vi – viii asrlarning tarixiy manbalari

PPTX 14 pages 282.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 282.5 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent husniddin muydinovich mamadaliyev fan: manbashunoslik va tarixshunoslik “tarix” kafedrasi 3-mavzu: vi – viii asrlarning tarixiy manbalari reja: turk manbalari. sug‘d va pahlaviy manbalari. xitoy va boshqa manbalar. tayanch so‘zlar va iboralar: runiy yozuv, sug'd tili, bitik, yenisey bitiklari, to‘nyuquq bitigi, shi szi, syan xan shu, xou xan shu, xalqlar ro'yxati. qadimgi turk manbalari orasida xvii asrda sibir hamda mo‘g‘ilistonda, oltoy hamda boshqa yerlarda topilgan runiy bitiklar alohida qiymatga ega. bu yozuvlarning yetti guruhi: - lena - baykalbo‘yi bitiklari, yenisey, mo‘g‘uliston, oltoy, sharqiy turkiston, o‘rta osiyo bitiklari ma’lum. bu bitiklar turonliklarning arablar istilosi arafasidagi ijtimoiy-siyosiy hamda madaniy hayotini o‘rganishga yordam beradi. . yenisey bitiklari. yenisey bitiklari mashhur rus xaritashunos olimi s.u.rumezov (taxminan 1642—1720-yy.) tarafidan xvii asr oxirida yenisey havzasi hozirgi xakasiyaga qaraydi) topilgan. undan keyin bu haqida shvetsiyalik harbiy asir f.stralenberg (tabbert) ma’lumot beradi. u yenisey havzasidagi qabrtoshlardan toshga o‘yib yozilgan notanish xatlarni …

2 / 14

i alohida qayd etib o‘tish kerakki, ular ham xitoy hukmdorlarining maqsad va manfaatlarini ko‘zlab yozilgan, boshqa xalqlarning tarixi ko‘p hollarda bir taraflama yoritilgan. lekin, xitoy manbalarida bo‘lib o‘tgan voqealarning vaqti va o‘rni, bir-biriga qarshi turgan qo‘shinlaming umumiy soni aniq ko‘rsatiladi. qadimiy 0‘zbekistonning uzoq o‘tmishdagi ijtimoiy-siyosiy tarixini o‘rganishda quyidagi xitoy manbalari muhim rol o‘ynaydi. ershisi shi – maxsus manbalar guruhi (sulolaviy tarix). shi szi (tarixiy esdaliklar) xitoy tarixshunoslarining otasi hisoblanadigan sima syanning 130 bobdan iborat asaridir. sima syan - (taxminan miloddan awalgi 145 yoki 135—86-yillar) lunmin (hozirgi shensi viloyati) shahrida saroy tarixchisi sima txan oilasida tug‘ilgan, mamlakat bo‘ylab ko‘p sayohat qilgan, otasi vafot etgandan keyin (miloddan avvalgi 108-yili) uning o‘miga saroy tarixchisi sifatida qabul qilingan. miloddan avvalgi 98-yili imperatorga qarshi chiqib, sarkarda li linni himoya qilgani uchun qattiq jazoga tortilib, saroydan quvib yuborilgan. ko‘p vaqt o‘tmay, sima syan yana saroyga taklif etildi va imperator bosh mahkamasi boshlig‘i etib tayinlanadi, kitobini yozib …

3 / 14

ratamiz. “syan xan shu” 1962-yili pekinda 12 jildda nashr qilingan. inglizcha tarjimasi (g.dubs, baltimor, 1938-1944) ham bor. xou xan shu (“keyingi xan sulolasi tarixi”) “xou xan shu” (“keyingi xan sulolasi tarixi”) tarixchi fan ye (398-445) asari. olim avvalgi kichik davlat lavozimida turgan va 424-yili viloyat hokimligiga ko‘tarilgan. davlatga qarshi isyonda qatnashganlikda ayblanib qatl etilgan. “xou xan shu” xitoyning avvalgi xan sulolasi davridagi tarixni o‘z ichiga olgan katta asar (130 bobdan iborat). unda o‘zbekiston, sharqiy turkiston va jung‘oriyaning 25 - 221-yillar orasidagi tarixi haqida diqqatga sazovor ma’lumotlar bor. vey shu (shimoliy sulolalar tarixi) “vey shu” (“shimoliy sulolalar tarixi”) 100 bobli asar bo‘lib, tan sulolasi (618-907) davrida yashagan yirik tarixchi li vey-shou (taxm. 506 – 572) qalamiga mansub. unda shimoliy xitoyda vey (386 – 535), sharqiy vey (534 – 550) sulolalari hukmronligi tarixi bayon etilgan. asarda o‘zbekiston, xususan xorazm hamda sharqiy turkiston haqida qimmatli ma’lumotlami uchratamiz. “vey shu”ning matni 1958-yiii shanxayda chop …

4 / 14

larga — charmga, taxtaga va qog‘ozga yozilgan. hujjatlar dehqon, katta yer egasi, podshoh devashtich (708 - 722) va yirik mansabdorlar – framandarning, shuningdek, xoxsar hamda kshtut dehqonlarining shaxsiy arxiviga tegishli bo‘lib, so‘g‘dning viii asming birinchi choragidagi iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayotini o‘rganishda muhim manba rolini o‘ynaydi. mamlakatimiz tarixi, xususan unda yashagan qadimiy xalqlar tarixini o‘rganishda, so‘g‘d tilida yozilgan “xalqlar ro‘yxati” deb atalgan bir hujjat (viii asr) o‘ta muhimdir. unda o‘rta osiyoda yashagan 21 xalq va elatning nomi keltirilgan. mavzu bo‘yicha savollar: qanday tirkiy tildagi bitiklarni bilasiz? qaysi xitoy manbalarida vi – viii asr o‘zbekiston tarixi yoritilgan? mug‘ qal’asidan topilgan so‘g‘d tilidagi hujjatlarning ilmiy ahamiyati nimada? so‘g‘d tilidagi manbalarni kimlar o‘rgangan? turkiy tildagi bitiklarni kimlar o‘rgangan? tavsiya etiladigan adabiyotlar o'zbek davlatchiligi tarixshunosligi ocherklari. iii jild. [matn]: monografiya / d.a. alimova. – toshkent: bookmany print, 2024. – 524 b. zamonov a. o‘zbekiston tarixi. iv-qism (xvi asr - xix asr o‘rtalari). oliy o‘quv …

5 / 14

vi – viii asrlarning tarixiy manbalari - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vi – viii asrlarning tarixiy manbalari"

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent husniddin muydinovich mamadaliyev fan: manbashunoslik va tarixshunoslik “tarix” kafedrasi 3-mavzu: vi – viii asrlarning tarixiy manbalari reja: turk manbalari. sug‘d va pahlaviy manbalari. xitoy va boshqa manbalar. tayanch so‘zlar va iboralar: runiy yozuv, sug'd tili, bitik, yenisey bitiklari, to‘nyuquq bitigi, shi szi, syan xan shu, xou xan shu, xalqlar ro'yxati. qadimgi turk manbalari orasida xvii asrda sibir hamda mo‘g‘ilistonda, oltoy hamda boshqa yerlarda topilgan runiy bitiklar alohida qiymatga ega. bu yozuvlarning yetti guruhi: - lena - baykalbo‘yi bitiklari, yenisey, mo‘g‘uliston, oltoy, sharqiy turkiston, o‘rta osiyo bitiklari ma’lum. bu bitiklar turonliklarning arablar istilosi arafasidagi ijtimoiy-s...

This file contains 14 pages in PPTX format (282.5 KB). To download "vi – viii asrlarning tarixiy manbalari", click the Telegram button on the left.

Tags: vi – viii asrlarning tarixiy ma… PPTX 14 pages Free download Telegram