islom madaniyati va sivilizatsiyasi

PPTX 21 pages 193.4 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 193.4 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dots. v.b., t.f.f.d (phd) narziyev nabijon normurodovich fan: islom sivilizatsiyasi “tarix” kafedrasi reja: 1. “sivilizatsiya” atamasi, islom madaniyati va sivilizatsiyasi tushunchalari, sivilizatsiya va jamiyat. 2. islom madaniyatining o‘ziga xos xususiyatlari. mavzu: islom sivilizatsiyasi tarixi haqida umumiy tushunchalar. tayanch so‘zlar va iboralar: sivilizatsiya, islom madaniyati va sivilizatsiyasi tushunchalari, sivilizatsiya va jamiyat, islom madaniyatining o‘ziga xos xususiyatlari, islom sivilizatsiyasining paydo bo‘lish unsurlari va uning shakllanishiga ta’sir ko‘rsatgan omillar. sivilizatsiya (lotincha “civilis” — fuqarolik, davlat), jamiyat taraqqiyotining darajasi, bosqichi, moddiy va maʼnaviy madaniyati vahshiylikdan keyingi ijtimoiy taraqqiyot bosqichi (l.morgan, f.engels). “sivilizatsiya” so‘ziga ilmiy soha vakillari tomonidan turlicha ta’riflar berilgan. biroq ular ichida keng qamrovli va umumiy xususiyatga ega bo‘lgan quyidagi ta’rifni alohida aytish mumkin: “sivilizatsiya – taraqqiyot va e’tiqodiy asoslar, insonning ilmiy tafakkuri, ilm-fan, adabiyot, odob-axloq kabi turli sohalardagi faoliyati hamda bularning natijasida paydo bo‘ladigan hayot yo‘li, tafakkur mahsulidir”. ushbu ta’rifning xususiyati shundaki, bu yerda sivilizatsiyani …

2 / 21

miyati tarixidan insho”) (1767) kitobi sanaladi. bugungi kunga kelib sivilizatsiyaga taraqqiyot belgisi sifatida ta’rif beriladi. jumladan, amerikalik tarixchi va faylasuf olim uilyam jeyms dyurant o‘zining “sivilizatsiyalar tarixi” (“history of civilizations”) nomli keng qamrovli ensiklopedik kitobida shunday deydi: “sivilizatsiya ijtimoiy tartib bo‘lib, insonga madaniyat natijalaridan ko‘proq foydalanishga ko‘maklashadi. mutaxassislar har bir sivilizatsiyaning boshlanishi biror bir diniy aqida yoki falsafiy ta’limotga tayanishi, hatto, ba’zan bir qancha dinlar va falsafiy ta’limotlar unga qorishib ketishi mumkinligini aytadilar. chunki sivilizatsiya qalb va onglarda chuqur ildiz otgan, ommaviy hayotga ko‘proq ta’sir etadigan kuchli aqidaga tayanadi. bu holatda sivilizatsiya o‘sha aqidaning musaffoligi bilan shaffoflashib, tiniqlashadi. bunday sivilizatsiyaning yorqin namunasini islom sivilizatsiyasida ko‘rish mumkin. yana shuni ham alohida ta’kidlab o‘tish kerakki, sivilizatsiyalarni qiyosiy o‘rganish fani ham hozirda jadal rivojlanib borayotgan fanlardan bo‘lib, u ijtimoiy fanlar ichida yangi fanlardan biridir. unga jamiyatshunoslik tarix, falsafa, axloqshunoslik kabi fanlar qorishib ketadi. mazkur fanning tubida yotgan asosiy maqsadlardan biri ham dinlarni qiyosiy …

3 / 21

ning “dastlabki madaniyat” kitobida: “kishining jamiyat a’zosi sifatida o‘zlashtirgan bilimi, e’tiqodi, san’ati, axloq-odobi, qonun-qoidalari va boshqa bir qator qobiliyatlari hamda odatlari yig‘indisi”, deya izohlagan. soha olimlarining ta’kidlashlaricha, madaniyatning bugungi kunga kelib 400 dan ortiq ta’riflari paydo bo‘lgan. hozirda madaniyatni har bir jabhada ham qo‘llash odati keng joriy bo‘lgan. masalan, kiyinish madaniyati, ovqatlanish madaniyati, muloqot madaniyati, milliy madaniyat, diniy madaniyat, siyosiy madaniyat, iqtisodiy madaniyat va boshqalar. shu bilan birga ayrim tadqiqotchi-olimlar madaniyat va sivilizatsiyani bir ma’noda qo‘llaniladi, yana ayrimlar ikkalasini boshqa-boshqa tushunchalar deb izohlaydilar. masalan, faylasuflardan o.shpengler va a.berdyaev asarlarida sivilizatsiya – bu insoniyat borlig‘ining moddiy-texnik tomoni, madaniyat esa uning ma’naviy tomonidir, deya tushuntirganlar. “islom madaniyati” deb, asosan yer yuzida yashovchi musulmonlarga taalluqli bo‘lgan madaniyatga xos bo‘lgan ko‘rinishlar, sivilizatsiya kurtaklari va uning natijasida paydo bo‘lgan madaniy jarayonlarga aytiladi. shuningdek islom madaniyatini shariat asosi va voqe’lik orasini bog‘lovchi, uning o‘tmishi, buguni va kelajagi bilan birlashtiruvchi islom sivilizatsiyasi tarixi darslik kengqamrovli ilm bo‘lib, …

4 / 21

qa sivilizatsiyalardan ajralib turadi: birinchisi, islom sivilizatsiyasi e’tiqodiy madaniyatda mujassasm topgan bo‘lib, dinning asosiy maqsadi tavhid, ya’ni yolg‘iz yaratuvchini tan olishga qaratilgan. shu sabab unda olamlar va osmonu erlarning paydo qiluvchisi, avvalu oxir bo‘lgan zot masalasi birinchi o‘ringa qo‘yiladi. bunday aqida islom sivilizatsiyasining shakllanishi va rivojida katta rol o‘ynagan. ikkinchisi, u umumbashariy sivilizatsiya sanalib, biror bir geografik mintaqa va hudud, millat yoki tarixiy davr bilan bog‘lanib qolmaydi. balki u mutloq bashariyatga taalluqli, barcha kishilar undan foydalanishlari, unga hissa qo‘sha olishlari mumkin. islom hazorasi insonni alloh taoloning eng muhim mavjudoti ekanligi uqtiradi. kishining sa’yi harakati uning baxti va farovonligiga qaratilgan bo‘ladi va bunday maqsadga erishish uchun qilingan har bir harakat alloh yo‘lidagi “xolis amal”, deya ta’kidlanadi. uchinchisi, ushbu sivilizatsiya insoniyatga ko‘p narsani bergan. dastlab, islom tarqalgan paytlarda qadimiy madaniyat va ma’rifatga ega xalqlar uni qabul qildilar. keyin islom olamida ilmu fan rivojlandi va natijada u barchaga ilm, ma’rifat, insonparvarlik, ezgulik, adolat, …

5 / 21

islom hazorasi ham boqiy qoladi. chunki uning negizi islom dini ta’limotlaridan sug‘oriladi. shu tufayli ham u eskirmaydi va parchalanib ketmaydi hadisda: “sizlarni yaxshilaringiz dunyosini deb dinni, dinni deb dunyosini tark qilmaganlaringizdir” deyiladi. gohida musulmonlar zaiflashib qolib, nufuzi pasayib ketishi, natijada ilmu ma’rifat va boshqa sohalarda ham taraqqiyotga erisha olmasliklari mumkin. bu esa islom sababli emas. shuning uchun ham musulmonlarga qarab islomga baho berish to‘g‘ri emas. mavzu bo‘yicha savollar: 1. “sivilizatsiya” atamasi, islom madaniyati va sivilizatsiyasi tushunchalarini tavsiflang. 2. islom madaniyatining o‘ziga xos xususiyatlari nimalardan iborat? foydalanilgan adabiyotlar: 1. dyurant u. sivizilatsilar tarixi. j. 1. nyu york. simon shuster, 1935-1975 2. toyinbi a.j. tarix darsidan muxtasar. oxford university press. 1946 3. maxsudov d. “islom tarixi o‘quv-uslubiy majmua”. – toshkent islom universiteti, 2017 4. maxsudov d., palvanov o‘., abdurahmonov a. “islom sivilizatsiyasi va uning xususiyatlari” toshkent islom universiteti nashriyot-matbaa birlashmasi, 2017 5. yusuf qarzoviy. al-islom ... hozir al-g‘od. – qohira: maktaba vahba, …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom madaniyati va sivilizatsiyasi"

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dots. v.b., t.f.f.d (phd) narziyev nabijon normurodovich fan: islom sivilizatsiyasi “tarix” kafedrasi reja: 1. “sivilizatsiya” atamasi, islom madaniyati va sivilizatsiyasi tushunchalari, sivilizatsiya va jamiyat. 2. islom madaniyatining o‘ziga xos xususiyatlari. mavzu: islom sivilizatsiyasi tarixi haqida umumiy tushunchalar. tayanch so‘zlar va iboralar: sivilizatsiya, islom madaniyati va sivilizatsiyasi tushunchalari, sivilizatsiya va jamiyat, islom madaniyatining o‘ziga xos xususiyatlari, islom sivilizatsiyasining paydo bo‘lish unsurlari va uning shakllanishiga ta’sir ko‘rsatgan omillar. sivilizatsiya (lotincha “civilis” — fuqarolik, davlat), jamiyat taraqqiyotining darajasi, bosqichi, moddiy va maʼnaviy madaniyati v...

This file contains 21 pages in PPTX format (193.4 KB). To download "islom madaniyati va sivilizatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: islom madaniyati va sivilizatsi… PPTX 21 pages Free download Telegram