan, al-xorazmiyning ilmiy faoliyatiga buyuk olim abu rayhon beruniy, shoir va matematik umar xayyom yuksak baho berganlar. olimning ilmiy merosi hamon o'z qimmatini saqlab, avlodlar olqishiga sazovor bo'lib kelmoqda. olimning 1200 yillik to'yi jahon jamoatchiligi bilan birgalikda xiva shahrida 1983 yilda nishonlandi. hozirgi kunda mamlakatimizdagi bir talay ilmiy o'quv dargohlari, ko'chalar olimning nomi bilan ataladi. ahmad al-farg'oniy va uning “samoviy harakatlar va umumiy ilmi nujum” kitobi asari va uning ahamiyati. ahmad farg'oniy nomidagi farg'ona viloyati axborot kutubxona markaziga turkiya milliy kutubxonasi tomonidan qimmatli manbaa — ahmad farg'oniyning turk tilida nashr qilingan nodir kitobi taqdim etildi. o'zbekiston va turkiya o'rtasida imzolangan memorandumga asosan, mamlakatimiz vakillari anqarada bo'lib …

5 / 30

a nusxa va u turkiya milliy kutubxonasida saqlanmoqda. shu kungacha kutubxonamizda allomaning hayoti va ijodi haqida ma'lumotlar, turli olimlarning risolalari bo'lsa-da, bazamizda unga tegishli birorta asar yo'q edi. turkiya milliy kutubxonasi bilan bevosita hamkorligimiz natija berganidan va taklifimiz qanoatlantirilganidan juda xursand bo'ldik. turk tilidagi tarjima kitobi axborot texnologiyalardan yuqori unumda foydalanilgan holda chop etilgan. kitobda asarning tarjimasi bilan birgalikda foto nusxasi ham keltiriladi", - deydi viloyat axborot kutubxona markazi direktori shohidbek aslonov. forobiy uning taxallusi bo'lib, to'liq nomi abu nasr muhammad ibn muhammad ibn o'zlug' tarxon — jahon madaniyatiga katta hissa qo'shgan markaziy osiyolik mashhur faylasuf, qomusiy olim. o'rta asrning bir qancha ilmiy yutuqlari, umuman yaqin va o'rta sharq mamlakatlarida taraqqiyparvar ijtimoiy-falsafiy tafakkur rivoji uning nomi bilan bog'liq. forobiy o'z zamonasi ilmlarining barcha sohasini mukammal bilganligi va bu ilmlar rivojiga katta hissa qo'shganligi, yunon falsafasini sharhlab, dunyoga keng tanitganligi tufayli sharq mamlakatlarida uning nomi ulug'lanib, «al-muallim as-soniy» — «ikkinchi muallim» …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 30 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "markaziy osiyolik qomusiy mutafakkirlarning dunyo tsivilizatsiyasida tutgan o'rni"

5-mavzu: ix-xi asrda musulmon uyg'onish davri. sharq allomalarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo'shgan hissasi markaziy osiyolik qomusiy mutafakkirlarning dunyo tsivilizatsiyasida tutgan o'rni reja: 1. muso al-xorazmiyning “bayt ul-hikma” dagi faoliyati. 2. ahmad al-farg'oniy va uning “samoviy harakatlar va umumiy ilmi nujum” kitobi asari va uning ahamiyati. 3. abu nasr forobiyning ijodi va faoliyati. 4. xorazm ma'mun akademiyasi va uning vujudga kelishidagi tarixiy shart-sharoitlar 5. mustaqil o'zbekistonda xorazm ma'mun akademiyasining qayta tiklanishi va uning bugungi kundagi faoliyati. 6. ibn sino va uning ilmiy faoliyati. 7. abu rayhon beruniy xorazm ma'mun akademiyasining raisi. 8. beruniyning “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar”, “hindiston”, “saydana” va “geodeziya”as...

Этот файл содержит 30 стр. в формате PPT (1,4 МБ). Чтобы скачать "markaziy osiyolik qomusiy mutafakkirlarning dunyo tsivilizatsiyasida tutgan o'rni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: markaziy osiyolik qomusiy mutaf… PPT 30 стр. Бесплатная загрузка Telegram