badiiy asarlarni o'rganishda o'quv tahlilidan foydalanish

DOC 10 pages 2.0 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

αζαρ badiiy asarlarni o'rganishda o'quv tahlilidan foydalanish reja 1. badiiy asar tili haqida. 2. badiiy asar tilini tahlil qilishning asosiy xususiyatlari. 3. badiiy asarning tilini o`rganish. badiiy asarni o`quv tahlili badiiy adabiyotni ongli va ijodiy o`qishga o`rgatish bugun har doimgidan ko`ra ham kattaroq ahamiyat kasb etib bormoqda. bu borada badiiy matn tushunchasi, uni tahlil qilish tamoyillari ayricha ahamiyat kasb etadi. badiiy matnni adabiyotshunoslar ham, tilshunoslar ham o`rganishadi. matnning lingvistik tahlili esa tobora ko`proq e`tibor qozonayotganligi bejiz emas. badiiy asar matnini o`rganish bilan adabiyotshunoslar ham, tilshunoslar ham juda qadim zamonlardan buyon shug`ullanib kelgan, deb aytishimiz mumkin. shuning uchun ham bu masala fanda an`anaviy mavzular qatorida turadi, biroq haligacha mana shu qadimiy muammoning qorong`i nuqtalari, bahstalab o`rinlari oz emas. garchi oliy o`quv yurtlaridagi bir qator fanlar: adabiyotshunoslik va tilshunoslikka kirish, adabiyot nazariyasi, ona tili va adabiyot o`qitish metodikasi, badiiy matnning lingvistik tahlili, badiiy asarni tahlil qilishning zamonaviy metodlari, ona tili va adabiyot …

2 / 10

iyotshunos va tanqidchi uchun eng muhim mazmun kategoriyalari g`oya va obrazdir. darhaqiqat, g`oya va obraz ajralmasdir, zero badiiy obraz mazmuni badiiy asar g`oyasini tashkil etadi. san`at sohasida mazmunni yaratish, birinchi navbatda obrazni yaratish sifatida namoyon bo`ladi. yuqorida bayon etilgan mulohazalardan ochiq ko`rinib turibdiki, badiiy asar mazmunining umumiy talqini, ochilishi va baholanishida tilning ahamiyati nechog`lik kattadir. shunga qaramay, badiiy matn tahliliga bag`ishlangan tadqiqotlarda g`oya-obraz va til mutanosibligi masalalari turlicha ko`rib chiqiladi» . «ulardan bittasini qayd etaylik: struktur-lingvistik metod o`z tabiatiga ko`ra ikkiyoqlama bo`lgan obyektning bir tomonini - tilni o`rganishga, (biroq nutqni o`rganishga emas) yo`naltirilgan, ayni paytda adabiyotshunos konkret «nutqiy» mavjudlik bilan (mavhum «til» hodisalari bilan emas) bilan mashg`ul bo`ladi» . tilshunoslik faoliyatining bitta sohasi badiiy asar tili va uslubini, jumladan, yozuvchining individual uslubini o`rganishdan iboratdir. biroq, sof tilshunoslik nuqtai nazaridan o`rganiladigan yo`nalishda badiiy asarning butunligiga ko`ra uning mazmun alomatlarini to`la qamray olmaydi. biz bir asar tilini tahlil qilishni rejalashtiraylik. buning uchun …

3 / 10

tnning sintaktik qurilishi. badiiyat va tasvir vositalari mutanosibligini umumlashtirish. barcha bosqichlardagi asosiy urg`u til sathlari, adabiyotshunoslik fanlari, predmetlararo aloqalarni e`tiborda tutgan holda shakllanadigan bilim, ko`nikma va malakalarga qaratilishi maqsadga muvofiq bo`ladi. biz xorazmiy haqida gapirganimizda, jumladan, shunday deymiz: «xorazmiyning tili nihoyatda shirali. u o`zbek tilining nozik va nafis ichki imkoniyatlarini muhabbat bilan namoyish eta olgan. «shakardek til», «tong yoqtusitek», «tan ichra jon», «arslon yurak», shuningdek, «oldini tutmoq», «oldin kechmoq», «yer o`pmoq», «yelga bermoq» kabi ifodalar xorazmiy tilining nafosatini belgilab beradi. asarda faridun, sulaymon, masih, yusuf, hotami toy, rustam, ali, muhammad xo`jabek singari tarixiy hamda afsonaviy nomlar uchraydi. muallif o`rni-o`rni bilan arabcha va forscha so`zlardan ham ustalik bilan foydalanadi. shuning uchun ham «muhabbatnoma» o`zbek tili tarixini o`rganish uchun ham boy manba bo`la oladi. uning o`sha davr tilining badiiy yodgorligi sifatidagi qadri balanddir». bu gaplar mag`zini chaqish uchun esa xorazmiyning «muhabbatnoma»si tili ustida ishlash talab etiladi. buning uchun darslik materialiga murojaat qilamiz: …

4 / 10

jaat, goh oshiq qalb izhori tarzida namoyon bo`ladi. ularning barchasiga xos xislat-yuksak badiiyatdir. adibning o`xshatish va sifatlashlaridan boshlab, tanlagan vazni, janri, qofiya va radiflarigacha ana shunday nozik badiiyatni yuzaga keltirishga xizmat qiladi. yurtim, senga she`r bitdim bu kun, qiyosingni topmadim aslo. shoirlar bor o`z yurtim butun — olam aro atagan tanho. ular she`ri uchdi ko`p yiroq, qanotida kumush diyori. bir o`lka bor dunyoda biroq bitilmagan dostondir bori: faqat ojiz qalamim manim, o`zbekiston - vatanim manim. abdulla oripov «o`zbekiston» she`rini vatan mavzusida yaratdi. unda vatanparvarlik g`oyasi ilgari surildi. aslida bu she`r millionlab o`zbeklarning ijtimoiy bosim ostida tomog`ida qadalib turgan hayqiriq sifatida yuzaga chiqdi. zero, she`r yozilgan paytda o`zbekiston mustaqilligi haqida gap ham yo`q edi. shoir o`zbekistonni baland va o`z ovozi bilan yurtim - vatanim deya oldi. vatan tasviri esa mutlaqo o`ziga xos tarzda qalamga olindi. adib avval yurt tarixini esga oladi. abu rayhon beruniy, alisher navoyidek buyuk insonlarning bevosita o`zbek xalqiga …

5 / 10

. ma`lumki, akademik litseylarning 3-bosqichida abdulla oripovning hayoti va ijodi ham o`rganiladi. jumladan, u yerda «hangoma» asarini o`rganish imkoniyati mavjud. biz ushbu asar tili bilan bog`liq tahlil namunasini q.yodgorov tadqiqotiga suyangan holda havola etamiz. ma`lumki, matn bir marta to`liq o`qib chiqilganidan keyin uning yax-litligini idrok etish mumkin bo`ladi. ammo bu yaxlitpikning alohida-alohida qismlardan iborat ekanligini ham nazarda tutish kerak. zero, «matnning butunligiga ichki ma`no rivojidagi qismlar va butunlik-ning o`zaro aloqalari tufayli eriishladi» . bizning misolimizda u alohida-alohida bandlardan iboratdir, mana shu bandlarning muallif taqdimi va talqinidagi ketma-ketligi matn yaxlitligini ta`minlagan. endi matnning o`zini ko`rib chiqaylik. matnni shartli ravishda uch kismga ajratish mumkin: to`y xabari va yo`lga chiqish. ikki cholning adashib qolganliklarini sezishlari. qaypish. voqea shunday boshlanadi: qor yovardi bo`ralab, qolishmasdi dovuldan. to`yga aytib ketishdi shundoq qo`shni ovuldan. she`rda voqeabandlik bo`lganligi uchun ham bandlar orasidagi mantiqiy aloqadorlikni anglash unchalik siyin emas. ko`rinib turibdiki, matn dastlab oddiy xabar bilan boshlanmoqda. undan keyingi …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy asarlarni o'rganishda o'quv tahlilidan foydalanish"

αζαρ badiiy asarlarni o'rganishda o'quv tahlilidan foydalanish reja 1. badiiy asar tili haqida. 2. badiiy asar tilini tahlil qilishning asosiy xususiyatlari. 3. badiiy asarning tilini o`rganish. badiiy asarni o`quv tahlili badiiy adabiyotni ongli va ijodiy o`qishga o`rgatish bugun har doimgidan ko`ra ham kattaroq ahamiyat kasb etib bormoqda. bu borada badiiy matn tushunchasi, uni tahlil qilish tamoyillari ayricha ahamiyat kasb etadi. badiiy matnni adabiyotshunoslar ham, tilshunoslar ham o`rganishadi. matnning lingvistik tahlili esa tobora ko`proq e`tibor qozonayotganligi bejiz emas. badiiy asar matnini o`rganish bilan adabiyotshunoslar ham, tilshunoslar ham juda qadim zamonlardan buyon shug`ullanib kelgan, deb aytishimiz mumkin. shuning uchun ham bu masala fanda an`anaviy mavzular qatorida...

This file contains 10 pages in DOC format (2.0 MB). To download "badiiy asarlarni o'rganishda o'quv tahlilidan foydalanish", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy asarlarni o'rganishda o'… DOC 10 pages Free download Telegram