islomsivilizatsiyasi tarixi

PPTX 25 pages 218.4 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 218.4 KB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dots. v.b., t.f.f.d (phd) narziyev nabijon normurodovich fan: islom sivilizatsiyasi “tarix” kafedrasi reja: 1. islom madaniyatining o‘ziga xos xususiyatlari. 2. islom sivilizatsiyasining vujudga kelish omillari. mavzu: islom sivilizatsiyasi tarixi haqida umumiy tushuncha. tayanch so‘zlar va iboralar: islom sivilizatsiyasi, islom sivilizatsiyasi tarixi, musulmon mamlakatlari, islom sivilizatsiyasining o‘ziga xos xususiyatlari. olimlar sivilizatsiyaning paydo bo'lishini insoniyat jamiyati taraqqiyotining eng yuqori nuqtasi deb biladilar. tarixchilarning ta’kidlashicha, bunday darajaga rivojlanishning bir necha murakkab bosqichlaridan iborat uzoq ming yillik yo‘lni bosib o‘tish orqaligina erishish mumkin. yaponiya bilan bir qatorda sharqning eng yosh madaniyati hisoblangan islom sivilizatsiyasi tarixini kuzatish yanada qiziqroq. ko'pgina mutaxassislar uning shakllanish tezligini haqiqiy hodisa deb atashadi, ular hali ham tushuntirish topa olmaydilar. islom tadqiqotchisi g. e. fon grunebaum islom sivilizatsiyasining paydo boʻlishi va shakllanish tarixini quyidagicha tavsiflaydi: “musulmon arablarning oʻsha davrning buyuk davlatlariga qarshi bir necha harbiy yurishlaridan soʻng imperiya barpo etishda namoyon boʻlgan hayratlanarli muvaffaqiyati …

2 / 25

rga ega edilar islom tarixi va sivilizatsiyasini o‘rganish va quyidagi davrlarga ajratib o‘rganish mumkin: islomgacha, ilk islom, umaviylar, birinchi va ikkinchi abbosiylar, ispan-arab madanyati, fors va zamonaviy davrlar. islomning birinchi to‘rt asrida, turli madaniyatlarning sintezi yoki gomogenlashuvining (yunoncha ὁmogénįs - bir hil) guvohi bo‘lmay, aksincha, ularning musulmon urf odatlari va qadriyatlariga qorishib, singib ketishiga guvoh bo‘lamiz. islom g‘arb sivilizatsiyasi uchun yunon – rum madaniy shakllari hamda yanada mukammallashgan ilmlarni yetkazib beruvchi vazifasini o‘tadi. islom sivilizatsiyasidagi ulkan imliy meros keyinchalik yevropa tomonidan o‘zlashtirildi hamda yevropa renessans davrini shakllantiruvchi asosiy omillardan bo‘lib xizmat qildi. umaviylar davrida (661-750) yozilgan arablarning o‘ziga xos turmush tarzi yarim orolda keng tarqalgan oddiy ko‘chmanchilik hayot tarzi bilan bog‘liq bo`lgan. gretsiya bilan o‘rnatilgan aloqalar samarasi o‘laroq musiqa san’atining rivojiga katta turtki berdi, aslida ulardagi bu qobiliyat nasr va she’r o‘qish bilan birga taraqqiy etgan edi. endi, bu holat islomdan avvalgi arab qabilalarida ham an’anaga aylangani hech kimga sir …

3 / 25

sida kashfiyot va bilim olishga intilish juda yuqori darajada bo‘lganligiga yanya bir tasdiqdir. natijada musulmonlar nafaqat o‘z tarixini, balki boshqa sivilizatsiyalarning tarixini o‘rgandilar, ulkan kutubxonalarda ilmlarni saqladilar. islom sivilizatsiyasidagi olimlar mavjud bilimlarni mukammallashtirdilar, ilmiylashtiridilar hamda insoniyatga xizmat qildirdilar. at-tabariy (838-923) yozgan mashhur “tarixi tabariy” kitobida o‘zining ilmiy hamda ilohiy qarashlarni aks ettirgan. ko‘p jildli asarining kirish qismida u butun bir jildni tarix faniga va uning ahamiyatiga bag‘ishlagan. al-tabariy, shuningdek, payg‘ambarlar va shohlar tarixiga oid nufuzli tarixiy kitobni yozgan olim xisoblanadi, ushbu asar ibrohim alayhissalom davridan to x asrgacha bo‘lgan davrning eng keng qamrovli asari xisoblanadi. islom s-v. tarixida muhim asar hisoblanadi. g‘arbning islom madaniyatiga bo‘lgan qiziqishini ko‘p jihatlarda ko‘rish mumkin. masalan, ertaklarda: «ming bir kecha» asari g‘arbiy yevropada birinchi bo‘lib galland tomonidan 1704 yilda fransuz tiliga, keyinchalik ingliz tiliga tarjima qilingan. viktor gyugo (1882-1885) hamda bokachchio (1313-1375) kabi olimlar forslar haqida yozadi. hatto «robinson kruzo» va «gulliverning ertaklari» ham “ming …

4 / 25

utuqlariga erishib bo‘lmas edi. islom e’tiqodiga tayangan holda barpo etilgan madaniyat va sivilizatsiya nafaqat qadimgi dunyo merosini saqlab qoldi, balki hayotga tadbiq qildi, tizimlashtirdi, tushuntirildi, tanqidiy tahlil qilindi, o‘zgartirildi va nihoyat zamonaviy ilm-fan rivojiga o‘zining ulkan hissasini qo‘shdi. birinchi islom asrining oxirlaridayoq nasl-nasabi arab bo‘lmagan islom ulamolari katta islom mamlakatida ilm targ‘ibotchisiga aylanganlar. fatvo, fiqh va hadis ilmlarida eng yetuk ulamolar ajam bo‘lganliklari tarixda ma’lum va mashhur. mashhur musulmon allomasi ibn xaldun (1332-1406) bunday yozadi: “hayotdagi ajab ishlardan biri: islom millatida shar’iy va aqliy ilmlarda yetuk olimlarning ko‘pchiligi ajamlar ekanidir, ya’ni arab millatidan bo‘lmaganlardir. islom shariati arab tilida, shariat sohibi hazrat muhammad alayhissalomning arab bo‘lishiga qaramasdan, islom ulamolarining ko‘pchiligi ajam bo‘lganlar. ulardan ba’zilari arablarga nisbat berilsa-da, ona tili, tug‘ilib o‘sgan joyi, hatto dars bergan mashoyixlarigacha ajam bo‘lganlar. nahv ilmi, ya’ni arab grammatikasining asoschilari sanalmish sibavayh, al-forisiy va zajjojlar nasl-nasabda arab emaslar. shuningdek, hadis, usulul fiqh, kalom ilmi, mufassir ulamolarning ko‘pchiligi …

5 / 25

issa qo‘shgan. u nyutondan ancha oldin, «yerdan tashqari ilmiy hodisalar yer va yulduzlarning harakatini boshqaradi», degan nazariyani ilgari surgan edi (gravitatsiya, ko‘rinmas materiya va ko‘rinmas energiya borliqni muvozanatda ushlab turishi bizga ma’lum). u shuningdek, o‘sha paytda g‘ayrioddiy bo‘lmagan yorug‘lik tajribalarini ishlab chiqib, uning to‘g‘ri chiziqlar bo‘ylab harakatlanishini va nurning oynadan o‘tishini aniqlab, paralellar nazariyasini ko‘rsatgan. bobilliklar tomonidan ishlab chiqilgan astronomiya islom sivilizatsiyasi rivojida keskin burilish bo‘ldi. tez orada u kuzatish fani sifatida ko‘rilmay, o‘lchash asboblari yordamida amaliy tajribalar faniga aylandi va fan sifatida yangi taraqqiyot bosqichiga erisha boshladi. shu jumladan, sayyoralar nazariyasining rivojlanishiga sabab bo‘ldi. arab alifbosi hozirgi iordaniyaning bir qismi bo‘lgan oromiy lahjasi bo‘lgan nabotiylar ishlatgan qadimiy yozuvdan kelib chiqqaniga dalilar mavjud. arab alifbosida 28 ta harf bor. biroq, arab yozuvidan amalda foydalangan holda boshqa tillar ehtiyoji qondirilib, qo‘shimcha harflar qo‘shilishi orqali taraqqiy etdi. masalan, fors, dari, urdu, pushtu, turkiy va boshqa turkiy tillar alifbosiga kiritilgan qo‘shimcha harflar buning …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islomsivilizatsiyasi tarixi"

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dots. v.b., t.f.f.d (phd) narziyev nabijon normurodovich fan: islom sivilizatsiyasi “tarix” kafedrasi reja: 1. islom madaniyatining o‘ziga xos xususiyatlari. 2. islom sivilizatsiyasining vujudga kelish omillari. mavzu: islom sivilizatsiyasi tarixi haqida umumiy tushuncha. tayanch so‘zlar va iboralar: islom sivilizatsiyasi, islom sivilizatsiyasi tarixi, musulmon mamlakatlari, islom sivilizatsiyasining o‘ziga xos xususiyatlari. olimlar sivilizatsiyaning paydo bo'lishini insoniyat jamiyati taraqqiyotining eng yuqori nuqtasi deb biladilar. tarixchilarning ta’kidlashicha, bunday darajaga rivojlanishning bir necha murakkab bosqichlaridan iborat uzoq ming yillik yo‘lni bosib o‘tish orqaligina erishish mumkin. yaponiya bilan ...

This file contains 25 pages in PPTX format (218.4 KB). To download "islomsivilizatsiyasi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: islomsivilizatsiyasi tarixi PPTX 25 pages Free download Telegram