shahar hosil qiluvchi omillar

PPTX 22 pages 889.2 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 889.2 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

slayd 1 reja: 4.1. shahar hosil qiluvchi omillar. shahar tashkil etuvchi guruhning solishtirma salmog‘i. 4.2. shaharlarning tasnifi: aholisi, xoʻjalik shakllari, maʼmuriy holati, tabiiy-iqlim sharoiti, rivojlanish surʼatlari va boshqalar. 4-mavzu.dunyo shaharlarida aholi sonining o‘sishi (kelajakda) va shaharlarning klassifikatsiyasi 4.1. shahar hosil qiluvchi omillar. shahar tashkil etuvchi guruhning solishtirma salmog‘i. shaharni loyihalashtirishda rejaviy me’yorlarni qabul qilish uchun avvalo uning aholisining sonini hisoblab aniqlash kerak. yangi aholi joyini tashkil qilish yoki mavjud bo’lgan shahar yoki posyolkalarni rivojlantirish uchun xizmat qiladigan omillar shahar hosil qiluvchi omillar deyiladi. shaharlar kelajakdagi aholisi sonini hisoblashniig bir nechta usullari ma’lum. shaharsozlik loyihalashda quyidagi usullar qo’llaniladi: - statistik ekstrapolyatsiya; - hududning chegaraviy-demografik sig’imi; - turli yoshlardagi aholi guruhlarining o’zgarishi; - energoishlab chiqarish tsikllari, - mehnat balansi. aholi joylashuvining turli shakl va turlari jamoat ishlab chiqarishi asosida paydo bo’ladi va rivojlanadi. mehnat qilish joylari yangi shahar va poselkalarning paydo bo’lishi hamda mavjudlarini rivojlantirish, ularning o’lchamlari aholi sonini belgilaydi. bu omillar …

2 / 22

yat va san’at tashkilotlarida; - sog’liqni saqlash tashkilotlarida; - jismoniy tarbiya va sport; - savdo, umumiy ovqatlanish va maishiy xizmat ko’rsatish tashkilotlarida; - boshqaruv, moliya, aloqa va turar-joy kommunal tashkilotlarida. aholining sonini aniqlashda asos bo’lib shahar tashkiliy asos guruhi xizmat qiladi. shaharning kattaligiga qarab bu guruh aholining umumiy sonida turli ulushga ega. mehnat balansi usuli. bu asosiy usullardan hisoblanadi. shahar kelajak aholisining soni rejalashtirilgan xalq xo’jaligi rivojlanishi masshtablari va mehnat resurslarining ko’payishiga bog’liq holda aniqlanadi. hisoblash quyidagi formula yordamida bajariladi: shahar tashkil qiluvchi guruh (a) aholisining absolyut qiymati ishlayotgan korxonalarni rivojlanishi kelajak rejalari va yangi quriladigan, hamda ishlayotgan ob’ektlarni qayta qurish loyihalari ma’lumotlari asosida aniqlanadi. hisobga olinayotgan muddatdan keyin ko’proq rivojlanish imkoniyatlari bo’lgan shaharlar uchun shahar tashkil qiluvchi kadrlarga 10-15 % zahira nazarda tutish lozim. aholiga xizmat ko’rsatuvchi guruh (uo) sonining absolyut qiymatini aholiga turli madaniy-maishiy xizmatlar ko’rsatish kelajak rejalari asosida aniqlanadi. bunda shaharning kattaligi va uning aholi joylashish guruhi …

3 / 22

aholining yoshi tomonidan tuzilishi, xizmat ko’rsatish darajasi va boshqalarni hisobga olgan holda aniqlanadi. yangi shaharlarga nisbatan qayta tiklanayotgan shaharlarda shahar tashkil qiluvchi guruhning salmog’i kattaroq bo’ladi. me’yoriy hujjatlarda aholiga xizmat ko’rsatish guruhining solishtirma salmog’i quyidagicha belgilangan: yirik va eng yirik shaharlar uchun - 19-21 % birinchi bosqich qurilishi uchun; 23-27 % hisobga olingan muddat uchun; kichik va o’rta shaharlar uchun - 15-17 % birinchi bosqich qurilishi uchun; 19-22 % hisobga olingan muddat uchun. 4.2.shaharlarning tasnifi: aholisi, xoʻjalik shakllari, maʼmuriy holati, tabiiy-iqlim sharoiti, rivojlanish surʼatlari va boshqalar shaharlar tipologiyasi. tipologiya - bu umumlashtirishning yuqori darajasi bo’lib, shaharlarni har tomonlama to’la tavsiflash va u asosida ularning rivojlanish strategiyasini belgilash imkonini beradi. shaharlarning tipologiyasini belgilovchi eng muhim alomatlarini ko’rib chiqamiz: xalq xo’jaligi sohasi; aholi soni; iqtisodiy-geografik o’rni; paydo bo’lish va rivojlanish davrlari. shaharlarni xalq xo’jaligi vazifalariga qarab klassifikatsiyalash va tipologiyasi ularning eng muhim xususiyatlarini aks ettiradi: ko’p funktsiyali shaharlar - ma’muriy-xo’jalik, madaniy va …

4 / 22

a paydo bo’ladilar, tez rivojlanadilar va murakkab hududiy tarkibga egadirlar. ko’pgina sanoat shaharlari tor sanoat ixtisosligiga ega, masalan: metallurgiya sanoatining, mashinasozlik, kimyo sanoatlarining markaz- shaharlari. boshqa funktsiyalar ustun bo’lgan shaharlar - asosan mahalliy markazlar vazifasini bajaruvchi kichik shahar joylari. kurort, ilmiy markaz, temir yo’l tugunlari vazifasini bajaruvchi shaharlar. shaharning xalq xo’jalik profili uning tarxiy tarkibiga: funktsional qismlarning joylashuvi, shuningdek, sanoat va turar-joy tumanlariga, ularning orasidagi oraliqlarga, transport aloqalari xarakteriga va boshqalarga katta ta’sir ko’rsatadi. shaharlar aholisining soni ham uning tipologik belgilaridan hisoblanadi. shaharlarni aholisining soniga qarab quyidagi guruhlarga bo’lish qabul qilingan: eng yirik shaharlar - 500-1000 minggacha va undan yuqori; yirik shaharlar - 250-500 minggacha; katta shaharlar -100-250 minggacha; o’rta shaharlar - 50-100 minggacha; kichik shaharlar - 50 minggacha. shaharlar qancha katta va ularning aholisi qancha ko’p bo’lsa, ular egallagan hudud shuncha katta bo’ladi, tarxiy tarkibi shuncha murakkab bo’ladi, tarxning xarakteri o’zgaradi va boshqalar. kichik shaharlar - asosan piyoda harakati …

5 / 22

jasida yuzaga kelishi mumkin, ya’ni suv havzalariga yaqin, vodiylarda, tog’ yonbag’irlarida va shunga o’xshash yashash uchun qulay sharoitlar mavjud joylarda. qadimda karvon yo’llari kesishgan joylarda ham shaharlar shakllangan. paydo bo’lish va rivojlanish davrlari: yangi yoki qadimiy shahar. masalan, shaharsozlik nuqtai nazaridan yangi shaharlarning (navoi, chirchiq, bekobod va b.) tuzilishi qadimdan shakllanib, rivojlanib kelgan shaharlarga (samarqand, buxoro, xiva va b.) nisbatan boshqacha bo’ladi. chunki qadimiy shaharlarni rivojlantirishda zamonaviy shaharsozlik talablari bilan bir qatorda tarixiy muhit va yodgorliklarni saqlab qolish ham asosiy ahamiyat kasb etadi. e’tiboringiz uchun raxmat! image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shahar hosil qiluvchi omillar"

slayd 1 reja: 4.1. shahar hosil qiluvchi omillar. shahar tashkil etuvchi guruhning solishtirma salmog‘i. 4.2. shaharlarning tasnifi: aholisi, xoʻjalik shakllari, maʼmuriy holati, tabiiy-iqlim sharoiti, rivojlanish surʼatlari va boshqalar. 4-mavzu.dunyo shaharlarida aholi sonining o‘sishi (kelajakda) va shaharlarning klassifikatsiyasi 4.1. shahar hosil qiluvchi omillar. shahar tashkil etuvchi guruhning solishtirma salmog‘i. shaharni loyihalashtirishda rejaviy me’yorlarni qabul qilish uchun avvalo uning aholisining sonini hisoblab aniqlash kerak. yangi aholi joyini tashkil qilish yoki mavjud bo’lgan shahar yoki posyolkalarni rivojlantirish uchun xizmat qiladigan omillar shahar hosil qiluvchi omillar deyiladi. shaharlar kelajakdagi aholisi sonini hisoblashniig bir nechta usullari ma’lum. shah...

This file contains 22 pages in PPTX format (889.2 KB). To download "shahar hosil qiluvchi omillar", click the Telegram button on the left.

Tags: shahar hosil qiluvchi omillar PPTX 22 pages Free download Telegram