damli cholg’ular, moxir ijrochilari ijodi haqida

DOCX 36 sahifa 143,7 KB Bepul yuklash

36 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 143,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 36

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 36

www.xurshid.com; damli cholg’ular, moxir ijrochilari ijodi haqida mundarija kirish………………………………………………………………………….....3 i bob. o'zbek xalq cholg'u asboblarining musiqa san'ati rivojiga qo'shgan hissasi 1.1. o'zbek xalq cholg'u asboblarining musiqa san'ati rivojiga qo'shgan hissasi..…5 1.2. o'zbek xalq cholg'u asboblarining hozirgi kundagi holati va tahlili…………11 ii bob. chang cholgusining tarixi 2.1. chang cholg'usi kelib chiqish tarixi………………………………………….20 2.2. chang cholg'usining ornamental bezaklari…………………………………...28 xulosa………………………………………………………………………….34 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………..36 kirish mavzuning dolzarbligi. ma’lumki, musiqiy cholg’ular xalqlarning moddiy hamda ma’naviy boyligidir. har bir xalq o’z milliy merosi, davrlar osha yuzaga kelgan tarixiy an’analarini milliy ohanglar orqali tarannum etuvchi va xalqning milliy ma’naviyatiga xos yaratilgan amaliy san’at namunalari orqali ularga mos keluvchi cholg’u asboblariga egadirlar. o’zbek musiqiy cholg’ular olami bu xususda ma’nan va moddiy nuqtai nazardan boy hamda rang – barang ekanligini e’tirof etib o’tish lozimdir. qolaversa, qaysiki xalqning ma’naviyati yuksak bo’lsa, uning tarixi va unga mos merosi ham ulkandir. tarixdan ma’lumki, o’zbek xalq cholg’ulari rang – barang tarzda, o’ziga xos shakllangan …

2 / 36

s ravishda shakllanib, asrlar osha rivoj topib kelgan. buyuk allomalarimiz abu nasr farobiy (ix asr) o’zining “katta musiqa kitobi”da, safiuddin urmaviy (xii asr) musiqiy risolasida, abdulqodir marog’iy (xiv asr) “jami al-alhon fi-ilm al-musiqiy” risolasida, ahmadiy (xiv asr) “sozlar munozarasi” asarida, zaynullobiddin husayniy (xv asr) “risola dar bayoni qonuni va amali musiqiy” risolasida, abdurahmon jomiy (xv asr), amuliy (xvi), darvesh ali changiy (xvii) musiqiy risolalarida musiqiy cholg’ularni o’rganib, tadqiq etish masalalarini turli tomonlariga to’xtalib, o’z davrining musiqiy cholg’ulari tasnifotini bayon etganlar. o’tmishning zabardast shoirlari o’z asarlarida musiqiy cholg’ular nomlari va ularning mohir ijrochilarini qayd etishda cholg’ularga murojaat etganlar. ayniqsa, o’z ijodi bilan ma’rifat darajasiga erishgan buyuk mutafakkir shoir alisher navoiy hazratlari musiqa ilmining eng nafosatli va mumtoz tarmoqlariga urg’u berib o’tganlarini ul zotning asarlaridan bilib olish mumkin. xx asrga kelib eyxgorn, abdurauf fitrat, viktor belyayev kabi olimlar musiqiy cholg’ular va ularda ijrochilik masalalarini o’rganish xususida samarali harakatlarni amalga oshirganlar. tarixiy qo’lyozmalar, …

3 / 36

ining vazifalari: - o'zbek xalq cholg'u asboblarining o'rni haqida o’rganish; - o'zbek xalq cholg'u asboblarining turlari haqida ma’lumot berish; -o'zbek xalq cholg'u asboblarining musiqa san'ati rivojiga qo'shgan hissasini o’rganish; -o'zbek xalq cholg'u asboblarining hozirgi kundagi holati va tahlilini o’rganish. kurs ishining tuzilishi: kirish, ikki bob, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro`yhatidan iborat. i bob. o'zbek xalq cholg'u asboblarining musiqa san'ati rivojiga qo'shgan hissasi 1.1. o'zbek xalq cholg'u asboblarining musiqa san'ati rivojiga qo'shgan hissasi davrlar oʻtishi bilan, jamiyat taraqqiyoti mezoniga cholg’u sozlar ham hamnafas tarzda rivojlanib, zamonaga mos takomillashib, mukammallashib borgan. tarixiy manbalarda , qulmuhammad udiyning ud cholg’usiga to’rtinchi sim taqqanligi yoki g’ijjak cholg’usining avval ikki torli, keyin uchinchi va to’rtinchi torlari taqilganligi kabi ma’lumotlar aynan cholg’ular takomillashishi bilan bog’liqdir. takomillashish jarayonida cholg’ularning shakl va tarannum ( ovoz ) mezonlarini boyitish katta ahamiyat kasb etgan. bu ikki mezon cholg’ularning ma’nan va moddiy qiymatini ham belgilashga asos bo’lib xizmat qilgan. zero, chiroyli cholg’u go’zal …

4 / 36

qayd etish joizki, cholg’ular, cholg’u musiqasi hamda ijrochiligi azal – azaldan bir – birini to’ldirib, rivojlanishiga va takomillashishiga zamin yaralib kelgan. ijrochilik mezonining rivoji cholg’ular ko’lamini kengaytirish, imkoniyatlarini oshirish uchun xizmat qilgan. o’zbek an’anaviy cholg’ularinig tarixiy shakllanishi ham bir qator xalq milliy an’analari negizida qaror topgan. kasbiy musiqaning ijodiyoti va uning rivoji aynan cholg’ular bilan chambarchas bog’liqligini qayd etib o’tish lozimdir. chunonchi, mumtoz ijodiyot cholg’ularning mukammallik xususiyatlarini namoyish etibgina qolmay, ularning rivojiga ham o’z ta’sirini ko’rsatib kelgan. shu bois, cholg’ular va cholg’u musiqasi an’analari o’zining shakllanish davri, ya’ni qadim zamonlardan xalq musiqa madaniyatining asosiy omillaridan biri sifatida muhim ahamiyat kasb etib kelgan. xx asrga kelib xalq ijrochilik amaliyotida ommalashgan cholg’ularni o’rganib tadqiq etishga e’tibor kuchaydi. buni abdurauf fitrat o’zining ijodida boshlab berib, qimmatli ma’lumotlarni bayon etadi. shundan so’ng musiqashunos olimlar cholg’ushunoslik ilmining rivojida bir qator samarali tadqiqotlar olib boradilar. v.belyayev, f.karomatov, t.s.vizgo, a.malkeevalar shular jumlasidan bo’lib, ular o’rta osiyo musiqa …

5 / 36

alari yaratildi. natijada, simfonik orkestrga muqobil xalq cholg’ulari orkestri yaratildi. orkestrning rang – barang ovozi tarannumini ta’minlash uchun rubobning prima, alt, tenor; dutorning prima, bas, kontrabas; g’ijjakning alt, qo’biz bas, qo’biz kontrabas; changning – bas, tenor, alt namunalari yaratildi. abu ali ibn sino (980-1037) o’z davri musiqa cholg’ularini ikki guruhga bo’ladi: mizrobli, noxunli, (borbad, tanbur, rubob) va butun rezanator qapqog’i bo’ylab tortilgan ochiq cholg’u asboblari (shohrux, chiltor, lira), chang (arfa). olim, ohangi inson ovoziga yaqin turadigan cholg’u asboblari ud, rubobni batafsil ta’riflagan. o’sha davrda yashab ijod etgan safiuddin urmaviy musiqa ilmini tizimini (sistemasi) ni rivojlantiradi. u “taqvadorlik kitobi” da ud cholg’usini ta’riflaydi: “bilginki, cholg’u asboblari ichida ud asbobi eng mashhur va zamonaviydir”. udning dastasining to’la chizmasi, uni sozlash haqida tasavvur beradi. a. navoiyning tasdiqlashicha, mavjud 12 maqom qadimiy musiqaning asosidir. marog’iy (xiv asr) g’ijjakning ipak yoki pay torlari jez torlariga nisbatan ancha yaxshi va mayin ohang beradi deydi, o’zining g’ijjak …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 36 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"damli cholg’ular, moxir ijrochilari ijodi haqida" haqida

www.xurshid.com; damli cholg’ular, moxir ijrochilari ijodi haqida mundarija kirish………………………………………………………………………….....3 i bob. o'zbek xalq cholg'u asboblarining musiqa san'ati rivojiga qo'shgan hissasi 1.1. o'zbek xalq cholg'u asboblarining musiqa san'ati rivojiga qo'shgan hissasi..…5 1.2. o'zbek xalq cholg'u asboblarining hozirgi kundagi holati va tahlili…………11 ii bob. chang cholgusining tarixi 2.1. chang cholg'usi kelib chiqish tarixi………………………………………….20 2.2. chang cholg'usining ornamental bezaklari…………………………………...28 xulosa………………………………………………………………………….34 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………..36 kirish mavzuning dolzarbligi. ma’lumki, musiqiy cholg’ular xalqlarning moddiy hamda ma’naviy boyligidir. har bir xalq o’z milliy merosi, davrlar osha yuzaga kelgan tarixiy an’analarini milliy ohan...

Bu fayl DOCX formatida 36 sahifadan iborat (143,7 KB). "damli cholg’ular, moxir ijrochilari ijodi haqida"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: damli cholg’ular, moxir ijrochi… DOCX 36 sahifa Bepul yuklash Telegram